Przedawkowanie
Butylobromek hioscyny

Butylobromek hioscyny, stosowany jako cholinolityk w preparacie Scopolan compositum (10 mg butylobromku hioscyny i 250 mg metamizolu sodowego jednowodnego), wykazuje działanie przeciwskurczowe, jednak jego przedawkowanie prowadzi do nasilenia efektów farmakologicznych i poważnych objawów toksycznych. Objawy przedawkowania są wynikiem synergistycznego działania obu substancji: ośrodkowe (OUN) związane głównie z metamizolem obejmują zawroty głowy, szum w uszach, pobudzenie psychoruchowe, a w ciężkich przypadkach zaburzenia świadomości, śpiączkę i drgawki. Objawy obwodowe wynikają z działania butylobromku hioscyny (suchość w jamie ustnej, midriaza, tachykardia, hipotensja, dysfagia, dyzuria) oraz metamizolu (silne bóle brzucha, nudności, wymioty). Nasilenie objawów koreluje z dawką, a szczególnie niebezpieczne są zaburzenia rytmu serca, zapaść naczyniowa oraz zaburzenia świadomości.

Przedawkowanie butylobromku hioscyny

Butylobromek hioscyny jest substancją czynną o działaniu cholinolitycznym, stosowaną w preparatach przeciwskurczowych. W przypadku przedawkowania tej substancji dochodzi do nasilenia jej działania farmakologicznego, co może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Szczególnie niebezpieczne jest przedawkowanie preparatu Scopolan compositum, który oprócz butylobromku hioscyny (10 mg) zawiera również metamizol sodowy jednowodny (250 mg).1

Mechanizm przedawkowania

Objawy przedawkowania butylobromku hioscyny w produkcie Scopolan compositum stanowią wypadkową działania obu substancji czynnych. Efekty toksyczne są rezultatem ośrodkowego i obwodowego działania metamizolu sodowego jednowodnego oraz obwodowego działania butylobromku hioscyny. Szczególnie istotne jest, że butylobromek hioscyny wykazuje działanie antycholinergiczne na obwodowe receptory muskarynowe, co przy przedawkowaniu może prowadzić do nasilenia objawów charakterystycznych dla blokady układu przywspółczulnego.2

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie butylobromku hioscyny, zwłaszcza w preparacie Scopolan compositum, manifestuje się szeregiem objawów, które można podzielić na ośrodkowe (związane głównie z metamizolem) oraz obwodowe (związane z obiema substancjami czynnymi). Poniżej przedstawiono szczegółowy wykaz objawów występujących przy przedawkowaniu.3

Objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego

Objawy ze strony OUN związane są głównie z działaniem metamizolu sodowego i obejmują:4

  • Zawroty głowy
  • Szum w uszach
  • Zaburzenia słuchu
  • Pobudzenie psychoruchowe
  • Po przyjęciu bardzo dużych dawek:
    • Zaburzenia świadomości
    • Śpiączka
    • Drgawki

5

Objawy obwodowe

Objawy obwodowe przy przedawkowaniu butylobromku hioscyny w preparacie Scopolan compositum są złożone i można je podzielić na dwie grupy:6

Objawy charakterystyczne dla butylobromku hioscyny:

  • Suchość w jamie ustnej
  • Zaburzenia widzenia
  • Przyspieszona czynność serca (tachykardia)
  • Spadek ciśnienia krwi (hipotensja)
  • Utrudnione połykanie (dysfagia)
  • Bolesne parcie na pęcherz (dyzuria)

7

Objawy związane z metamizolem sodowym:

