Właściwości farmakokinetyczne
Cefoperazon

Właściwości farmakokinetyczne cefoperazonu – charakterystyka ogólna

Cefoperazon to antybiotyk cefalosporynowy III generacji, charakteryzujący się szczególnymi właściwościami farmakokinetycznymi. Po podaniu pojedynczej dawki cefoperazonu osiągane są duże stężenia leku w osoczu, żółci i w moczu, co zapewnia skuteczność terapeutyczną przeciwko wielu patogenom.¹

Stężenie w osoczu po różnych drogach podania

Stężenie cefoperazonu w osoczu jest zależne od dawki i drogi podania. Szczegółowe badania farmakokinetyczne wykazały, że po dożylnym podaniu leku w postaci 15-minutowej infuzji osiągane są znacznie wyższe stężenia niż po podaniu domięśniowym.²

* Godziny po podaniu, godzina 0 oznacza moment zakończenia infuzji.
** Wartości osiągane po 15 minutach od podania.
Stężenia podane w µg/ml.

Wartym odnotowania jest fakt, że probenecyd nie wpływa na stężenie cefoperazonu w osoczu, co może mieć znaczenie kliniczne przy jednoczesnym stosowaniu tych leków.³

Również badania z lekiem Sulperazon, zawierającym cefoperazon z sulbaktamem, potwierdzają wysokie stężenia osiągane po podaniu dożylnym. Po podaniu 1 g cefoperazonu wraz z 1 g sulbaktamu dożylnie zdrowym ochotnikom przez 5 minut, średnie maksymalne stężenie cefoperazonu wynosiło 236,8 µg/ml.⁴

Okres półtrwania

Średni okres półtrwania cefoperazonu w osoczu wynosi około 2 godzin, niezależnie od drogi podania.⁵ W badaniach z lekiem Sulperazon okres półtrwania cefoperazonu był nieco krótszy i wynosił 1,7 godziny.⁶

Dystrybucja cefoperazonu w organizmie

Cefoperazon charakteryzuje się dobrą penetracją do tkanek i płynów ustrojowych. We wszystkich badanych płynach oraz tkankach cefoperazon osiąga stężenie terapeutyczne.⁷

Penetracja do tkanek

Cefoperazon wykazuje wysoką penetrację do licznych tkanek i płynów ustrojowych, w tym do:⁸

• Płynu wysiękowego jamy otrzewnej
• Płynu mózgowo-rdzeniowego (u pacjentów z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych)
• Moczu, żółci i ściany pęcherzyka żółciowego
• Plwociny i tkanki płuc
• Migdałków podniebiennych i błony śluzowej zatok
• Uszka przedsionka mięśnia sercowego
• Nerek, moczowodów, prostaty
• Jąder, macicy i jajowodów
• Tkanki kostnej
• Krwi pępowinowej i płynu owodniowego

⁹

Dane dotyczące objętości dystrybucji cefoperazonu wskazują na jego dobrą penetrację do tkanek. W badaniach porównawczych z sulbaktamem wykazano, że objętość dystrybucji cefoperazonu (Vd = 10,2-11,3 l) jest mniejsza niż sulbaktamu (Vd = 18,0-27,6 l).¹⁰

Badania przeprowadzone z lekiem Sulperazon potwierdzają, że zarówno cefoperazon, jak i sulbaktam łatwo przenikają do różnych tkanek i płynów ustrojowych, w tym do żółci, pęcherzyka żółciowego, skóry i jej przydatków, jajowodów, jajników, macicy i innych.¹¹

Stężenie w żółci

Szczególnie wysokie stężenia cefoperazon osiąga w żółci, co jest istotne w leczeniu zakażeń dróg żółciowych. Maksymalne stężenia w żółci osiągane są przeciętnie w ciągu jednej do trzech godzin po podaniu leku i są one do 100 razy większe od stężeń w surowicy.¹²

U chorych bez niedrożności dróg żółciowych stężenia cefoperazonu w żółci są wyjątkowo wysokie, notowano wartości od 66 µg/ml po 30 minutach do 6000 µg/ml po 3 godzinach od dożylnego podania dawki 2 gramów.¹³

