Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Delta-9-tetrahydrokannabinol

Delta-9-tetrahydrokannabinol: Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Delta-9-tetrahydrokannabinol (THC) jest głównym składnikiem aktywnym produktu leczniczego Sativex, aerozolu do stosowania w jamie ustnej, zawierającego wyciągi z Cannabis sativa L. w postaci 27 mg delta-9-tetrahydrokannabinolu oraz 25 mg kannabidiolu na mililitr preparatu. Ze względu na specyficzne działanie THC na ośrodkowy układ nerwowy oraz potencjalne interakcje z innymi lekami, stosowanie tej substancji wymaga zachowania szczególnej ostrożności i przestrzegania odpowiednich środków bezpieczeństwa.¹

Objawy neurologiczne i zaburzenia równowagi

Podczas leczenia delta-9-tetrahydrokannabinolem często obserwuje się zawroty głowy o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego, występujące najczęściej w pierwszych kilku tygodniach terapii. Szczególną ostrożność należy zachować w fazie dostosowywania dawki, gdyż zaobserwowano, że po wprowadzeniu dawki początkowej mogą wystąpić zmiany częstości tętna i wartości ciśnienia krwi. Odnotowano również przypadki omdleń podczas stosowania preparatów zawierających THC.²

U pacjentów otrzymujących delta-9-tetrahydrokannabinol istnieje zwiększone ryzyko upadków, szczególnie u tych, u których doszło do zmniejszenia spastyczności, a których siła mięśniowa jest niewystarczająca do utrzymania postawy lub chodu. Reakcje niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego wywołane przez THC, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku, mogą mieć potencjalny wpływ na aspekty bezpieczeństwa osobistego, takie jak przygotowywanie posiłków czy gorących napojów.³

Choroby układu krążenia

Nie zaleca się stosowania delta-9-tetrahydrokannabinolu u pacjentów cierpiących na poważne choroby układu krążenia. Należy jednak zauważyć, że w badaniach z wykorzystaniem produktu Sativex w dawkach do 18 rozpyleń dwa razy na dobę u zdrowych ochotników, nie stwierdzono żadnych klinicznie istotnych zmian czasu trwania odstępów QTc, PR czy QRS, ani zmian częstości akcji serca lub wartości ciśnienia krwi.⁴

Padaczka i drgawki

Do czasu udostępnienia dokładniejszych danych klinicznych, należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia pacjentów z padaczką lub nawracającymi drgawkami w wywiadzie za pomocą preparatów zawierających delta-9-tetrahydrokannabinol.⁵

Reakcje psychiczne i zaburzenia psychiczne

Podczas leczenia delta-9-tetrahydrokannabinolem odnotowano objawy psychiczne, takie jak niepokój, omamy, zmiany nastroju oraz myśli paranoidalne. Są one najprawdopodobniej wynikiem przejściowych objawów ze strony ośrodkowego układu nerwowego, zazwyczaj o przebiegu łagodnym do umiarkowanego i są dobrze tolerowane. Można oczekiwać ich ustąpienia po obniżeniu dawek THC lub po zaprzestaniu leczenia.⁶

W trakcie terapii THC odnotowano również przypadki dezorientacji (lub stanu splątania), halucynacji i urojeń lub przejściowych reakcji psychotycznych. W kilku przypadkach nie można było wykluczyć związku przyczynowego pomiędzy stosowaniem preparatów zawierających delta-9-tetrahydrokannabinol a myślami samobójczymi. W każdym takim przypadku należy natychmiast zaprzestać stosowania THC i monitorować pacjenta aż do całkowitego ustąpienia objawów.⁷

Interakcje lekowe i ryzyko działania addytywnego

Teoretycznie istnieje ryzyko działania addytywnego delta-9-tetrahydrokannabinolu ze środkami zmniejszającymi napięcie mięśni, takimi jak baklofen czy benzodiazepiny, co mogłoby zwiększać ryzyko upadków. Jednak w badaniach klinicznych nad produktem Sativex nie zaobserwowano takich interakcji. Mimo to należy ostrzec pacjentów przed taką możliwością i zalecić szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych leków.⁸

