Dawkowanie i sposób podawania
Oktenidyna

Dawkowanie i sposób podawania substancji oktenidyna

Oktenidyna dichlorowodorek jest substancją aktywną o działaniu antyseptycznym, stosowaną w różnych postaciach farmaceutycznych i stężeniach. Sposób dawkowania i podawania zależy od postaci leku, wskazania oraz obszaru ciała, na który ma być zastosowana. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania oktenidyny w zależności od rodzaju produktu i wskazania.¹

Podstawowe zasady stosowania

Produkty zawierające oktenidynę należy stosować w postaci nierozcieńczonej. Nanoszenie odbywa się najczęściej minimum raz na dobę na leczony obszar poprzez:²

• Spryskanie
• Przetarcie jałowym gazikiem
• Zastosowanie w formie przymoczka

³

Przy stosowaniu produktów zawierających oktenidynę kluczowe jest zapewnienie całkowitego nawilżenia leczonego obszaru oraz przestrzeganie minimalnego czasu oddziaływania, który wynosi 1 minutę. W niektórych przypadkach wskazane jest przedłużenie czasu ekspozycji do 5 minut dla osiągnięcia optymalnego efektu przeciwdrobnoustrojowego.⁴

Maksymalna skuteczność większości preparatów występuje w ciągu 2 godzin od aplikacji.⁵

Czas stosowania i ograniczenia

W przypadku leczenia antyseptycznego ran, produkty z oktenidyną stosuje się zazwyczaj raz na dobę przez maksymalnie 14 dni. Brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących stosowania oktenidyny przez okres dłuższy niż 2 tygodnie, dlatego zaleca się używanie tej substancji jedynie przez ograniczony czas bez nadzoru lekarza.^{6 7}

W przypadku stosowania u dzieci poniżej 6 lat, czas aplikacji powinien być ograniczony do kilku dni.⁸

Dawkowanie według szczegółowych wskazań

Dezynfekcja skóry i błon śluzowych

Partie skóry i błon śluzowych przeznaczone do dezynfekcji powinny być dokładnie zwilżone jałowym gazikiem nasączonym produktem zawierającym oktenidynę lub bezpośrednio spryskane roztworem. Należy zwrócić uwagę na równomierne zwilżenie całej powierzchni i pozostawić produkt na co najmniej 1 minutę, a najlepiej przedłużyć czas działania do 5 minut.^{9 10}

Antyseptyka powierzchownych ran

W przypadku leczenia powierzchownych ran, należy je spryskać lub przetrzeć jałowym gazikiem nasączonym produktem z oktenidyną. Produkt powinien być stosowany przy każdej zmianie opatrunku. W ranach z wysiękiem zaleca się użycie produktu w postaci przymoczka, zapewniając kontakt z raną oraz jej nawilżenie przez minimum 1 minutę, wskazane jest przedłużenie czasu do 5 minut.^{11 12}

Pielęgnacja szwów pooperacyjnych

Ranę należy spryskać lub przetrzeć jałowym gazikiem nasączonym produktem zawierającym oktenidynę. Produkt powinien być stosowany przy każdej zmianie opatrunku. Oktenidyna działa odkażająco i znieczulająco. Odkażenie otoczenia rany należy przeprowadzać za pomocą jałowych gazików nasączonych nierozcieńczonym produktem, promieniście od środka na zewnątrz rany.^{13 14}

Antyseptyka błony śluzowej pochwy

W przypadku zastosowania na błony śluzowe pochwy, należy je zwilżyć produktem zawierającym oktenidynę, zapewniając kontakt substancji z błoną śluzową przez minimum 1 minutę. W przypadku produktów w postaci żelu (np. iladiamed), substancję należy nanieść na powierzchnię błony śluzowej pochwy za pomocą dołączonego aplikatora/kaniuli, najlepiej w pozycji leżącej z lekko ugiętymi nogami.^{15 16}

