nawrót epizodu maniakalnego u pacjenta z chorobą dwubiegunową
Wskazanie

Nawrót epizodu maniakalnego w chorobie afektywnej dwubiegunowej (ChAD) charakteryzuje się powrotem objawów manii po okresie remisji. Pacjent doświadcza wówczas wzmożonego nastroju, podwyższonej energii, zmniejszonej potrzeby snu, nasilonego poczucia własnej wartości, przyspieszenia toku myślenia, wzmożonego napędu oraz często ryzykownych zachowań. Nawroty są typowym elementem przebiegu ChAD i mogą być spowodowane wieloma czynnikami: odstawieniem leków, stresem, zaburzeniami rytmu okołodobowego, stosowaniem substancji psychoaktywnych czy zmianami pór roku.

W farmakoterapii nawrotu epizodu maniakalnego stosuje się przede wszystkim leki normotymiczne oraz leki przeciwpsychotyczne II generacji. Wśród polskich preparatów normotymicznych wymienić należy: Lithium Carbonicum GSK, Convulex, Depakine, Depakine Chrono (walproiniany), Tegretol, Neurotop (karbamazepina). Z leków przeciwpsychotycznych najczęściej stosuje się: Zolafren, Olzapin, Zalasta, Zyprexa (olanzapina), Rispolept, Lioxam, Orizon (risperidon), Ketrel, Ketipinor, Kventiax (kwetiapina), Ariclaim, Abilify (aripiprazol) oraz Zypsila (ziprasidon). W przypadkach opornych pomocne bywa dodanie benzodiazepin (np. Xanax, Lorafen, Estazolam).

Największym wyzwaniem w leczeniu nawrotu epizodu maniakalnego jest brak wglądu u pacjenta, który często nie dostrzega chorobliwego charakteru swoich przeżyć i zachowań. Prowadzi to do odstawiania leków i odmowy leczenia. Dodatkową trudnością jest wysoki wskaźnik przerwania farmakoterapii, szacowany na 40-60% w pierwszym roku. Pacjenci w manii mają tendencję do ryzykownych zachowań i mogą zagrażać sobie lub innym, co czasem wymaga hospitalizacji wbrew woli. Wyzwaniem pozostaje również leczenie współistniejących uzależnień, które dotyczą nawet 60% chorych, oraz efektywna profilaktyka kolejnych nawrotów.

Istotną rolę w terapii odgrywa edukacja pacjenta i jego rodziny, która ma na celu poprawę współpracy w leczeniu i wczesne rozpoznawanie objawów zwiastunowych. Psychoedukacja, terapia poznawczo-behawioralna oraz techniki regulacji rytmów biologicznych mogą znacząco uzupełniać farmakoterapię i zmniejszać ryzyko nawrotów. Najlepsze efekty osiąga się łącząc kompleksowe podejście psychospołeczne z optymalnie dobraną farmakoterapią.