Antykoncepcja u kobiet w wieku rozrodczym

Delta-9-tetrahydrokannabinol może zmniejszać skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować wysoce skuteczną antykoncepcję podczas przyjmowania preparatów zawierających THC. Aktualnie nie jest dokładnie określone, w jakim stopniu delta-9-tetrahydrokannabinol wpływa na skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych, dlatego kobiety stosujące takie środki powinny stosować dodatkową metodę antykoncepcji przez cały okres leczenia i przez trzy miesiące po jego zakończeniu.⁹

Ryzyko nadużywania i uzależnienia

Pacjenci z nadużywaniem środków odurzających w wywiadzie mogą wykazywać większe skłonności do nadużywania preparatów zawierających delta-9-tetrahydrokannabinol. Jednakże badania nad długoterminowym stosowaniem THC wskazują, że nagłe zaprzestanie długotrwałej terapii nie powoduje wystąpienia wyraźnych objawów odstawienia, a potencjalne skutki występujące u niektórych pacjentów są ograniczone do przejściowych zaburzeń snu, zaburzeń stanu emocjonalnego lub apetytu.¹⁰

Ważne jest również, że nie zaobserwowano zwiększania dawki dobowej podczas długotrwałego stosowania preparatów zawierających delta-9-tetrahydrokannabinol, a poziomy „intoksykacji” odnotowane przez pacjentów pozostają niskie. Z powyższych powodów uzależnienie od THC jest mało prawdopodobne.¹¹

Działania niepożądane związane z miejscem podania

Podczas stosowania preparatów zawierających delta-9-tetrahydrokannabinol w formie aerozolu do stosowania w jamie ustnej odnotowano działania niepożądane związane z miejscem podania. Reakcje te polegały głównie na wystąpieniu lekkiego do umiarkowanego pieczenia w momencie zastosowania. Częste reakcje miejscowe obejmują:¹²

• Ból w miejscu zastosowania
• Ból i dyskomfort w obrębie jamy ustnej
• Zaburzenia smaku
• Owrzodzenia jamy ustnej
• Zespół piekących ust

¹³

Zaobserwowano potencjalne przypadki leukoplakii związane ze stosowaniem THC w formie aerozolu, choć nie wszystkie zostały potwierdzone histologicznie. Ze względów bezpieczeństwa, pacjentom, którzy zaobserwowali dyskomfort lub owrzodzenie w miejscu zastosowania produktu, zaleca się zmianę miejsca aplikacji w obrębie jamy ustnej. Nie należy kontynuować rozpylania aerozolu na bolesną lub zmienioną zapalnie błonę śluzową.¹⁴

Przy długotrwałym podawaniu delta-9-tetrahydrokannabinolu zaleca się regularne oględziny śluzówki jamy ustnej. W przypadku zaobserwowania zmian chorobowych bądź uporczywej bolesności należy zaprzestać stosowania produktu leczniczego aż do całkowitego ustąpienia objawów.¹⁵

Podróżowanie z preparatami zawierającymi THC

Pacjentów należy poinformować, że przewożenie preparatów zawierających delta-9-tetrahydrokannabinol za granicę określonych państw może być niezgodne z prawem. Należy doradzić pacjentom sprawdzenie stanu prawnego przed podróżą z tego typu lekami.¹⁶

Substancje pomocnicze w preparatach zawierających THC

Preparaty zawierające delta-9-tetrahydrokannabinol mogą zawierać istotne ilości alkoholu etylowego. Na przykład, każde 100 mikrolitrów produktu Sativex zawiera do 40 mg alkoholu etylowego, co odpowiada 50% objętości etanolu. Przy maksymalnej dawce dobowej dla osoby dorosłej ważącej 70 kg może to odpowiadać około 480 mg etanolu, czyli około 10 ml piwa lub 5 ml wina. Ta ilość alkoholu nie powinna jednak powodować zauważalnych skutków.¹⁷

Preparaty z delta-9-tetrahydrokannabinolem mogą zawierać również glikol propylenowy. W przypadku produktu Sativex, w każdych 100 mikrolitrach aerozolu znajduje się 52 mg glikolu propylenowego.^{18 19}

Najczęstsze działania niepożądane związane ze stosowaniem delta-9-tetrahydrokannabinolu