  • Silne bóle brzucha
  • Nudności
  • Wymioty

8

Tabela objawów przedawkowania

Kategoria objawów Objaw Opis Związek z substancją czynną Nasilenie w zależności od dawki
Objawy ośrodkowe (OUN) Zawroty głowy, szum w uszach, zaburzenia słuchu Wczesne objawy przedawkowania, mogące wystąpić nawet przy niewielkim przekroczeniu dawki Głównie metamizol sodowy Łagodne do umiarkowanych przy niższych dawkach
Pobudzenie psychoruchowe Niepokój, wzmożona aktywność ruchowa, trudności z koncentracją Głównie metamizol sodowy Umiarkowane przy średnich dawkach
Zaburzenia świadomości Pogorszenie orientacji, splątanie, dezorientacja Głównie metamizol sodowy Ciężkie, występuje po przyjęciu bardzo dużych dawek
Śpiączka, drgawki Najcięższe objawy przedawkowania ze strony OUN, zagrażające życiu Głównie metamizol sodowy Bardzo ciężkie, występują po przyjęciu bardzo dużych dawek
Objawy obwodowe związane z butylobromkiem hioscyny Suchość w jamie ustnej Znaczne zmniejszenie wydzielania śliny, uczucie suchości Butylobromek hioscyny Występuje nawet przy niewielkim przedawkowaniu
Zaburzenia widzenia Rozszerzenie źrenic (midriaza), niewyraźne widzenie, światłowstręt Butylobromek hioscyny Nasilenie wzrasta wraz z dawką
Przyspieszona czynność serca Tachykardia, możliwe kołatanie serca Butylobromek hioscyny Nasilenie wzrasta wraz z dawką
Spadek ciśnienia krwi Hipotensja, może prowadzić do zapaści naczyniowej Butylobromek hioscyny Ciężkie przy dużych dawkach
Utrudnione połykanie Dysfagia wynikająca z hamowania wydzielania śliny Butylobromek hioscyny Umiarkowane do ciężkiego
Bolesne parcie na pęcherz Dyzuria, trudności w opróżnianiu pęcherza moczowego Butylobromek hioscyny Umiarkowane do ciężkiego
Objawy obwodowe związane z metamizolem Silne bóle brzucha Dotkliwy dyskomfort w jamie brzusznej Metamizol sodowy Nasilenie wzrasta wraz z dawką
Nudności Uczucie mdłości, dyskomfort żołądkowy Metamizol sodowy Występuje nawet przy niewielkim przedawkowaniu
Wymioty Wymioty mogą być intensywne i wielokrotne Metamizol sodowy Nasilenie wzrasta wraz z dawką

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania butylobromku hioscyny w preparacie Scopolan compositum, podstawowe działania terapeutyczne obejmują natychmiastowe odstawienie leku oraz wdrożenie odpowiedniego leczenia. Postępowanie powinno być ukierunkowane na zwalczanie objawów toksycznych i monitorowanie funkcji życiowych pacjenta.9

Ze względu na złożony charakter objawów przedawkowania, wynikający z obecności dwóch substancji czynnych (butylobromku hioscyny i metamizolu sodowego), leczenie powinno uwzględniać specyfikę działania obu związków. Szczególnie istotne jest monitorowanie funkcji układu krążenia, oddechowego oraz stanu świadomości pacjenta, zwłaszcza przy podejrzeniu przyjęcia bardzo dużych dawek preparatu.10

Niebezpieczeństwa związane z przedawkowaniem

Przedawkowanie butylobromku hioscyny w preparacie Scopolan compositum niesie ze sobą ryzyko poważnych powikłań zdrowotnych. Do najpoważniejszych zagrożeń należą:11

  • Zaburzenia rytmu serca – tachykardia wywoływana przez butylobromek hioscyny może prowadzić do zaburzeń hemodynamicznych
  • Zapaść naczyniowa – wynikająca ze spadku ciśnienia krwi
  • Zaburzenia świadomości – od dezorientacji do śpiączki przy znacznym przedawkowaniu
  • Drgawki – mogące prowadzić do uszkodzenia OUN
  • Zaburzenia termoregulacji – wynikające z blokady układu przywspółczulnego przez butylobromek hioscyny
  • Odwodnienie – w konsekwencji wymiotów wywoływanych przez metamizol

12

Szczególnie niebezpieczne jest przedawkowanie butylobromku hioscyny u pacjentów z współistniejącymi schorzeniami układu krążenia, pacjentów w podeszłym wieku oraz u osób z upośledzoną funkcją nerek lub wątroby, gdzie metabolizm i wydalanie substancji czynnych może być zaburzone.13

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl