Właściwości farmakodynamiczne
Nitroksolina

Nitroksolina, klasyfikowana w grupie innych leków przeciwbakteryjnych (kod ATC: J01XX07), wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego i przeciwgrzybiczego, szczególnie skuteczne w leczeniu zakażeń dróg moczowych. Mechanizm jej działania opiera się na chelatowaniu kationów dwuwartościowych oraz selektywnym hamowaniu enzymów, zwłaszcza polimerazy RNA, co ogranicza ryzyko rozwoju oporności poprzez mutacje jednostopniowe. W stężeniach terapeutycznych wykazuje bakteriobójcze działanie wobec większości bakterii Gram-ujemnych i Gram-dodatnich, w tym patogenów takich jak Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Enterobacter spp., a także grzybów z rodzaju Candida, co potwierdzają ustalone przez EUCAST wartości graniczne dla E. coli: minimalne stężenie hamujące (MIC) ≤ 16 mg/l dla szczepów wrażliwych oraz strefa zahamowania wzrostu ≥ 15 mm przy zastosowaniu krążka z 30 µg leku.*

W praktyce klinicznej, zwłaszcza przy ciężkich zakażeniach, konieczne jest uwzględnienie lokalnych danych dotyczących lekowrażliwości, gdyż rozpowszechnienie oporności może się różnić geograficznie i czasowo. Nitroksolina jest aktywna wobec szerokiego spektrum patogenów, w tym bakterii Gram-dodatnich (Staphylococcus epidermidis, paciorkowce beta hemolityczne), Gram-ujemnych (Citrobacter spp., Klebsiella oxytoca, Proteus spp., Providencia spp.) oraz atypowych (Mycoplasma hominis, Ureaplasma urealyticum). Ponadto wykazuje skuteczność przeciwko grzybom Candida, w tym C. albicans, C. glabrata, C. krusei i innym gatunkom klinicznie istotnym. Nitroksolina stanowi zatem wartościową opcję terapeutyczną w leczeniu zakażeń układu moczowego o etiologii mieszanej bakteryjno-grzybiczej.*

  1. Właściwości farmakodynamiczne nitroksoliny
    1. Mechanizm działania
    2. Spektrum przeciwdrobnoustrojowe
    3. Wartości graniczne lekowrażliwości
    4. Profile wrażliwości drobnoustrojów
    5. Kolejne rozdziały

Właściwości farmakodynamiczne nitroksoliny

Nitroksolina należy do grupy farmakoterapeutycznej innych leków przeciwbakteryjnych (kod ATC: J01XX07) i charakteryzuje się szerokim spektrum działania obejmującym właściwości zarówno przeciwbakteryjne, jak i przeciwgrzybicze. 1

Mechanizm działania

Nitroksolina jest związkiem chelatującym, który wiąże kationy dwuwartościowe. W stężeniach terapeutycznych wykazuje działanie bakteriobójcze wobec większości bakterii Gram-ujemnych oraz Gram-dodatnich odpowiedzialnych za zakażenia dróg moczowych. 2

Mechanizm działania nitroksoliny polega na wybiórczym hamowaniu określonych enzymów, w szczególności polimerazy RNA. Dzięki unikalnemu mechanizmowi działania polegającemu na kompleksowaniu kationów dwuwartościowych, rozwój oporności poprzez mutacje jednostopniowe jest mało prawdopodobny. 3

Spektrum przeciwdrobnoustrojowe

Nitroksolina wykazuje szerokie spektrum działania obejmujące zarówno bakterie, jak i grzyby. Szczególnie skuteczna jest wobec patogenów wywołujących zakażenia dróg moczowych. Spektrum działania obejmuje również zakażenia grzybicze, zwłaszcza te spowodowane przez patogenne dla człowieka gatunki z rodzaju Candida. 4

Wartości graniczne lekowrażliwości

Europejski Komitet ds. Oznaczania Lekowrażliwości Drobnoustrojów (EUCAST) określił wartości graniczne dla szczepu Escherichia coli, które stanowią istotny punkt odniesienia w ocenie skuteczności nitroksoliny. 5

Wartości graniczne dla Escherichia coli
Parametr Wrażliwy (W) Oporny (O) Uwagi
Minimalne stężenie hamujące [mg/l] ≤ 16 > 16 Wartości graniczne dotyczą tylko niepowikłanych zakażeń dróg moczowych
Wielkość strefy zahamowania wzrostu [mm]* ≥ 15 < 15
* Zawartość antybiotyku w krążku: 30 µg

16 W ≥ 15 O 6

Profile wrażliwości drobnoustrojów

Na podstawie badań in vitro opracowano klasyfikację istotnych klinicznie bakterii pod względem ich wrażliwości na nitroksolinę. Należy pamiętać, że rozpowszechnienie oporności może różnić się w zależności od lokalizacji geograficznej i czasu, dlatego w praktyce klinicznej, szczególnie w przypadku ciężkich zakażeń, konieczne jest uwzględnienie lokalnych danych dotyczących lekowrażliwości. 7

I. Gatunki zwykle wrażliwe

8

II. Szczepy, w przypadku których oporność na chemioterapeutyk może stanowić problem

9

III. Szczepy o oporności wrodzonej
  • Burkholderia cepacia
  • Pseudomonas spp.
  • Stenotrophomonas maltophilia

10

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 18.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl