Właściwości farmakokinetyczne
Cyrkon

Właściwości farmakokinetyczne cyrkonu

Cyrkon (90Zr) jest stabilnym izotopem powstającym w wyniku rozpadu radioaktywnego itru (90Y). Itr (90Y), będący prekursorem cyrkonu, jest emiterem promieniowania beta o maksymalnej energii 2,28 MeV i okresie półtrwania wynoszącym 2,67 dnia (64,1 godzin). W preparacie ItraPol, itr występuje w postaci chlorku itru (90Y) w roztworze rozcieńczonego kwasu solnego, w zakresie aktywności 0,925–37 GBq na fiolkę (odpowiadającym 46–1840 nanogramom itru).¹

Farmakokinetyka preparatów znakowanych itrem-90

Właściwości farmakokinetyczne produktów leczniczych znakowanych itrem (90Y), które uzyskuje się poprzez znakowanie produktem ItraPol przed podaniem pacjentowi, są ściśle uzależnione od rodzaju produktu leczniczego przeznaczonego do znakowania. Oznacza to, że profil biodystybucji, metabolizm oraz eliminacja mogą się znacząco różnić w zależności od konkretnego radiofarmaceutyku, który powstaje po znakowaniu itrem-90.²

Farmakokinetyka chlorku itru (90Y)

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone na szczurach dostarczyły istotnych informacji dotyczących zachowania chlorku itru (90Y) po wprowadzeniu do organizmu. Po dożylnym podaniu związek ten charakteryzuje się szybką eliminacją z krwioobiegu. Obserwuje się znaczący spadek radioaktywności we krwi – z poziomu 11,0% podanej aktywności do zaledwie 0,14% w ciągu 24 godzin od momentu podania.³

Dystrybucja tkankowa

Głównymi narządami docelowymi, w których następuje kumulacja chlorku itru (90Y) są wątroba i tkanka kostna. Wykazano, że w wątrobie już po 5 minutach od wstrzyknięcia dochodzi do wychwycenia 18% podanej aktywności. Z czasem obserwuje się stopniowe obniżanie wychwytywania wątrobowego – po 24 godzinach od wstrzyknięcia wychwyt w wątrobie spada do 8,4% podanej aktywności.⁴

W przypadku tkanki kostnej obserwuje się odmienny profil biodystybucji – początkowo poziom aktywności jest stosunkowo niski (3,1% po 5 minutach od podania), następnie systematycznie wzrasta, osiągając maksymalny poziom 18% po 6 godzinach od podania. W dalszym okresie obserwacji poziom aktywności w tkance kostnej stopniowo się obniża.⁵

Eliminacja

Eliminacja chlorku itru (90Y) z organizmu następuje powoli, zarówno drogą kałową, jak i nerkową. Badania wykazały, że w ciągu 15 dni od podania wydalane jest łącznie około 13% podanej aktywności. Przeważająca część podanej dawki pozostaje zatem w organizmie przez dłuższy czas, co ma istotne znaczenie przy ocenie efektywnej dawki biologicznej oraz potencjalnego oddziaływania radiofarmaceutyku na tkanki.⁶

Przejście do stabilnego cyrkonu

Itr-90 ulega rozpadowi promieniotwórczemu, przekształcając się w stabilny izotop cyrkonu-90 (90Zr). Proces ten zachodzi z emisją promieniowania beta i następuje z okresem półtrwania charakterystycznym dla izotopu itru-90, czyli 2,67 dnia. Oznacza to, że po tym czasie połowa atomów itru-90 ulega przekształceniu w cyrkon-90. Cyrkon-90, jako stabilny izotop, nie emituje dalszego promieniowania i pozostaje w tkankach, w których wcześniej nagromadził się itr-90.⁷

Znaczenie kliniczne właściwości farmakokinetycznych

Znajomość właściwości farmakokinetycznych cyrkonu, będącego produktem rozpadu itru-90, ma kluczowe znaczenie przy planowaniu terapii z wykorzystaniem radiofarmaceutyków znakowanych itrem-90. Ze względu na wysoką energię promieniowania beta emitowanego przez itr-90 (maksymalnie 2,28 MeV) oraz stosunkowo krótki okres półtrwania (2,67 dnia), związki znakowane tym izotopem znajdują zastosowanie w terapii radioizotopowej różnych schorzeń, w tym nowotworów. Po zakończeniu okresu terapeutycznego, pozostały w organizmie stabilny cyrkon-90 nie stanowi zagrożenia radiacyjnego dla pacjenta.⁸