Właściwości farmakodynamiczne
Miłorząb japoński

Właściwości farmakodynamiczne miłorzębu japońskiego (Ginkgo biloba)

Miłorząb japoński (Ginkgo biloba L.) jest substancją aktywną stosowaną w lecznictwie o złożonym mechanizmie działania farmakodynamicznego. Produkty lecznicze zawierające wyciągi z liści miłorzębu japońskiego klasyfikowane są w grupie farmakoterapeutycznej leków stosowanych w zespołach otępiennych (kod ATC: N06DX02).^{1 2}

Mechanizm działania

Dokładny mechanizm działania wyciągów z liści miłorzębu japońskiego nie został w pełni wyjaśniony, co potwierdzają dane z charakterystyk produktów leczniczych Ginkoflav Med i Ginkgoherb.^{3 4 5}

Działanie na ośrodkowy układ nerwowy

Dane farmakologiczne z badań klinicznych z udziałem ludzi wskazują na pozytywny wpływ miłorzębu japońskiego na funkcje ośrodkowego układu nerwowego, co manifestuje się przede wszystkim zmianami w zapisie elektroencefalograficznym (EEG). Obserwowano podwyższoną czujność u pacjentów geriatrycznych, co potwierdza wpływ tej substancji na funkcje poznawcze.^{6 7}

Wpływ na parametry reologiczne krwi

Miłorząb japoński wykazuje istotny wpływ na właściwości reologiczne krwi. W badaniach klinicznych potwierdzono następujące efekty:

• Zmniejszenie lepkości krwi^{8 9}
• Redukcja agregacji płytek krwi^{10 11}

Działanie naczyniowe

Wyciągi z liści miłorzębu japońskiego charakteryzują się istotnym działaniem na naczynia krwionośne, co zostało potwierdzone w badaniach klinicznych i obejmuje:

• Działanie rozkurczające na naczynia krwionośne przedramienia^{12 13}
• Zwiększenie przepływu krwi w naczyniach obwodowych^{14 15}

Wpływ na krążenie mózgowe

Szczególnie istotną właściwością miłorzębu japońskiego jest jego wpływ na krążenie mózgowe. Badania farmakologiczne wykazały poprawę perfuzji mózgu w określonych okolicach u zdrowych osób w wieku 60-70 lat.^{16 17}

Badania na modelach zwierzęcych

W badaniach przedklinicznych, prowadzonych na modelach zwierzęcych, zaobserwowano dodatkowe właściwości farmakodynamiczne miłorzębu japońskiego. W przypadku nalewki z miłorzębu (1:5,7) wykazano, że po podaniu dootrzewnowym dawki 50 mg/kg u szczurów dochodziło do wydłużenia czasu przeżycia zwierząt o 20% w warunkach niedotlenienia mózgu.¹⁸

Skład kwantyfikowany i działanie aktywnych składników

Wyciągi z liści miłorzębu japońskiego zawierają szereg substancji czynnych, które odpowiadają za efekt farmakologiczny. Składniki aktywne dostępnych na rynku preparatów obejmują:

Główne składniki aktywne wyciągów z miłorzębu japońskiego, które przyczyniają się do obserwowanych efektów farmakodynamicznych, to:

• Flawonoidy w przeliczeniu na glikozydy flawonowe – odpowiadają za działanie antyoksydacyjne i naczynioochronne
• Ginkgolidy A, B i C – wykazują działanie antagonistyczne wobec czynnika aktywującego płytki (PAF), co wpływa na zmniejszenie agregacji płytek
• Bilobalid – przyczynia się do działania neuroprotekcyjnego i poprawy funkcji mitochondrialnych

Właściwości farmakodynamiczne preparatów tradycyjnych

Należy podkreślić, że dla niektórych preparatów z miłorzębu japońskiego, szczególnie tych określanych jako tradycyjne produkty lecznicze roślinne, nie przeprowadzono pełnych badań farmakodynamicznych. Ich stosowanie oparte jest na tradycji i długotrwałym doświadczeniu.^{19 20}

Działania farmakodynamiczne – podsumowanie

Na podstawie dostępnych danych z charakterystyk produktów leczniczych można wyróżnić następujące główne działania farmakodynamiczne miłorzębu japońskiego:

• Poprawa funkcji poznawczych manifestująca się zmianami w zapisie EEG u osób starszych
• Poprawa właściwości reologicznych krwi poprzez zmniejszenie jej lepkości
• Hamowanie agregacji płytek krwi
• Rozszerzanie naczyń krwionośnych, szczególnie w obrębie naczyń przedramienia
• Poprawa perfuzji mózgowej, szczególnie w określonych obszarach mózgu u osób w wieku 60-70 lat
• Potencjalne działanie neuroprotekcyjne w warunkach niedotlenienia, obserwowane w modelach zwierzęcych

Te złożone efekty farmakodynamiczne stanowią podstawę stosowania miłorzębu japońskiego w zaburzeniach poznawczych związanych z wiekiem, zawrotach głowy pochodzenia naczyniowego, szumach usznych oraz zaburzeniach ukrwienia obwodowego.^{21 22}