W przypadku stosowania żelu, zalecany schemat dawkowania to:¹⁷

• Pierwszego dnia leczenia: aplikacja rano i wieczorem
• Przez kolejne 6 dni: raz na dobę, wieczorem przed położeniem się spać

Jeżeli po upływie 7 dni nie nastąpi poprawa lub w trakcie leczenia pacjentka czuje się gorzej, należy zasięgnąć porady lekarza ginekologa.¹⁸

Antyseptyka żołędzi prącia mężczyzny

Powierzchnię błony śluzowej żołędzi prącia należy zwilżyć produktem z oktenidyną, zapewniając kontakt substancji z błoną śluzową przez minimum 1 minutę.¹⁹

W przypadku stosowania żelu, zalecany schemat dawkowania jest następujący:²⁰

• Pierwszego dnia leczenia: aplikacja rano i wieczorem
• Przez kolejne 6 dni: raz na dobę

Jeżeli po upływie 7 dni nie nastąpi poprawa lub w trakcie leczenia pacjent czuje się gorzej, należy zasięgnąć porady lekarza.²¹

Dezynfekcja jamy ustnej

W zależności od postaci produktu zawierającego oktenidynę, dezynfekcja jamy ustnej może odbywać się poprzez:^{22 23}

• Płukanie jamy ustnej intensywnie ilością 20 ml roztworu przez 20 sekund (Octefortan, Octenisept, Oktaseptal, Septisse)
• Rozpylanie na błonę śluzową jamy ustnej (Actisept MED)
• Płukanie jamy ustnej 10 ml roztworu przez 30 sekund, dwa razy na dobę (Octenisept oral mono, Octenidini APC Instytut, Octenidini APC Pharmlog)

W przypadku roztworów do stosowania w jamie ustnej zawierających wyłącznie oktenidynę (1 mg/ml) bez fenoksyetanolu, zaleca się stosowanie 10 ml roztworu, 2 razy na dobę. Produktów tych nie należy stosować dłużej niż 5 dni, ponieważ dostępne są dane kliniczne dotyczące tylko ciągłego stosowania przez 5 dni. Po użyciu roztwór należy wypluć.^{24 25}

W celu odmierzenia właściwej dawki należy użyć dołączonego dozownika.²⁶

Pastylki twarde do ssania

W przypadku produktu Octeangin w postaci pastylek twardych (2,6 mg oktenidyny dichlorowodorku), zalecane dawkowanie jest następujące:²⁷

• Dorośli i młodzież w wieku od 12 lat: jedna pastylka twarda powoli rozpuszczana w jamie ustnej co 2-3 godziny
• Maksymalna dawka dobowa: 6 pastylek twardych

Pastylkę należy ssać aktywnie i nieprzerwanie, przemieszczając ją w jamie ustnej aż do całkowitego rozpuszczenia.²⁸

Należy wziąć pod uwagę, że można zmniejszyć działania niepożądane, stosując minimalną skuteczną dawkę przez najkrótszy okres niezbędny do złagodzenia objawów.²⁹

Pielęgnacja kikuta pępowinowego

Do pielęgnacji kikuta pępowinowego należy używać gazika nasączonego produktem zawierającym oktenidynę. Po 1 minucie należy osuszyć kikut oraz skórę wokół. Należy utrzymywać kikut pępowinowy dziecka w czystości i suchości.^{30 31}

Wspomagająco w leczeniu grzybic skóry

Wspomagająco w leczeniu grzybic skóry, między palcami stóp, produkt zawierający oktenidynę należy rozpylać na chore powierzchnie rano i wieczorem przez okres 14 dni. Należy zwrócić uwagę na równomierne zwilżenie całej powierzchni i pozostawić na co najmniej 1 minutę.^{32 33}

Tabela dawkowania oktenidyny w zależności od wskazania i postaci farmaceutycznej

Uwagi specjalne dotyczące stosowania u dzieci

Dawkowanie produktów zawierających oktenidynę do stosowania miejscowego jest takie samo u dorosłych i u dzieci. Jednak w przypadku dzieci poniżej 6 lat, czas stosowania powinien być ograniczony do kilku dni.^{34 35}

