Dawkowanie i sposób podawania
Antytoksyna botulinowa typu A

Dawkowanie i sposób podawania antytoksyny botulinowej typu A

Decyzję o zastosowaniu Antytoksyny botulinowej ABE podejmuje wyłącznie lekarz po dokładnym rozważeniu wskazań klinicznych. Przed podaniem produktu konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu medycznego, szczególnie w zakresie występowania u pacjenta alergii, wcześniejszego przyjmowania antytoksyny końskiej oraz stosowania leków antyhistaminowych w ciągu ostatnich 48 godzin (jeżeli stan pacjenta umożliwia zebranie wywiadu).¹

Obowiązkowa próba uczuleniowa

Przed każdym zastosowaniem Antytoksyny botulinowej ABE konieczne jest wykonanie próby uczuleniowej na antytoksynę końską (białko końskie). Przed przeprowadzeniem próby uczuleniowej i podaniem produktu należy bezwzględnie przygotować zestaw środków przeciwwstrząsowych gotowych do natychmiastowego użycia.²

Próbę uczuleniową można przeprowadzić według jednego z poniższych schematów:³

• Wstrzyknięcie śródskórne 0,2 ml produktu rozcieńczonego 1:1 000 jałowym 0,9% roztworem chlorku sodu, lub
• Wstrzyknięcie śródskórne 0,2 ml produktu rozcieńczonego 1:100 jałowym 0,9% roztworem chlorku sodu, lub
• Wstrzyknięcie śródskórne 0,1 ml produktu rozcieńczonego 1:10 jałowym 0,9% roztworem chlorku sodu

⁴

Po wykonaniu próby śródskórnej należy obserwować pacjenta przez 30 minut. Jeżeli nie stwierdzi się odczynu miejscowego ani ogólnego, należy wstrzyknąć podskórnie 0,2 ml nierozcieńczonej antytoksyny. Następnie należy ponownie obserwować pacjenta przez 30 minut. Brak reakcji miejscowej i ogólnej pozwala na podanie pełnej dawki produktu drogą domięśniową lub dożylną.⁵

Wystąpienie po próbie uczuleniowej w ciągu 30 minut zaczerwienienia i bąbla w miejscu wstrzyknięcia wskazuje na uczulenie na białko końskie. W przypadku dodatniego lub wątpliwego wyniku próby uczuleniowej, przy jednoczesnych bezwzględnych wskazaniach do zastosowania produktu, Antytoksynę botulinową ABE można podać metodą odczulającą.⁶

Dawkowanie standardowe

Dawkowanie Antytoksyny botulinowej ABE uzależnione jest od wskazania klinicznego oraz stanu pacjenta. Produkt zawiera w każdym mililitrze roztworu nie mniej niż 500 j.m. antytoksyny botulinowej typu A, nie mniej niż 500 j.m. antytoksyny botulinowej typu B i nie mniej niż 100 j.m. antytoksyny botulinowej typu E.⁷

^8
9

Sposoby podawania

Podanie domięśniowe

Domięśniowy sposób podania zapewnia powolne uwalnianie produktu leczniczego. Przy takim sposobie podania zaleca się wstrzykiwanie antytoksyny w różne miejsca ciała, aby zapewnić jej optymalną dystrybucję.¹⁰

Podanie dożylne

Drogę dożylną należy stosować wyłącznie w sytuacjach zagrażających życiu, gdy konieczne jest zapewnienie szybkiej neutralizacji toksyn botulinowych we wszystkich tkankach i płynach ustrojowych. Antytoksynę należy podawać w formie powolnej infuzji dożylnej. Istotne jest, aby przed podaniem dożylnym produkt ogrzać do temperatury 37°C.¹¹

Odczulający sposób podawania antytoksyny

W przypadku dodatniego lub wątpliwego wyniku próby uczuleniowej, gdy istnieją bezwzględne wskazania do podania antytoksyny, stosuje się metodę odczulania. Polega ona na wstrzykiwaniu podskórnie małych objętości produktu (0,1-0,5 ml) w odstępach co 30-40 minut. Często zachodzi konieczność powtarzania tych samych dawek w przypadku wystąpienia wątpliwych odczynów.¹²

Dostępne są dwa schematy odczulania:¹³

Sposób pierwszy:

1. Wstrzykiwać podskórnie antytoksynę rozcieńczoną 1:10 jałowym 0,9% roztworem chlorku sodu w dawkach 0,1-0,5 ml w odstępach co 30-60 minut
2. Następnie podać nierozcieńczoną antytoksynę podskórnie, najpierw 0,2 ml, potem 0,5 ml
3. Pozostałą część zaplanowanej dawki podać domięśniowo, wstrzykując lek w różne miejsca ciała

¹⁴

Sposób drugi:

1. Wstrzyknąć podskórnie najmniejszą dawkę tolerowaną w próbie śródskórnej
2. Jeżeli w ciągu 30 minut nie wystąpi reakcja, zwiększać dawkę co 30 minut
3. Kontynuować zwiększanie dawki aż do podania 0,2 ml nierozcieńczonej antytoksyny podskórnie
4. Pozostałą część dawki podać domięśniowo, wstrzykując lek w różne miejsca ciała

¹⁵

Szczegółowe informacje dla wywiadu medycznego

Podczas zbierania wywiadu przed podaniem Antytoksyny botulinowej ABE należy zwrócić szczególną uwagę na:¹⁶

• Historię alergii – szczególnie na białka końskie lub inne białka zwierzęce
• Wcześniejsze stosowanie antytoksyn pochodzenia końskiego (niezależnie od rodzaju antytoksyny)
• Przyjmowanie leków antyhistaminowych w ciągu ostatnich 48 godzin (mogą one maskować objawy reakcji alergicznej podczas próby uczuleniowej)
• Występowanie astmy lub innych chorób o podłożu atopowym
• Reakcje alergiczne na leki, szczepionki lub surowice w przeszłości

¹⁷

Kluczowe znaczenie ma również ocena stanu klinicznego pacjenta, w tym obecności objawów botulizmu, ich nasilenia oraz czasu trwania, co pozwala na określenie optymalnej dawki antytoksyny i drogi jej podania. Wywiad medyczny powinien uwzględniać wszystkie przeciwwskazania do zastosowania produktu, a w przypadku ich stwierdzenia, konieczne jest rozważenie stosunku korzyści do ryzyka.¹⁸