hiperfosfatemia
Wskazanie

Hiperfosfatemia to stan podwyższonego stężenia fosforanów w surowicy krwi, przekraczający 1,45 mmol/l (4,5 mg/dl). Najczęściej występuje u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek (PChN), szczególnie w stadium 4-5, gdy filtracja kłębuszkowa spada poniżej 30 ml/min. Hiperfosfatemia może również rozwinąć się w przebiegu rabdomiolizy, ostrej niewydolności nerek, zespołu rozpadu guza, kwasicy metabolicznej, a także w wyniku nadmiernej podaży fosforanów (np. lewatyw fosforanowych, suplementów witaminy D).

W leczeniu hiperfosfatemii kluczowe znaczenie ma ograniczenie podaży fosforanów w diecie oraz stosowanie leków wiążących fosforany w przewodzie pokarmowym. Wśród dostępnych w Polsce preparatów wymienić należy: węglan wapnia (Calperos, Calcium Carbonicum), chlorowodorek sewelameru (Renvela, Sevelamer Carbonate Zentiva), węglan lantanu (Fosrenol), węglan sewelameru (Renagel) oraz octan wapnia (Phos-Ex, Phosex). W cięższych przypadkach lub przy nieskuteczności powyższych metod stosuje się również intensyfikację leczenia nerkozastępczego.

Największą trudnością w leczeniu hiperfosfatemii jest uzyskanie długotrwałej kontroli stężenia fosforanów. Wynika to z niskiej adherencji pacjentów do zaleceń dietetycznych oraz nieprzyjemnych działań niepożądanych leków wiążących fosforany (zaparcia, nudności, wzdęcia). Dodatkowo, leki te często muszą być przyjmowane kilka razy dziennie, podczas posiłków, co komplikuje schemat leczenia. U pacjentów dializowanych skuteczność terapii ogranicza także jakość i częstotliwość dializ. Kluczowe znaczenie ma również leczenie wtórnej nadczynności przytarczyc, która często towarzyszy hiperfosfatemii i utrudnia normalizację gospodarki wapniowo-fosforanowej.

Powikłania nieleczonej hiperfosfatemii obejmują zwapnienia naczyń, kalcyfilaksję, świąd skóry oraz wtórną nadczynność przytarczyc. Długotrwała hiperfosfatemia przyczynia się do zwiększonego ryzyka sercowo-naczyniowego, które jest główną przyczyną zgonów u pacjentów z PChN. Dlatego regularne monitorowanie stężenia fosforanów w surowicy i wczesne wdrażanie leczenia stanowi istotny element opieki nad pacjentami z przewlekłą chorobą nerek.