Działania niepożądane
Bromek tiotropiowy

Działania niepożądane bromku tiotropiowego

Bromek tiotropiowy jest substancją o działaniu przeciwcholinergicznym, stosowaną głównie w terapii przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Większość obserwowanych działań niepożądanych związana jest właśnie z przeciwcholinergicznym mechanizmem działania tej substancji. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę działań niepożądanych raportowanych podczas stosowania leków zawierających bromek tiotropiowy.^{1 2 3 4}

Profil bezpieczeństwa

Dane dotyczące bezpieczeństwa bromku tiotropiowego pochodzą z analizy 28 badań klinicznych kontrolowanych placebo, obejmujących 9647 pacjentów, którzy otrzymywali tiotropium przez okres od 4 tygodni do 4 lat. To rozległe doświadczenie kliniczne pozwala na precyzyjne określenie częstości występowania poszczególnych działań niepożądanych.^{1 2 3 4}

Najczęściej raportowanym działaniem niepożądanym była suchość błony śluzowej jamy ustnej, występująca u około 4% pacjentów. Mimo częstego występowania, tylko u 18 z 9647 pacjentów (0,2%) suchość jamy ustnej była powodem przerwania leczenia.^{1 2 3 4}

Ciężkie działania niepożądane

Do ciężkich działań niepożądanych związanych z przeciwcholinergicznym działaniem bromku tiotropiowego należą:

• Jaskra – może rozwinąć się w wyniku podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego
• Zaparcia – mogą być szczególnie niebezpieczne u pacjentów w podeszłym wieku
• Niedrożność jelit, w tym porażenna niedrożność jelit – stan wymagający pilnej interwencji medycznej
• Zatrzymanie moczu – szczególnie u pacjentów z przerostem prostaty lub zwężeniem szyi pęcherza

^{1 2 3 4}

Reakcje alergiczne i odruchowy skurcz oskrzeli

Pacjenci mogą wykazywać nadwrażliwość na bromek tiotropiowy lub substancje pomocnicze (np. laktozę). W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości lub reakcji alergicznej, należy natychmiast przerwać stosowanie leku zawierającego bromek tiotropiowy i wdrożyć odpowiednie leczenie.²

Należy również pamiętać, że leki wziewne, w tym bromek tiotropiowy, mogą powodować odruchowy skurcz oskrzeli z natychmiastowym nasileniem świszczącego oddechu i duszności po podaniu. W takim przypadku pacjentowi należy natychmiast podać szybko działający lek rozszerzający oskrzela, przerwać stosowanie bromku tiotropiowego i rozważyć alternatywne leczenie.²

Wpływ wieku na częstość występowania działań niepożądanych

Istotna klinicznie obserwacja dotyczy zależności częstości występowania działań niepożądanych od wieku pacjenta. Częstość występowania objawów związanych z przeciwcholinergicznym działaniem bromku tiotropiowego może zwiększać się z wiekiem pacjenta, co wynika ze zmian fizjologicznych związanych ze starzeniem się organizmu.^{1 2 3 4}

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia kompletne zestawienie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem bromku tiotropiowego, wraz z częstością ich występowania. Klasyfikacja została oparta na układach i narządach według terminologii MedDRA.^{1 2 3 4}

Częstość występowania została określona według następującej konwencji:<sup data-drug="Acopair" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania została określona na podstawie następującej konwencji: Bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000); bardzo rzadko (1 ^{1/10); często (>1/100 do 1/1 000 do 1/10 000 do <1/1 000); bardzo rzadko (2} <sup data-drug="Ontipria" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania została określona na podstawie następującej konwencji: Bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000); bardzo rzadko (3 <sup data-drug="Srivasso" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania została określona na podstawie następującej konwencji: Bardzo często (≥ 1/10); często (≥ 1/100 do < 1/10); niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100); rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1000); bardzo rzadko (4

• Bardzo często: występuje u ≥1/10 pacjentów (≥10%)
• Często: występuje u ≥1/100 do <1/10 pacjentów (≥1% do <10%)
• Niezbyt często: występuje u ≥1/1000 do <1/100 pacjentów (≥0,1% do <1%)
• Rzadko: występuje u ≥1/10 000 do <1/1000 pacjentów (≥0,01% do <0,1%)
• Bardzo rzadko: występuje u <1/10 000 pacjentów (<0,01%)
• Częstość nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowa charakterystyka wybranych działań niepożądanych

