Właściwości farmakokinetyczne
Benzoil nadtlenek

Właściwości farmakokinetyczne benzoilu nadtlenku

Benzoil nadtlenek (Benzoylis peroxidum) jest substancją czynną powszechnie stosowaną w leczeniu trądziku pospolitego. Dostępny jest w różnych postaciach farmaceutycznych i stężeniach, m.in. w produktach leczniczych takich jak Akneroxid 5 (50 mg/g), Akneroxid 10 (100 mg/g), Benzacne (50 mg/g i 100 mg/g) oraz Belakne Combi (w połączeniu z adapalenem – 25 mg/g benzoilu nadtlenku + 1 mg/g adapalenu). Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych tej substancji aktywnej.¹²³⁴

Metabolizm w skórze

Benzoilu nadtlenek aplikowany miejscowo ulega metabolizmowi do kwasu benzoesowego bezpośrednio w skórze podczas procesu jego przenikania. Jest to kluczowy etap biotransformacji tej substancji, który determinuje jej dalszy los w organizmie. Metabolizm ten zachodzi stosunkowo szybko po aplikacji preparatu na skórę.⁵⁶⁷

W przypadku produktu Belakne Combi, który stanowi połączenie adapalenu i benzoilu nadtlenku, właściwości farmakokinetyczne złożonego produktu leczniczego są zbliżone do profilu farmakokinetycznego adapalenu 0,1% stosowanego w monoterapii. Po nałożeniu na skórę, benzoilu nadtlenek jest całkowicie przekształcany w kwas benzoesowy.⁸

Wchłanianie ogólnoustrojowe

Kwas benzoesowy, będący metabolitem benzoilu nadtlenku, przenika do skóry w stosunkowo niewielkim stopniu. Według danych dla produktów Akneroxid, jedynie ten metabolit wnika do skóry i jest obecny we krwi jako wolny kwas benzoesowy. W przypadku produktu Benzacne, około 5% powstałego kwasu benzoesowego ulega wchłanianiu ogólnoustrojowemu.⁹¹⁰¹¹

Co istotne, nawet przy stosowaniu maksymalnych dawek produktów zawierających benzoilu nadtlenek, całkowite wchłanianie kwasu benzoesowego przez skórę nie przekracza 500 mg na dobę, co potwierdzają dane dla produktów Akneroxid.¹²¹³

Eliminacja z organizmu

Kwas benzoesowy, powstały w wyniku metabolizmu benzoilu nadtlenku, jest wydalany przez nerki w postaci niezmienionej. Jest to główna droga eliminacji tej substancji z organizmu. Charakterystyczną cechą procesu wydalania kwasu benzoesowego jest jego znaczna szybkość, co skutkuje brakiem istotnego sprzężenia z glicyną i brakiem powstawania kwasu hipurowego.¹⁴¹⁵

W przypadku produktu Benzacne, kwas benzoesowy jest wydalany w postaci niezmienionej z moczem, co zgodne jest z danymi dla pozostałych produktów zawierających benzoilu nadtlenek.¹⁶

Badania farmakokinetyczne

W przypadku produktu Belakne Combi, przeprowadzono 30-dniowe badanie farmakokinetyczne u pacjentów z trądzikiem, w którym oceniano stosowanie złożonego produktu leczniczego w żelu lub produktu zawierającego 0,1% adapalenu w warunkach maksymalnych (przy stosowaniu 2 g żelu na dobę). Wyniki tego badania wykazały niskie stężenia adapalenu (Cmax od 0,1 do 0,2 ng/ml) w nielicznych próbkach krwi, a najwyższa wartość AUC0-24h adapalenu w grupie otrzymującej złożony produkt leczniczy wynosiła 1,99 ng.h/ml. Wyniki te były porównywalne z wcześniejszymi badaniami klinicznymi, w których ekspozycja ogólnoustrojowa na adapalen była konsekwentnie niska.¹⁷

Efekt przeciwbakteryjny

Oprócz właściwości farmakokinetycznych, warto wspomnieć o efekcie przeciwbakteryjnym benzoilu nadtlenku, który jest istotny z punktu widzenia jego działania terapeutycznego. Po trzech godzinach od podania produktów Akneroxid w postaci żelu, stwierdzono znaczne zmniejszenie liczby bakterii Propionibacterium acnes oraz z rodzaju Micrococcus w okolicy ujścia gruczołów łojowych, w porównaniu do wartości początkowych. Efekt ten jest zbieżny zarówno dla preparatu Akneroxid 5, jak i Akneroxid 10.¹⁸¹⁹

Podsumowanie właściwości farmakokinetycznych benzoilu nadtlenku

• Metabolizm: benzoilu nadtlenek jest metabolizowany bezpośrednio w skórze do kwasu benzoesowego podczas procesu jego przenikania²⁰²¹
• Wchłanianie: kwas benzoesowy przenika do skóry w niewielkim stopniu; około 5% ulega wchłanianiu ogólnoustrojowemu²²²³
• Ekspozycja maksymalna: nawet przy stosowaniu maksymalnych dawek, wchłanianie kwasu benzoesowego nie przekracza 500 mg na dobę²⁴²⁵
• Eliminacja: kwas benzoesowy jest wydalany przez nerki w postaci niezmienionej; proces wydalania zachodzi szybko, bez istotnego sprzężenia z glicyną²⁶²⁷
• Efekt przeciwbakteryjny: po 3 godzinach od aplikacji obserwuje się znaczne zmniejszenie liczby bakterii Propionibacterium acnes i z rodzaju Micrococcus w okolicy ujścia gruczołów łojowych²⁸²⁹