Działania niepożądane
Iwabradyna

Profil bezpieczeństwa iwabradyny

Iwabradyna jest substancją stosowaną w leczeniu kardiologicznym, której głównym mechanizmem działania jest selektywne hamowanie kanałów If w węźle zatokowo-przedsionkowym, co prowadzi do zwolnienia częstości pracy serca. Profil bezpieczeństwa iwabradyny został szczegółowo przebadany w licznych badaniach klinicznych z udziałem prawie 45 000 uczestników. Najczęściej występujące działania niepożądane mają związek z farmakologicznym mechanizmem działania leku i są zależne od dawki.^{1 2}

Dokumentacja kliniczna wskazuje, że zdecydowanie najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia widzenia (fotyzm), które występują u około 14,5% pacjentów oraz bradykardia (3,3% pacjentów). Oba te efekty są bezpośrednio związane z farmakologicznym działaniem iwabradyny i wykazują zależność od zastosowanej dawki.^{3 4}

Główne działania niepożądane iwabradyny

Zaburzenia widzenia

Zaburzenia widzenia stanowią najczęstsze działanie niepożądane iwabradyny, występujące u 14,5% pacjentów. Opisywane są jako przemijające wrażenia widzenia silnego światła w ograniczonej części pola widzenia (fotyzm). Charakterystyczną cechą tych zaburzeń jest ich związek z nagłymi zmianami natężenia światła. Pacjenci mogą opisywać te zjawiska na różne sposoby, między innymi jako:⁵

• aureola
• dekompozycja obrazu (efekt stroboskopowy lub kalejdoskopowy)
• kolorowe jasne światła
• zwielokrotnione obrazy (przetrwałe wrażenie wzrokowe na siatkówce, ang. retinal persistency)

⁶

Zaburzenia widzenia zazwyczaj występują w ciągu pierwszych dwóch miesięcy leczenia, choć mogą powtarzać się w późniejszym okresie terapii. Nasilenie tych zaburzeń jest określane przez pacjentów jako lekkie lub umiarkowane. Co istotne, wszystkie zaburzenia widzenia typu fotyzm ustępują w czasie leczenia lub po jego zakończeniu, przy czym w 77,5% przypadków ustępują jeszcze w trakcie kontynuacji terapii. Warto podkreślić, że mniej niż 1% pacjentów zmienia tryb codziennego życia lub przerywa leczenie z powodu tych zaburzeń.⁷

Zaburzenia rytmu serca – bradykardia

Bradykardia stanowi drugie najczęstsze działanie niepożądane iwabradyny, występujące u 3,3% pacjentów. Podobnie jak w przypadku zaburzeń widzenia, bradykardia występuje najczęściej w początkowym okresie leczenia, szczególnie w ciągu pierwszych 2-3 miesięcy terapii. U 0,5% pacjentów może wystąpić ciężka bradykardia z częstością pracy serca wynoszącą 40 uderzeń na minutę lub mniej.^{8 9}

Bradykardia ma szczególne znaczenie kliniczne, ponieważ może wiązać się z innymi działaniami niepożądanymi, takimi jak omdlenia, zawroty głowy, niedociśnienie, astenia, zmęczenie czy złe samopoczucie.¹⁰

Migotanie przedsionków

Istotnym działaniem niepożądanym związanym z przyjmowaniem iwabradyny jest zwiększone ryzyko wystąpienia migotania przedsionków. W badaniu SIGNIFY migotanie przedsionków obserwowano u 5,3% pacjentów przyjmujących iwabradynę, w porównaniu do 3,8% pacjentów w grupie placebo. Sumaryczna analiza wszystkich kontrolowanych badań klinicznych fazy II/III z podwójnie ślepą próbą, obejmujących ponad 40 000 pacjentów, wykazała, że wskaźnik zapadalności na migotanie przedsionków wyniósł 4,86% u pacjentów leczonych iwabradyną w porównaniu do 4,08% w grupie kontrolnej. Odpowiada to współczynnikowi ryzyka wynoszącemu 1,26 (95% CI [1,15-1,39]).^{11 12}

Zaburzenia ciśnienia tętniczego

W badaniu SHIFT epizody zwiększonego ciśnienia tętniczego występowały u większej liczby pacjentów leczonych iwabradyną (7,1%) w porównaniu do pacjentów, którym podawano placebo (6,1%). Należy jednak podkreślić, że epizody te występowały najczęściej wkrótce po modyfikacji leczenia nadciśnienia, były przemijające i nie wpływały na efekt terapeutyczny iwabradyny.^{13 14}

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia pełne zestawienie działań niepożądanych iwabradyny, z uwzględnieniem częstości ich występowania oraz klasyfikacji układowo-narządowej:

Szczególne kategorie ryzyka i monitoring pacjentów

Ryzyko związane z bradykardią

Bradykardia stanowi nie tylko samo w sobie działanie niepożądane, ale może także predysponować do wystąpienia innych powikłań. Z tego powodu należy szczególnie monitorować:¹⁵

• Pacjentów z ciężką bradykardią (≤40 uderzeń/minutę) – u 0,5% pacjentów
• Pacjentów z objawami związanymi z bradykardią – omdlenia, zawroty głowy, niedociśnienie
• Osoby starsze – ze względu na większą skłonność do bradykardii

¹⁶

Szczególnie istotny jest okres pierwszych 2-3 miesięcy leczenia, kiedy ryzyko wystąpienia bradykardii jest największe.¹⁷

Ryzyko zaburzeń przewodzenia

Iwabradyna może powodować wystąpienie bloków przedsionkowo-komorowych różnego stopnia. Najczęściej występuje blok pierwszego stopnia (wydłużenie odstępu PQ w EKG), zaliczany do częstych działań niepożądanych. Należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ w bardzo rzadkich przypadkach mogą wystąpić poważniejsze zaburzenia przewodzenia, takie jak blok przedsionkowo-komorowy drugiego lub trzeciego stopnia oraz zespół chorego węzła zatokowego.^{18 19}

Pacjenci z zaburzeniami widzenia

Chociaż zaburzenia widzenia są najczęstszym działaniem niepożądanym iwabradyny, warto podkreślić, że są one generalnie łagodne i przemijające. Szczególnej uwagi wymagają jednak:²⁰

• Pacjenci wykonujący zawody wymagające dobrej koncentracji wzrokowej lub prowadzący pojazdy
• Pacjenci z istniejącymi wcześniej zaburzeniami widzenia
• Osoby narażone na nagłe zmiany natężenia światła – które mogą nasilać fotyzm

²¹

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:²²

• Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

²³

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za dany produkt leczniczy zawierający iwabradynę.²⁴