Interakcje
Adenozyna

Adenozyna, stosowana w preparatach takich jak Adenocor czy Adenosine Kabi, wykazuje liczne istotne klinicznie interakcje farmakologiczne, które należy uwzględnić podczas terapii. Dipirydamol, jako inhibitor wychwytu i metabolizmu adenozyny, może nasilać jej działanie nawet czterokrotnie, co wiąże się z ryzykiem asystolii – dlatego jednoczesne podawanie jest przeciwwskazane. W przypadku konieczności zastosowania adenozyny u pacjentów przyjmujących dipirydamol, zaleca się odstawienie dipirydamolu na minimum 24 godziny lub znaczne zmniejszenie dawki adenozyny. Metyloksantyny (aminofilina, teofilina) działają jako kompetycyjni antagoniści receptorów adenozynowych, co może wymagać zwiększenia dawki adenozyny, a ich podawanie należy unikać przez 24 godziny przed terapią adenozyną.

Interakcje adenozyny z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Adenozyna jest substancją czynną stosowaną w preparatach takich jak Adenocor czy Adenosine Kabi w postaci roztworu do wstrzykiwań. Ze względu na jej specyficzne działanie farmakologiczne, podlega ona licznym, istotnym klinicznie interakcjom z innymi lekami oraz substancjami, które należy uwzględnić podczas planowania terapii pacjenta z zastosowaniem tej substancji czynnej. 1 2

Interakcje z lekami

Interakcja z dipirydamolem

Dipirydamol jest inhibitorem wychwytu i metabolizmu adenozyny, przez co istotnie wzmacnia jej działanie farmakologiczne. W badaniach klinicznych wykazano, że może nasilać działanie adenozyny nawet czterokrotnie. Podczas jednoczesnego podawania obu substancji odnotowano wystąpienie niebezpiecznej dla życia asystolii. 3 4

Z uwagi na powyższe, nie zaleca się podawania adenozyny pacjentom stosującym dipirydamol. Jeżeli zastosowanie adenozyny jest bezwzględnie konieczne, należy zastosować jeden z dwóch protokołów:

  • odstawić dipirydamol na co najmniej 24 godziny przed planowanym podaniem adenozyny, lub
  • znacznie zmniejszyć dawkę adenozyny

5 6

Interakcja z ksantynami

Metyloksantyny działają jako kompetycyjni antagoniści adenozyny na poziomie receptorów. Do najważniejszych leków z tej grupy należą:

7 8

Ze względu na antagonistyczne działanie, należy unikać podawania ksantyn w okresie 24 godzin przed planowanym zastosowaniem adenozyny. U pacjentów leczonych tymi lekami może być konieczne podanie większych dawek adenozyny w celu osiągnięcia pożądanego efektu terapeutycznego. 9

Interakcje z lekami wpływającymi na przewodnictwo

Adenozyna może wchodzić w klinicznie istotne interakcje z lekami zaburzającymi przewodnictwo w mięśniu sercowym. Dotyczy to w szczególności leków o działaniu antyarytmicznym różnych klas, beta-adrenolityków, antagonistów wapnia czy glikozydów nasercowych. Połączenia te mogą prowadzić do nasilenia działania na układ przewodzący serca i zwiększać ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca. 10 11

Interakcje z żywnością i napojami

Istotne klinicznie interakcje występują również pomiędzy adenozyną a produktami spożywczymi zawierającymi ksantyny, do których zaliczamy:

12 13

Powyższe produkty zawierają naturalne metyloksantyny, które działają jako kompetycyjni antagoniści adenozyny. W celu zapewnienia optymalnej skuteczności terapeutycznej, pacjenci powinni unikać przyjmowania pokarmów i napojów zawierających ksantyny przez co najmniej 12 godzin przed planowanym zastosowaniem adenozyny. 14 15

Interakcje z alkoholem

Alkohol etylowy (etanol) może wpływać na metabolizm adenozyny poprzez hamowanie enzymu deaminazy adenozynowej, co potencjalnie może prowadzić do zwiększenia stężenia i wydłużenia czasu działania adenozyny. Dodatkowo, alkohol wpływa na układ sercowo-naczyniowy poprzez bezpośrednie działanie kardiodepresyjne oraz rozszerzanie naczyń obwodowych, co w połączeniu z adenozyną może potęgować jej działanie na układ krążenia.

Ze względów bezpieczeństwa, zaleca się powstrzymanie się od spożywania alkoholu przez co najmniej 24 godziny przed oraz po podaniu adenozyny. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z niewydolnością serca, zaburzeniami rytmu serca oraz zaburzeniami funkcji wątroby, u których ryzyko nasilonych działań niepożądanych jest wyższe.

Substancja/lek Mechanizm interakcji Efekt kliniczny Poziom istotności Zalecenia
Dipirydamol Hamowanie wychwytu i metabolizmu adenozyny 4-krotne nasilenie działania adenozyny, ryzyko asystolii Bardzo wysoki Przeciwwskazane jednoczesne podawanie; odstawienie dipirydamolu na 24h przed podaniem adenozyny lub znaczne zmniejszenie dawki adenozyny
Aminofilina Kompetycyjny antagonizm na poziomie receptora Zmniejszenie skuteczności adenozyny Wysoki Unikać podawania przez 24h przed zastosowaniem adenozyny
Teofilina Kompetycyjny antagonizm na poziomie receptora Zmniejszenie skuteczności adenozyny Wysoki Unikać podawania przez 24h przed zastosowaniem adenozyny
Kofeina (leki/napoje) Kompetycyjny antagonizm na poziomie receptora Zmniejszenie skuteczności adenozyny Umiarkowany Unikać przez co najmniej 12h przed podaniem adenozyny
Leki zaburzające przewodnictwo (antyarytmiczne, beta-adrenolityki, antagoniści wapnia, glikozydy) Synergistyczne działanie na układ przewodzący serca Nasilenie zaburzeń przewodzenia, ryzyko arytmii Wysoki Szczególna ostrożność, monitorowanie EKG, dostosowanie dawki
Alkohol etylowy Hamowanie deaminazy adenozynowej, działanie kardiodepresyjne Potencjalne wydłużenie działania adenozyny, nasilenie efektów hemodynamicznych Umiarkowany Unikać spożywania przez 24h przed i po podaniu adenozyny
Produkty zawierające ksantyny (herbata, kawa, czekolada, cola) Kompetycyjny antagonizm na poziomie receptora Zmniejszenie skuteczności adenozyny Umiarkowany Unikać przez co najmniej 12h przed podaniem adenozyny
  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl