Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Witamina B6

Witamina B6 (pirydoksyna) – Wpływ na płodność, ciążę i laktację

Witamina B6 (pirydoksyna) jest składnikiem wielu produktów leczniczych stosowanych u kobiet w wieku rozrodczym, w okresie ciąży oraz podczas karmienia piersią. Lekarze przepisując produkty zawierające tę witaminę muszą uwzględnić szczególne okoliczności fizjologiczne związane z tymi stanami oraz przekazać pacjentkom odpowiednie informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania.¹

Wpływ na płodność

W przypadku większości produktów leczniczych zawierających witaminę B6 brak jest konkretnych danych dotyczących wpływu tej substancji na płodność. Informacja ta jest wyraźnie zaznaczona w charakterystykach produktów leczniczych, takich jak Elevit Pronatal, Revalid czy Neospasmina Extra.^{2 3}

Lekarze powinni informować pacjentki o braku szczegółowych badań w tym zakresie. Jeśli pacjentka planuje ciążę i przyjmuje preparaty zawierające witaminę B6, wskazana jest konsultacja z lekarzem przed podjęciem decyzji o stosowaniu produktu.⁴

Stosowanie podczas ciąży

Informacje dotyczące stosowania witaminy B6 w okresie ciąży różnią się w zależności od produktu leczniczego i dawki witaminy. Należy podkreślić, że produkty zawierające witaminę B6 mogą być stosowane w tym okresie z różnymi ograniczeniami:

• Niektóre produkty, jak Elevit Pronatal, są specjalnie przeznaczone dla kobiet w ciąży, ale ich stosowanie wymaga konsultacji z lekarzem.⁵
• Inne produkty, jak Revalid, mogą być stosowane u kobiet w ciąży jedynie po wnikliwym rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka.⁶
• W przypadku produktu Slow-Mag B6, zawierającego 5 mg witaminy B6, stosowanie w okresie ciąży jest możliwe jedynie na zlecenie lekarza.⁷
• Niektóre produkty, jak Neospasmina Extra, Sylimarol Vita czy Vita Buerlecithin, są przeciwwskazane w okresie ciąży ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania lub zawartość innych składników (np. etanolu).^{8 9 10}
• Vitaminum B compositum w zalecanych dawkach suplementacyjnych nie wykazuje przeciwwskazań do stosowania w czasie ciąży.¹¹

Uwagi dotyczące innych składników

W przypadku produktów złożonych zawierających witaminę B6 oraz inne składniki, jak witamina A czy D, należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość działań niepożądanych związanych z tymi składnikami:¹²

• Witamina A w dobowej dawce przekraczającej 10 000 j.m. działa teratogennie, jeśli zastosuje się ją w pierwszym trymestrze ciąży.¹³
• Witamina D w dużych dawkach może prowadzić do hyperkalcemii, która może skutkować opóźnieniem rozwoju fizycznego i umysłowego, nadzastawkowym zwężeniem aorty i retinopatią u dziecka. Górny bezpieczny limit dziennego spożycia witaminy D dla kobiet w ciąży to 100 μg (4000 j.m.).¹⁴
• Magnez – hipermagnezemia u ciężarnych kobiet może wpływać na zaburzenie homeostazy wapnia u płodu i noworodka.¹⁵

Stosowanie podczas laktacji

Podobnie jak w przypadku ciąży, informacje dotyczące stosowania witaminy B6 podczas karmienia piersią różnią się w zależności od produktu leczniczego:¹⁶

• Elevit Pronatal jest przeznaczony również dla matek karmiących piersią, jednak witaminy i związki mineralne zawarte w produkcie są wydzielane do mleka matki. Należy to uwzględnić, jeśli dziecko przyjmuje dodatkowo produkty uzupełniające dietę w związki mineralne i witaminy.¹⁷
• Slow-Mag B6 może być stosowany w okresie laktacji jedynie na zlecenie lekarza.¹⁸
• Tiamina, ryboflawina i nikotynamid, często występujące w preparatach razem z witaminą B6, przenikają do mleka kobiecego.¹⁹
• W przypadku produktów takich jak Neospasmina Extra, Sylimarol Vita czy Vita Buerlecithin, nie zaleca się stosowania podczas karmienia piersią ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania lub zawartość innych składników.^{20 21 22}

Specjalne ostrzeżenia dotyczące witaminy D

Przewlekłe stosowanie zbyt dużych dawek witaminy D może być szkodliwe również dla karmionego dziecka. Górny bezpieczny limit dziennego spożycia witaminy D dla matek karmiących to 100 μg (4000 j.m.).²³

Zalecenia dla lekarzy

Lekarze przepisujący produkty zawierające witaminę B6 kobietom w ciąży lub karmiącym piersią powinni:²⁴

• Dokładnie przeanalizować skład produktu pod kątem obecności innych substancji, które mogą mieć wpływ na płód lub dziecko karmione piersią
• Poinformować pacjentkę o konieczności przestrzegania zalecanego dawkowania i nieprzekraczania dobowej dawki leku
• Ostrzec przed jednoczesnym stosowaniem innych preparatów zawierających te same witaminy, aby uniknąć przedawkowania
• Wyjaśnić, że decyzja o przyjmowaniu produktów witaminowych w okresie ciąży i karmienia piersią nie powinna być podejmowana samodzielnie przez pacjentkę
• W przypadku preparatów, dla których brak danych o bezpieczeństwie stosowania w okresie ciąży i laktacji, poinformować pacjentkę o konieczności przerwania ich stosowania lub rozważyć alternatywne leczenie

^{25 26}

Dawkowanie witaminy B6 a bezpieczeństwo

W analizowanych produktach leczniczych dawka witaminy B6 (pirydoksyny chlorowodorku) waha się od 1 mg (Multi-Sanostol) do 10 mg (Revalid, Sylimarol Vita 150, Vitaminum B compositum). Należy zwrócić uwagę, że produkty te zawierają różne dawki witaminy B6:^{27 28}

Pomimo różnic w dawkowaniu, bezpieczeństwo stosowania witaminy B6 w okresie ciąży i laktacji zależy nie tylko od dawki samej witaminy, ale również od obecności innych składników w formulacji produktu oraz od indywidualnych czynników dotyczących pacjentki.²⁹

Podsumowanie zaleceń

Decyzja o stosowaniu produktów zawierających witaminę B6 u kobiet w ciąży i karmiących piersią powinna być podejmowana indywidualnie przez lekarza, z uwzględnieniem:³⁰

• Rzeczywistego zapotrzebowania pacjentki na składniki zawarte w produkcie
• Całkowitej dawki witaminy B6 i innych substancji czynnych ze wszystkich przyjmowanych przez pacjentkę źródeł
• Obecności w produkcie innych składników, które mogą mieć wpływ na płód lub dziecko karmione piersią
• Dostępności danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania danego produktu w okresie ciąży i laktacji
• Stosunku potencjalnych korzyści do ryzyka związanego z przyjmowaniem leku

³¹