Dawkowanie i sposób podawania
Mannitol

Mannitol – Dawkowanie i sposób podawania

Mannitol jest substancją czynną stosowaną w kilku postaciach farmaceutycznych, jak roztwory do infuzji o różnych stężeniach (15%, 20%), a także jako składnik innych produktów leczniczych. Dawkowanie i sposób podawania mannitolu różni się w zależności od jego zastosowania klinicznego, stężenia produktu oraz stanu klinicznego pacjenta.¹

Roztwory do infuzji

Mannitol jest dostępny jako roztwór do infuzji w stężeniach 15% i 20%, podawany wyłącznie drogą dożylną. Roztwory o tych stężeniach są hipertoniczne i wymagają szczególnych środków ostrożności podczas podawania.²

Dawkowanie u dorosłych

Dawkowanie mannitolu w roztworach do infuzji zależy od konkretnego wskazania klinicznego:³

1. W leczeniu ostrej niewydolności nerek:
   • Zakres dawek: 50-200 g mannitolu/dobę (330-1320 ml roztworu 15% lub 250-1000 ml roztworu 20%)
   • Dawka jednorazowa nie powinna przekraczać 50 g mannitolu (330 ml roztworu 15% lub 250 ml roztworu 20%)
   • W większości przypadków wystarczająca jest dawka 50-100 g mannitolu/dobę (330-660 ml roztworu 15% lub 250-500 ml roztworu 20%)
   • Szybkość podawania należy dostosować do utrzymania diurezy na poziomie co najmniej 30-50 ml/godz.

   ^{4
   5}

2. W sytuacjach krytycznych (maksymalna szybkość wlewu):
   • 200 mg/kg masy ciała w infuzji trwającej 5 minut
   • Po 5 minutach szybkość należy dostosować do utrzymania diurezy min. 30-50 ml/godz.
   • Maksymalna dawka dobowa: 200 g/24 godz.

   ⁶

3. Dawka testowa u pacjentów z oligurią lub zaburzeniami czynności nerek:
   • 200 mg mannitolu/kg masy ciała (1,3 ml/kg roztworu 15% lub 1 ml/kg roztworu 20%)
   • Czas infuzji: 3-5 minut
   • Przykład dla pacjenta o masie 70 kg: około 100 ml 15% roztworu lub 75 ml 20% roztworu
   • Reakcja jest odpowiednia, jeśli przez 2-3 godziny wydalane jest przynajmniej 30-50 ml moczu/godz.
   • W przypadku braku odpowiedniej reakcji można podać drugą dawkę testową
   • Jeśli nie uzyska się odpowiedniej reakcji na drugą dawkę, należy przerwać podawanie mannitolu i ponownie ocenić stan pacjenta

   ^{7
   8}

4. W celu zmniejszenia ciśnienia śródczaszkowego, objętości mózgowej i ciśnienia śródgałkowego:
   • Dawka: 1,5-2 g/kg masy ciała (7,5-10 ml/kg roztworu 20% lub 10-13 ml/kg roztworu 15%)
   • Czas infuzji: 30-60 minut
   • W przypadku stosowania przed operacją, dawkę należy podać 1-1,5 godziny przed zabiegiem

   ^{9
   10}

5. W celu pobudzenia eliminacji toksycznych substancji wydalanych przez nerki:
   • Dawkę należy dostosować, aby utrzymać wydalanie moczu na poziomie minimum 100 ml/godz.
   • Należy dążyć do dodatniego bilansu płynów wynoszącego 1-2 litry
   • Można podać wstępną dawkę nasycającą około 25 g (165 ml roztworu 15% lub 125 ml roztworu 20%)
   • Całkowita dawka mannitolu nie powinna przekraczać 200 g

   ^{11
   12}

Dawkowanie u dzieci

Dawkowanie mannitolu u dzieci również zależy od wskazania klinicznego:¹³

1. W niewydolności nerek:
   • Dawka testowa: 200 mg mannitolu/kg masy ciała (1,3 ml/kg roztworu 15% lub 1 ml/kg roztworu 20%) podawana w ciągu 3-5 minut
   • Dawka lecznicza: 0,5-1,5 g/kg masy ciała (3-10 ml/kg roztworu 15% lub 2,5-7,5 ml/kg roztworu 20%)
   • W razie konieczności dawkę można powtórzyć 1-2 razy co 4-8 godzin

   ^{14
   15}

2. W celu zmniejszenia ciśnienia śródczaszkowego i śródgałkowego:
   • Dawka: 1-2 g/kg masy ciała
   • Czas infuzji: 30-60 minut (podobnie jak u pacjentów dorosłych)

   ^{16
   17}

Należy zaznaczyć, że nie została ustalona skuteczność i bezpieczeństwo stosowania mannitolu u dzieci poniżej 12 lat w przypadku produktu Mannitol 20% Fresenius.¹⁸

Dawkowanie u osób w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku dawkowanie mannitolu jest podobne jak u dorosłych, jednak należy zachować szczególną ostrożność ze względu na możliwość występowania początkowego stadium niewydolności nerek.¹⁹

Szczegółowa tabela dawkowania mannitolu

Sposób podawania

Roztwory mannitolu powinny być podawane zgodnie z następującymi zasadami:²⁰

• Podawać wyłącznie drogą dożylną przez jałowy i apirogenny sprzęt
• Ze względu na hipertoniczny charakter roztworu, zaleca się podawanie do dużych żył obwodowych lub najlepiej do żyły centralnej
• Należy używać zestawu do infuzji z filtrem końcowym, ze względu na możliwość wytrącania się kryształów mannitolu
• Stosować technikę aseptyczną
• Sprzęt do infuzji należy wstępnie wypełnić roztworem, aby zapobiec przedostaniu się powietrza do układu
• W przypadku produktu Mannitol 20% Fresenius zaleca się podawanie przez kaniulę umieszczoną w żyle o możliwie dużej średnicy, by zminimalizować ryzyko podrażnienia

^21
22

Postępowanie z roztworem przed podaniem

Przed podaniem roztworu mannitolu należy:²³

• Sprawdzić roztwór pod kątem obecności kryształów (roztwory mannitolu mają tendencję do krystalizacji w niskich temperaturach, szczególnie w wyższych stężeniach)
• Jeśli kryształy są widoczne, należy je rozpuścić przez ogrzanie roztworu do 37°C, a następnie delikatnie wymieszać
• Roztworów nie należy ogrzewać w wodzie lub kuchence mikrofalowej ze względu na ryzyko zanieczyszczenia produktu lub jego uszkodzenia
• Należy stosować wyłącznie suche źródła ciepła (np. cieplarkę)
• Po ogrzaniu roztwór należy schłodzić do temperatury pokojowej lub temperatury ciała i ponownie sprawdzić pod kątem obecności kryształów przed użyciem

²⁴

Mannitol jako składnik innych produktów leczniczych

Mannitol występuje również jako składnik pomocniczy w kilku produktach leczniczych, takich jak:^{25 26 27}

• Alyostal (roztwór do skórnych prób punktowych) – ilość mannitolu nie przekracza 40 mg/ml
• Betahistyna Bluefish (tabletki):
  • W tabletkach 8 mg – 20,6 mg mannitolu
  • W tabletkach 16 mg – 41,2 mg mannitolu
  • W tabletkach 24 mg – 61,8 mg mannitolu
• Uro-Vaxom (kapsułki) – do 60 mg mannitolu w kapsułce

W tych przypadkach mannitol nie jest substancją czynną, lecz substancją pomocniczą, i nie wymaga specjalnego dawkowania.^{28 29 30}