Zaburzenia układu oddechowego

Zaburzenia układu oddechowego mogą obejmować:^{1 2}

• Kaszel – niezbyt częste działanie niepożądane, może być paradoksalną reakcją na lek mający działanie przeciwkaszlowe
• Dysfonia (zaburzenie głosu) – może wynikać z miejscowego działania leku na struny głosowe podczas inhalacji
• Skurcz oskrzeli – rzadkie, ale potencjalnie poważne powikłanie wymagające natychmiastowego leczenia
• Zapalenie gardła i krtani – objawy mogą być spotęgowane przez suchość błon śluzowych

Zaburzenia żołądka i jelit

Najczęstszym działaniem niepożądanym jest suchość błony śluzowej jamy ustnej, występująca u około 4% pacjentów. Inne zaburzenia żołądkowo-jelitowe obejmują:^{1 2}

• Zaparcia – mogą być szczególnie niebezpieczne u pacjentów w podeszłym wieku lub unieruchomionych
• Kandydoza jamy ustnej i gardła – infekcja grzybicza może rozwinąć się jako konsekwencja suchości jamy ustnej
• Choroba refluksowa przełyku – może być konsekwencją zmniejszonego napięcia dolnego zwieracza przełyku
• Niedrożność jelit – rzadkie, ale poważne powikłanie wymagające pilnej interwencji medycznej

Zaburzenia układu nerwowego

Działania niepożądane związane z układem nerwowym obejmują:^{1 2}

• Zawroty głowy – mogą zwiększać ryzyko upadków, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku
• Ból głowy – zwykle o nasileniu łagodnym do umiarkowanego
• Zaburzenia smaku – mogą obniżać jakość życia i prowadzić do zmniejszenia apetytu
• Bezsenność – rzadko występujące działanie, mogące znacząco wpływać na jakość życia pacjenta

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Wśród działań niepożądanych dotyczących układu sercowo-naczyniowego wymienia się:^{1 2}

• Migotanie przedsionków – niezbyt częste, ale istotne klinicznie zaburzenie rytmu serca
• Tachykardia i częstoskurcz nadkomorowy – rzadko występujące przyspieszenie akcji serca
• Kołatanie serca – subiektywne odczucie przyspieszonej lub nieregularnej pracy serca

Zaburzenia układu moczowego

Działania niepożądane związane z układem moczowym:^{1 2}

• Bolesne lub utrudnione oddawanie moczu – szczególne ryzyko u mężczyzn z przerostem prostaty
• Zatrzymanie moczu – może wymagać cewnikowania pęcherza
• Zakażenie dróg moczowych – może być następstwem niecałkowitego opróżniania pęcherza

Zaburzenia skóry i reakcje alergiczne

Obserwowane działania niepożądane obejmują:^{1 2}

• Wysypka – najczęściej obserwowana reakcja skórna
• Pokrzywka i świąd – mogą świadczyć o reakcji alergicznej i wymagać przerwania leczenia
• Obrzęk naczynioruchowy – potencjalnie zagrażające życiu powikłanie
• Reakcje anafilaktyczne – stanowią stan bezpośredniego zagrożenia życia
• Suchość skóry – może być rozszerzeniem ogólnego działania przeciwcholinergicznego

Postępowanie w przypadku działań niepożądanych

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych należy rozważyć następujące postępowanie:^{1 2}

• W przypadku reakcji alergicznych lub odruchowego skurczu oskrzeli – natychmiastowe przerwanie stosowania leku, podanie szybko działających leków rozszerzających oskrzela i ewentualne wdrożenie alternatywnego leczenia
• W przypadku suchości jamy ustnej – odpowiednie nawadnianie, stosowanie preparatów nawilżających, unikanie napojów z kofeiną i alkoholu
• W przypadku zaparć – odpowiednia dieta bogata w błonnik, zwiększenie aktywności fizycznej, w razie potrzeby stosowanie łagodnych środków przeczyszczających
• W przypadku zatrzymania moczu – konsultacja urologiczna, ewentualne cewnikowanie pęcherza
• W przypadku jaskry lub zwiększonego ciśnienia wewnątrzgałkowego – konsultacja okulistyczna

Monitorowanie bezpieczeństwa po wprowadzeniu do obrotu

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane do odpowiednich instytucji.^{1 2 3 4}

W Polsce zgłoszenia należy kierować do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Telefon: +48 22 49-21-301
• Faks: +48 22 49-21-309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego posiadającego pozwolenie na dopuszczenie do obrotu danego produktu leczniczego.