Przedawkowanie
Deksamfetamina

Przedawkowanie deksamfetaminy

Przedawkowanie deksamfetaminy stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. W przypadku przedawkowania produktu Elvanse zawierającego lisdeksamfetaminy dimezylan należy szczególnie uwzględnić przedłużone uwalnianie substancji czynnej – deksamfetaminy. Mechanizm ten może powodować wydłużone występowanie objawów zatrucia oraz opóźnione pojawienie się niektórych symptomów.¹

Ostre przedawkowanie

Ostre przedawkowanie pochodnych amfetaminy, w tym deksamfetaminy, charakteryzuje się szerokim spektrum objawów, które początkowo manifestują się jako pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego (OUN), a następnie przechodzą w fazę wyczerpania. W pierwszej fazie dominuje pobudzenie, które z czasem ustępuje miejsca objawom depresyjnym, takim jak uczucie znużenia i obniżenie nastroju.²

Objawy przedawkowania

Symptomatologia przedawkowania deksamfetaminy jest wieloukładowa i dotyczy przede wszystkim ośrodkowego układu nerwowego, układu sercowo-naczyniowego oraz przewodu pokarmowego.³

W przypadkach zatruć zakończonych zgonem najczęściej obserwuje się progresję od drgawek do śpiączki, co świadczy o ciężkim uszkodzeniu ośrodkowego układu nerwowego.⁴

Powikłania przedawkowania

Przedawkowanie deksamfetaminy może prowadzić do szeregu poważnych powikłań zagrażających życiu. Szczególnie niebezpieczne jest rozwinięcie się:

• Rabdomiolizy – rozpadu mięśni poprzecznie prążkowanych prowadzącego do uwolnienia mioglobiny do krwiobiegu
• Ostrego uszkodzenia nerek – wynikającego z mioglobinurii i zaburzeń hemodynamicznych
• Wstrząsu kardiogennego – związanego z bezpośrednim działaniem kardiotoksycznym oraz zaburzeniami rytmu serca
• Utrwalonych uszkodzeń OUN – wynikających z przedłużających się drgawek, encefalopatii metabolicznej oraz niedotlenienia

⁵

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie ostrego zatrucia deksamfetaminą opiera się głównie na postępowaniu objawowym i podtrzymującym podstawowe funkcje życiowe. W zależności od stanu klinicznego pacjenta należy wdrożyć odpowiednie procedury:⁶

• Dekontaminacja przewodu pokarmowego – płukanie żołądka (w pierwszych godzinach od spożycia), podanie węgla aktywnego oraz środków przeczyszczających
• Podanie leków uspokajających – w celu opanowania pobudzenia i drgawek
• Kontrola ciśnienia tętniczego – w przypadku ciężkiego nadciśnienia zaleca się dożylne podanie fentolaminy (α-adrenolityk); często jednak odpowiednia sedacja jest wystarczająca do stopniowego obniżenia ciśnienia
• Modyfikacja pH moczu – zakwaszenie moczu przyspiesza wydalanie amfetaminy, jednak należy zachować ostrożność przy mioglobinurii ze względu na zwiększone ryzyko ostrego uszkodzenia nerek

⁷

Ograniczenia hemodializy

Warto podkreślić, że ani lisdeksamfetamina (prolek), ani aktywny metabolit deksamfetamina nie są eliminowane podczas dializy, co ogranicza możliwości przyspieszenia eliminacji tych substancji z organizmu w przypadku ciężkiego zatrucia.⁸

Monitorowanie pacjenta

Ze względu na przedłużone uwalnianie deksamfetaminy z lisdeksamfetaminy, szczególnie istotne jest długotrwałe monitorowanie pacjenta po przedawkowaniu preparatu Elvanse. Pacjent powinien być obserwowany pod kątem:⁹

• Funkcji życiowych – tętno, ciśnienie tętnicze, saturacja, temperatura ciała
• Stanu neurologicznego – poziom świadomości, występowanie drgawek
• Parametrów laboratoryjnych – markery uszkodzenia mięśni (CK, mioglobina), funkcja nerek, elektrolity, równowaga kwasowo-zasadowa
• Funkcji układu sercowo-naczyniowego – monitorowanie EKG pod kątem zaburzeń rytmu

Wsparcie funkcji życiowych oraz zapobieganie i leczenie powikłań wielonarządowych stanowią podstawę terapii ciężkiego przedawkowania deksamfetaminy. Drgawki, hipertermia oraz zaburzenia hemodynamiczne wymagają natychmiastowej interwencji, gdyż mogą prowadzić do trwałych uszkodzeń i zgonu.¹⁰