resuscytacja krążeniowo-oddechowa
Wskazanie

Resuscytacja krążeniowo-oddechowa (RKO) to zestaw czynności ratunkowych wykonywanych u pacjentów z zatrzymaniem krążenia, mających na celu przywrócenie spontanicznego krążenia krwi i oddychania. Wskazaniem do rozpoczęcia RKO jest stwierdzenie braku przytomności oraz braku prawidłowego oddechu u poszkodowanego. Zatrzymanie krążenia może wystąpić w przebiegu zawału serca, zaburzeń rytmu serca, udaru mózgu, utonięcia, porażenia prądem, przedawkowania leków lub zatrucia.

Algorytm podstawowych czynności resuscytacyjnych (BLS) obejmuje uciskanie klatki piersiowej i wentylację w stosunku 30:2. Zaawansowane czynności resuscytacyjne (ALS) wymagają podaży leków oraz wykonania defibrylacji. Najczęściej stosowane leki w trakcie RKO to adrenalina (Adrenalina WZF), amiodaron (Amiokordin, Opacorden) oraz lidokaina (Lidocaina B. Braun, Lignocainum Hydrochloricum WZF). W przypadku zatrzymania krążenia z powodu hipokaliemii stosuje się chlorek potasu (Kalium Chloratum WZF), a przy podejrzeniu zatrucia opioidami – nalokson (Naloxonum Hydrochloricum WZF).

Podczas resuscytacji kluczowe jest stosowanie defibrylatora, który umożliwia przerwanie migotania komór lub częstoskurczu komorowego bez tętna. W Polsce dostępne są zarówno defibrylatory manualne, jak i automatyczne defibrylatory zewnętrzne (AED) takie jak Philips HeartStart, Zoll AED Plus czy Lifepak CR2.

Największą trudnością podczas prowadzenia RKO jest utrzymanie wysokiej jakości uciśnięć klatki piersiowej (odpowiednia głębokość 5-6 cm, częstość 100-120/min, pełny powrót klatki piersiowej po każdym uciśnięciu) przez dłuższy czas. Zmęczenie ratownika prowadzi do spadku efektywności ucisków, dlatego zaleca się zmianę osoby uciskającej co 2 minuty. Dodatkowym wyzwaniem jest zapewnienie drożności dróg oddechowych oraz skutecznej wentylacji, szczególnie w warunkach przedszpitalnych. Kluczowe jest również rozpoznanie i leczenie odwracalnych przyczyn zatrzymania krążenia (tzw. 4H i 4T: hipoksja, hipowolemia, hipo/hiperkaliemia, hipotermia, zator, tamponada, zatrucia, odma prężna).

Skuteczność RKO zależy od szybkości jej rozpoczęcia – z każdą minutą opóźnienia szanse na przeżycie spadają o 7-10%. Dlatego tak istotne jest szkolenie społeczeństwa w zakresie podstawowych czynności resuscytacyjnych oraz zwiększanie dostępności automatycznych defibrylatorów zewnętrznych w miejscach publicznych.