W przypadku pastylek twardych Octeangin, nie określono dotychczas bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności u dzieci w wieku od 0 do 11 lat.³⁶

Również w przypadku roztworów do stosowania w jamie ustnej Octenisept oral mono, Octenidini APC Instytut i Octenidini APC Pharmlog, nie określono bezpieczeństwa stosowania ani skuteczności u dzieci i młodzieży – dane kliniczne są niedostępne.^{37 38}

Sposób podawania różnych postaci farmaceutycznych

Wszystkie produkty zawierające oktenidynę są przeznaczone do stosowania miejscowego:³⁹

• Roztwory/Aerozole na skórę: Podanie na skórę, błony śluzowe lub do jamy ustnej. Produkty są przeznaczone do stosowania na powierzchnię skóry i nie mogą być podawane, np. za pomocą strzykawki, do głębokich warstw tkanki.
• Żele: Podanie na skórę lub błony śluzowe. W przypadku żelu iladiamed, zawiera on substancję pomocniczą poloksamer 407, która ma właściwości termoodwracalne – w temperaturze poniżej 20°C upłynnia się, a po zastosowaniu na skórę ma postać żelu.⁴⁰
• Roztwory do stosowania w jamie ustnej: Podanie na śluzówkę jamy ustnej. Produkt leczniczy wskazany tylko do użytku powierzchniowego.⁴¹
• Pastylki twarde: Podanie na błonę śluzową jamy ustnej. Pastylkę należy ssać aktywnie i nieprzerwanie.⁴²

Szczegółowe informacje do przekazania pacjentowi i uwzględnienia podczas wywiadu medycznego

Podczas wywiadu medycznego i przekazywania informacji pacjentowi, należy uwzględnić następujące kwestie:^{43 44}

• Produkty zawierające oktenidynę należy stosować zgodnie z zaleceniami, przestrzegając minimalnego czasu ekspozycji wynoszącego co najmniej 1-2 minuty po aplikacji, przed wykonaniem dalszych działań
• Przed rozpoczęciem jakiejkolwiek procedury medycznej należy pozostawić produkt do całkowitego wyschnięcia
• W przypadku stosowania na rany lub błony śluzowe, należy zapewnić kontakt substancji z powierzchnią przez odpowiedni czas
• Produkty te są przeznaczone wyłącznie do stosowania miejscowego i nie należy ich stosować dojelitowo
• W przypadku stosowania w pochwie lub na żołędzi prącia, jeżeli po upływie 7 dni nie nastąpi poprawa lub pacjent czuje się gorzej, należy zasięgnąć porady lekarza
• Roztwory do stosowania w jamie ustnej należy wypluć po użyciu
• Nie należy przekraczać zalecanego czasu stosowania (14 dni dla większości produktów, 5 dni dla roztworów do stosowania w jamie ustnej, 7 dni dla żelu na błony śluzowe pochwy i żołędzi prącia)

Podczas wywiadu medycznego należy ustalić:^{45 46}

• Czy pacjent stosował wcześniej produkty zawierające oktenidynę
• Czy występowały reakcje alergiczne na substancje zawarte w produkcie
• Czy produkt będzie stosowany u dziecka poniżej 6 lat (ograniczenie czasu stosowania)
• W przypadku stosowania na rany – rodzaj i charakter rany
• Czy pacjent będzie stosował produkt samodzielnie czy z pomocą innej osoby
• Czy pacjent rozumie i jest w stanie przestrzegać zaleceń dotyczących czasu stosowania
• W przypadku zakażeń błon śluzowych pochwy/żołędzi prącia – czy występują objawy ogólnoustrojowe wymagające leczenia systemowego

Pacjenta należy również poinformować, że produkty zawierające oktenidynę nie powinny być stosowane dłużej niż przez zalecany okres bez konsultacji z lekarzem, a w przypadku braku poprawy lub nasilenia objawów należy przerwać leczenie i skontaktować się z lekarzem.⁴⁷