Przedawkowanie
Diltiazem

Przedawkowanie substancji diltiazem

Diltiazem jest substancją aktywną należącą do grupy antagonistów wapnia, stosowaną powszechnie w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego. Przedawkowanie tej substancji może prowadzić do poważnych powikłań zagrażających życiu pacjenta, wymagających natychmiastowej interwencji medycznej i hospitalizacji.^{1 2}

Objawy kliniczne przedawkowania

Ostre przedawkowanie diltiazemu, zarówno w postaci preparatów o natychmiastowym uwalnianiu (Oxycardil 60), jak i o przedłużonym uwalnianiu (Dilzem retard, Dilzem 120 retard, Dilzem 180 retard, Oxycardil 120), charakteryzuje się różnorodnymi objawami klinicznymi, głównie ze strony układu sercowo-naczyniowego oraz nerkowego.^{3 4}

Układ sercowo-naczyniowy

Diltiazem jako bloker kanałów wapniowych silnie wpływa na układ sercowo-naczyniowy, a w przypadku przedawkowania obserwuje się nasilenie jego efektów farmakologicznych. W obrazie klinicznym przedawkowania dominują:⁵

• Nasilone niedociśnienie tętnicze – może szybko postępować prowadząc do wstrząsu kardiogennego
• Bradykardia zatokowa – może występować z rozkojarzeniem przedsionkowo-komorowym lub bez niego
• Zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego – różnego stopnia bloki przedsionkowo-komorowe

⁶

Układ moczowy

Konsekwencją zaburzeń hemodynamicznych spowodowanych przedawkowaniem diltiazemu mogą być:⁷

• Ostre uszkodzenie nerek – spowodowane hipoperfuzją nerek w wyniku niedociśnienia
• Zaburzenia czynności nerek – objawiające się oligurią, anurią oraz wzrostem parametrów nerkowych

⁸

Tabela objawów przedawkowania diltiazemu

Postępowanie w przedawkowaniu diltiazemu

Leczenie przedawkowania diltiazemu wymaga natychmiastowej hospitalizacji oraz zastosowania kompleksowych procedur medycznych. Postępowanie medyczne powinno obejmować działania ukierunkowane zarówno na eliminację leku z organizmu, jak i przeciwdziałanie skutkom jego nadmiernego działania.⁹

Eliminacja leku z organizmu

W przypadku niedawnego przyjęcia diltiazemu należy zastosować następujące metody eliminacji:¹⁰

• Płukanie żołądka – procedura zalecana w przypadku spożycia leku w ciągu ostatnich 1-2 godzin
• Diureza osmotyczna – zwiększenie wydalania leku z moczem

¹¹

Leczenie zaburzeń przewodzenia

W przypadku wystąpienia istotnych klinicznie zaburzeń przewodzenia przedsionkowo-komorowego należy rozważyć:¹²

• Czasową elektrostymulację serca – metoda z wyboru przy ciężkich blokach przedsionkowo-komorowych

¹³

Leczenie farmakologiczne korygujące

Farmakoterapia stosowana w przedawkowaniu diltiazemu obejmuje leki przeciwdziałające jego efektom farmakodynamicznym. Zaleca się podanie:¹⁴

1. Atropina – w celu przeciwdziałania bradykardii
2. Wazopresory (np. noradrenalina, adrenalina) – w leczeniu niedociśnienia i wstrząsu
3. Leki inotropowe dodatnie (np. dobutamina) – w celu zwiększenia siły skurczu mięśnia sercowego
4. Glukagon – zwiększa stężenie wewnątrzkomórkowego cAMP, działając niezależnie od kanałów wapniowych
5. Glukonian wapnia we wlewie – bezpośrednio przeciwdziała blokowaniu kanałów wapniowych

^{15 16}

Szczegółowa analiza zagrożeń związanych z przedawkowaniem

Przedawkowanie diltiazemu stanowi poważne zagrożenie dla życia pacjenta ze względu na wieloukładowe konsekwencje. Najpoważniejsze zagrożenia wynikają z wpływu na układ sercowo-naczyniowy, gdzie może dojść do ciężkiej bradykardii oraz głębokiego niedociśnienia prowadzącego do wstrząsu kardiogennego.¹⁷

Zaburzenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego mogą postępować aż do całkowitego bloku, co bez odpowiedniego leczenia może prowadzić do asystolii. Ponadto, w wyniku hipoperfuzji narządowej spowodowanej niedociśnieniem, może dojść do ostrego uszkodzenia nerek, które dodatkowo komplikuje obraz kliniczny i rokowanie.¹⁸

Należy podkreślić, że leczenie przedawkowania diltiazemu musi być prowadzone w warunkach intensywnej opieki medycznej, gdzie możliwe jest ciągłe monitorowanie parametrów życiowych oraz odpowiednio szybka interwencja w przypadku pogorszenia stanu pacjenta.^{19 20}