Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Glipizyd

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania glipizydu

Glipizyd, jako lek z grupy pochodnych sulfonylomocznika, wymaga stosowania określonych środków ostrożności oraz monitorowania pacjenta w trakcie terapii. Właściwe stosowanie glipizydu wiąże się ze znajomością potencjalnych zagrożeń oraz odpowiednim postępowaniem profilaktycznym i kontrolnym w trakcie leczenia. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności związanych ze stosowaniem glipizydu.^{1 2}

Niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD)

U pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania glipizydu, ponieważ należy on do leków z grupy pochodnych sulfonylomocznika. Leczenie pochodnymi sulfonylomocznika w tej grupie pacjentów może prowadzić do wystąpienia niedokrwistości hemolitycznej. W związku z tym konieczne jest rozważenie zastosowania alternatywnego leczenia i wykorzystania innych leków niż pochodnych sulfonylomocznika.^{3 4}

Hipoglikemia i jej ryzyko

Glipizyd, podobnie jak wszystkie pochodne sulfonylomocznika, może powodować wystąpienie hipoglikemii. Objawami mogącymi świadczyć o hipoglikemii są między innymi: osłabienie, senność, zaburzenia orientacji, nadmierne pocenie się, dreszcze, głód, pobudzenie, zawroty głowy, kołatanie serca, zaburzenia koncentracji, uczucie zimna, a w ciężkich przypadkach utrata przytomności i śpiączka. Ciężka hipoglikemia może prowadzić do śpiączki i wymaga hospitalizacji pacjenta.^{5 6}

U pacjentów ze znaczną hipoglikemią należy zastosować odpowiednie leczenie glukozą i monitorować stan pacjenta co najmniej przez 24 do 48 godzin.^{7 8}

W celu uniknięcia napadów hipoglikemii ważny jest odpowiedni dobór pacjentów, właściwe dawkowanie leku i zapewnienie pacjentowi pełnej informacji dotyczącej stosowania glipizydu. Aby utrzymać prawidłowe stężenie glukozy we krwi, należy systematycznie i w odpowiednich porach spożywać węglowodany, włączając w to śniadanie, gdyż stany hipoglikemiczne spowodowane działaniem glipizydu mogą występować w przypadku opóźniania pory posiłków, spożywania niewystarczających ilości pożywienia lub niezbilansowanej podaży węglowodanów.^{9 10}

Grupy zwiększonego ryzyka hipoglikemii

Istnieje kilka grup pacjentów, u których ryzyko wystąpienia hipoglikemii podczas leczenia glipizydem jest szczególnie wysokie:

• Pacjenci z niewydolnością nerek lub wątroby – może się u nich zmieniać farmakokinetyka i farmakodynamika glipizydu. W przypadku niewydolności wątroby może być także upośledzona zdolność do glukoneogenezy, co zwiększa ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji hipoglikemicznych.^{11 12}
• Pacjenci w podeszłym wieku, wyniszczeni lub niedożywieni.^{13 14}
• Pacjenci z niedoczynnością kory nadnerczy lub przysadki mózgowej – są szczególnie wrażliwi na hipoglikemizujący wpływ leków zmniejszających stężenie glukozy we krwi.^{15 16}
• Pacjenci leczeni lekami beta-adrenolitycznymi lub innymi lekami sympatykolitycznymi – u tych pacjentów hipoglikemia może być trudna do rozpoznania.^{17 18}

Sytuacje zwiększonego ryzyka hipoglikemii

Prawdopodobieństwo wystąpienia hipoglikemii podczas stosowania glipizydu zwiększa się w następujących sytuacjach:

• Niedostateczna podaż kalorii w pożywieniu (dieta niskokaloryczna)
• Intensywny lub długotrwały wysiłek fizyczny
• Spożycie alkoholu
• Stosowanie więcej niż jednego leku zmniejszającego stężenie glukozy we krwi (politerapia lekami hipoglikemizującymi)^{19 20}

Utrata kontroli nad glikemią

U pacjentów skutecznie leczonych glipizydem sytuacje stresowe mogą spowodować utratę kontroli nad glikemią. Do takich czynników należą:

• Gorączka
• Uraz
• Zakażenie
• Zabieg chirurgiczny

W takich przypadkach niezbędne może być odstawienie glipizydu (zarówno Glibenese GITS, jak i Glipizide BP) i okresowe podanie insuliny.^{21 22}

Wtórna nieskuteczność terapeutyczna

U wielu pacjentów skuteczność każdego doustnego leku hipoglikemizującego, w tym także glipizydu, polegająca na zmniejszaniu stężenia glukozy do prawidłowej wartości, może zmniejszać się z upływem czasu. Zjawisko to może być związane z progresją cukrzycy lub ze zmniejszającą się podatnością na działanie leku i jest określane mianem wtórnej nieskuteczności, w odróżnieniu od pierwotnej nieskuteczności, w której lek jest nieskuteczny u określonego pacjenta już po pierwszym podaniu.^{23 24}

Zanim u pacjenta zostanie rozpoznana wtórna nieskuteczność, należy ocenić, czy dawka leku została właściwie dobrana i czy pacjent zachowuje właściwą dietę.²⁵

Konieczność monitorowania parametrów laboratoryjnych

Podczas leczenia glipizydem należy okresowo kontrolować:

• Stężenie glukozy we krwi
• Stężenie hemoglobiny glikowanej (HbA1c)

W razie konieczności należy dostosować dawkę w celu utrzymania prawidłowego stężenia glukozy we krwi.^{26 27}

Choroby nerek i wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby może zmieniać się farmakokinetyka lub farmakodynamika glipizydu. Hipoglikemia u takich pacjentów może być długotrwała. W razie jej wystąpienia należy podjąć właściwe postępowanie.^{28 29}

Choroby przewodu pokarmowego

W przypadkach znacznego skrócenia czasu zalegania tabletek produktu Glibenese GITS w przewodzie pokarmowym może zmieniać się farmakokinetyka glipizydu, a więc i jego skuteczność kliniczna.³⁰

Ukazały się nieliczne doniesienia o objawach niedrożności u pacjentów ze zwężeniami przewodu pokarmowego, którzy przyjmowali inny lek zawierający niewchłanialną otoczkę, podobną do otoczki jaką zawiera Glibenese GITS. Z tego względu stosowanie produktu Glibenese GITS u tych pacjentów jest przeciwwskazane.³¹

Informacje, które należy przekazać pacjentowi

Należy poinformować pacjentów i odpowiedzialnych za nich członków rodzin o ryzyku wystąpienia hipoglikemii, jej objawach i leczeniu oraz warunkach sprzyjających jej powstaniu. Pacjenci powinni nauczyć się rozpoznawać wczesne objawy hipoglikemii, takie jak:

• Ból głowy
• Zaburzenia widzenia
• Osłabienie słuchu
• Uczucie mrowienia
• Uczucie głodu
• Osłabienie mięśni
• Drżenie rąk
• Niepokój
• Pocenie się
• Uczucie kołatania serca
• Pobudzenie
• Zaburzenia snu

Dzięki temu będą mogli zgłosić się do lekarza w odpowiednim czasie.^{32 33}

Członkom rodzin należy zwrócić uwagę na objawy mogące świadczyć o wystąpieniu hipoglikemii u pacjenta z cukrzycą, takie jak:

• Osłabienie
• Zaburzenia koncentracji
• Zaburzenia mowy
• Agresywność
• Przygnębienie
• Śmianie się bez przyczyny
• Splątanie
• Drgawki
• Bladość
• Utrata przytomności

Należy również wyjaśnić rodzinom pacjentów sposób postępowania w przypadku pojawienia się objawów hipoglikemii oraz przedstawić, jakie stany sprzyjają ich występowaniu.^{34 35}

Szczególne instrukcje dotyczące stosowania produktu Glibenese GITS

Pacjentom stosującym produkt Glibenese GITS należy przekazać, że tabletki Glibenese GITS należy połykać w całości. Tabletek nie wolno rozgryzać, dzielić ani kruszyć. W produkcie Glibenese GITS substancja czynna zawarta jest wewnątrz nieulegającej wchłanianiu otoczki, która umożliwia powolne uwalnianie leku. Po zakończeniu procesu uwalniania leku pusta otoczka jest wydalana z organizmu (może być widoczna w stolcu).³⁶

Ogólne zalecenia dla pacjentów

Pacjenci powinni być poinformowani o:

• Potencjalnym ryzyku i korzyściach wynikających ze stosowania glipizydu
• Innych sposobach leczenia cukrzycy
• Znaczeniu przestrzegania zaleceń dietetycznych
• Znaczeniu systematycznych ćwiczeń fizycznych
• Konieczności regularnego badania stężenia glukozy we krwi
• Zagadnieniach związanych z pierwotną i wtórną opornością na lek

Pacjenci leczeni glipizydem powinni ściśle przestrzegać zaleceń dotyczących diety, dawkowania i sposobu podawania leku.^{37 38}