Metabolizm i eliminacja cefoperazonu

Drogi wydalania

Cefoperazon wydalany jest zarówno z żółcią, jak i z moczem, przy czym wydalanie z żółcią stanowi główną drogę eliminacji.¹⁴ W przypadku jednoczesnego podania z sulbaktamem (lek Sulperazon), około 25% dawki cefoperazonu jest wydalane przez nerki, natomiast większość pozostałej dawki cefoperazonu jest wydalana z żółcią.¹⁵

Wydalanie z moczem

U chorych z prawidłową czynnością nerek, wydalanie cefoperazonu z moczem w ciągu 12 godzin od podania mieści się w granicach 20-30% podanej dawki.¹⁶

Stężenia cefoperazonu w moczu osiągają wysokie wartości, co jest istotne w leczeniu zakażeń układu moczowego. Po 15 minutowej infuzji dożylnej dawki 2 g uzyskiwano stężenia w moczu przekraczające 2200 µg/ml. Po domięśniowym wstrzyknięciu 2 g maksymalne stężenie w moczu wynosiło około 1000 µg/ml.¹⁷

Wielokrotne podawanie leku

Istotną cechą farmakokinetyczną cefoperazonu jest fakt, że wielokrotne podawanie nie powoduje kumulacji leku w organizmie u zdrowych osób.¹⁸ Podobne wyniki uzyskano w badaniach z lekiem Sulperazon, gdzie po podaniu wielu dawek nie stwierdzono istotnych zmian parametrów farmakokinetycznych obu substancji czynnych ani nie zaobserwowano ich kumulacji podczas podawania co 8 do 12 godzin.¹⁹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U chorych z zaburzoną czynnością wątroby okres półtrwania cefoperazonu w osoczu jest przedłużony, a wydalanie z moczem zwiększone.²⁰ Szczególnej uwagi wymaga fakt, że u chorych z zaburzeniami czynności wątroby i z jednoczesną niewydolnością nerek cefoperazon może się kumulować w osoczu.²¹

Dane z badań leku Sulperazon potwierdzają, że parametry farmakokinetyczne cefoperazonu wykazują dobrą korelację ze stopniem nasilenia zaburzeń czynności wątroby.²²

Pacjenci z niewydolnością nerek

W przeciwieństwie do wielu innych cefalosporyn, parametry farmakokinetyczne cefoperazonu nie ulegają istotnym zmianom u pacjentów z niewydolnością nerek. Maksymalne stężenia w surowicy, pola pod krzywymi stężeń (AUC), okresy półtrwania w osoczu leku są podobne u osób zdrowych i u pacjentów z niewydolnością nerek.²³

Badania z lekiem Sulperazon potwierdzają brak istotnych różnic parametrów farmakokinetycznych cefoperazonu u pacjentów z niewydolnością nerek.²⁴

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku z niewydolnością nerek i zaburzeniami czynności wątroby parametry farmakokinetyczne cefoperazonu ulegają zmianom. Cefoperazon wykazuje dłuższy okres półtrwania, mniejszy klirens i większe objętości dystrybucji w porównaniu do parametrów uzyskanych u zdrowych ochotników.²⁵

Pacjenci pediatryczni

Badania przeprowadzone u dzieci nie wykazały istotnych zmian parametrów farmakokinetycznych cefoperazonu w porównaniu do parametrów u dorosłych. U dzieci średni okres półtrwania cefoperazonu wynosi od 1,44 do 1,88 godziny.²⁶

Interakcje farmakokinetyczne

W przypadku jednoczesnego stosowania cefoperazonu z sulbaktamem w postaci preparatu złożonego (Sulperazon), nie stwierdzono występowania farmakokinetycznych interakcji pomiędzy tymi substancjami.²⁷

Ważną właściwością farmakokinetyczną cefoperazonu jest fakt, że nie wypiera on bilirubiny z wiązań z białkami osocza.²⁸ Ta cecha może mieć istotne znaczenie kliniczne, szczególnie w leczeniu noworodków z hiperbilirubinemią oraz pacjentów z chorobami wątroby.

Jak wspomniano wcześniej, probenecyd nie wpływa na stężenie cefoperazonu w osoczu, co potwierdza brak istotnych interakcji na poziomie transportu nerkowego.²⁹