Przedawkowanie
Chloropromazyna

Przedawkowanie chloropromazyny

Chloropromazyna, jako substancja czynna produktu leczniczego Fenactil, może powodować poważne konsekwencje zdrowotne w przypadku przedawkowania. Objawy przedawkowania mają charakter wieloukładowy i mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia pacjenta. Znajomość spektrum objawów oraz właściwego postępowania jest kluczowa dla skutecznej interwencji medycznej.¹

Objawy kliniczne przedawkowania

Przedawkowanie chloropromazyny prowadzi do wystąpienia szeregu objawów, które można podzielić na kilka kategorii dotyczących różnych układów organizmu. Wśród najczęstszych objawów należy wymienić zaburzenia świadomości (od senności do całkowitej utraty przytomności), zaburzenia krążeniowe (hipotensja, tachykardia), nieprawidłowości w zapisie elektrokardiograficznym oraz komorowe zaburzenia rytmu serca. Ponadto charakterystycznym objawem jest hipotermia. W wyniku przedawkowania mogą również wystąpić ciężkie dyskinezy pozapiramidowe, które manifestują się jako nieprawidłowe ruchy mimowolne.²

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Postępowanie w przypadku przedawkowania chloropromazyny wymaga kompleksowego podejścia i zależy od czasu, jaki upłynął od momentu przyjęcia toksycznej dawki leku. Jeżeli pacjent zgłosi się do lekarza w ciągu 6 godzin od doustnego przedawkowania, możliwe jest zastosowanie płukania żołądka. Należy jednak pamiętać, że nie zaleca się farmakologicznego prowokowania wymiotów. Jako środek adsorbujący można zastosować węgiel aktywny.³

Warto podkreślić, że dla chloropromazyny nie istnieje swoista odtrutka. Leczenie ma charakter podtrzymujący i objawowy, ukierunkowane na stabilizację funkcji życiowych pacjenta i łagodzenie poszczególnych objawów przedawkowania.⁴

Leczenie zaburzeń krążenia

Szczególną uwagę należy poświęcić zaburzeniom hemodynamicznym. Uogólnione rozszerzenie łożyska naczyniowego może prowadzić do zapaści naczyniowej. W takiej sytuacji pomocne może być uniesienie kończyn dolnych pacjenta, co zwiększa powrót żylny. W przypadkach o ciężkim przebiegu konieczne może być dożylne podanie płynów infuzyjnych. Należy pamiętać, aby płyny przed podaniem ogrzać, co zapobiega pogłębieniu hipotermii.⁵

Jeśli objawy nie ustępują pomimo wypełnienia łożyska naczyniowego, można rozważyć podanie leków o dodatnim działaniu inotropowym, takich jak dopamina. Istotne jest, aby unikać stosowania leków powodujących obkurczenie obwodowych naczyń krwionośnych. Przeciwwskazane jest stosowanie adrenaliny, która w połączeniu z chloropromazyną może paradoksalnie nasilić hipotonię.⁶

Leczenie zaburzeń rytmu serca

Komorowe lub nadkomorowe tachyarytmie zwykle ustępują po przywróceniu prawidłowej temperatury ciała oraz wyrównaniu zaburzeń krążeniowych i metabolicznych. Jeśli jednak zaburzenia rytmu utrzymują się lub stanowią zagrożenie dla życia pacjenta, należy rozważyć wdrożenie leczenia przeciwarytmicznego. W postępowaniu tym nie należy stosować lidokainy oraz, jeżeli to możliwe, długo działających leków przeciwarytmicznych.⁷

Leczenie zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego

Nasilone działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy może wymagać zabezpieczenia drożności dróg oddechowych, a w skrajnych przypadkach zastosowania oddechu wspomaganego. Ciężkie reakcje dystoniczne zazwyczaj ustępują po domięśniowym lub dożylnym podaniu procyklidyny (5-10 mg) lub orfenadryny (20-40 mg). W przypadku wystąpienia drgawek zaleca się dożylne podanie diazepamu.⁸

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Przedawkowanie chloropromazyny może prowadzić do wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN) – rzadkiego, ale potencjalnie śmiertelnego powikłania. W przypadku rozwoju ZZN niezbędne jest aktywne schładzanie ciała pacjenta. W leczeniu można zastosować dantrolen sodu, który jest skutecznym środkiem zmniejszającym napięcie mięśniowe poprzez blokowanie uwalniania wapnia z retikulum sarkoplazmatycznego.⁹

Monitorowanie pacjenta

Ze względu na wieloukładowy charakter objawów przedawkowania chloropromazyny, pacjent wymaga ścisłego monitorowania parametrów życiowych, w tym ciśnienia tętniczego, częstości akcji serca, temperatury ciała, saturacji krwi tlenem oraz stanu neurologicznego. Wskazane jest również wykonywanie seryjnych badań elektrokardiograficznych w celu wczesnego wykrycia ewentualnych zaburzeń rytmu serca.¹⁰

Pacjenci, którzy przedawkowali chloropromazynę, powinni być hospitalizowani na oddziale intensywnej opieki medycznej lub toksykologicznej, gdzie możliwe jest zapewnienie kompleksowej opieki i szybkiej interwencji w przypadku pogorszenia stanu klinicznego.¹¹