Działania niepożądane
Acetazolamid

Działania niepożądane acetazolamidu

Acetazolamid, jako substancja aktywna zawarta w produktach leczniczych takich jak Diuramid, może wywoływać szereg działań niepożądanych, których nasilenie i częstość występowania są uzależnione od czasu trwania terapii. Podczas krótkotrwałego leczenia działania niepożądane zazwyczaj nie są ciężkie, jednak przy długotrwałym stosowaniu mogą pojawić się bardziej poważne konsekwencje zdrowotne.¹

Działania niepożądane przy krótkotrwałym stosowaniu

Podczas krótkotrwałej terapii acetazolamidem pacjenci mogą doświadczać następujących objawów niepożądanych:

• Zaburzenia neurologiczne: parestezje (szczególnie uczucie „mrowienia” w kończynach), ból głowy, zawroty głowy, zmęczenie
• Zaburzenia metaboliczne: utrata apetytu, wielomocz, pragnienie
• Zaburzenia sensoryczne: zaburzenia smaku
• Zaburzenia psychiczne: drażliwość, depresja, zmniejszenie libido, sporadycznie senność i dezorientacja
• Inne: uderzenia gorąca, nadwrażliwość na światło (rzadko)

²

Działania niepożądane przy długotrwałym stosowaniu

Długotrwałe przyjmowanie acetazolamidu wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważniejszych działań niepożądanych, które wymagają monitorowania i odpowiedniego postępowania:

• Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej: kwasica metaboliczna (wymagająca podania wodorowęglanu)
• Zaburzenia elektrolitowe: hipokaliemia (najczęściej przejściowa, rzadko o znaczeniu klinicznym), hiponatremia
• Zaburzenia metabolizmu glukozy: hiperglikemia i hipoglikemia
• Zaburzenia okulistyczne: krótkowzroczność (przemijająca po zmniejszeniu dawki lub przerwaniu podawania produktu)

³

Działania niepożądane związane z układem pokarmowym

Acetazolamid może powodować zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego, takie jak:

• Nudności
• Wymioty
• Biegunka

⁴

Działania niepożądane związane z charakterystyką sulfonamidową

Acetazolamid jako pochodna sulfonamidowa może wywoływać działania niepożądane charakterystyczne dla tej grupy leków. Do tych działań zaliczamy:⁵

Hematologiczne działania niepożądane

• Zaburzenia hematologiczne: agranulocytoza, małopłytkowość, leukopenia, niedokrwistość aplastyczna, zahamowanie czynności szpiku kostnego, pancytopenia, plamica małopłytkowa

⁶

Skórne działania niepożądane

• Reakcje skórne: wysypka, rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)

^7
8

Nerkowe działania niepożądane

• Zaburzenia nerkowe: krystaluria, kamienie nerkowe, kolka nerkowa, uszkodzenie nerek, niewydolność nerek

^9
10

Wątrobowe działania niepożądane

• Zaburzenia wątroby: piorunująca martwica wątroby (rzadko), zaburzenia wątroby, zapalenie wątroby, żółtaczka cholestatyczna (rzadko)

^11
12

Inne sporadyczne działania niepożądane

Podczas stosowania acetazolamidu mogą wystąpić również inne, rzadsze działania niepożądane:

• Reakcje alergiczne: anafilaksja, pokrzywka
• Zaburzenia oka: nadmierne nagromadzenie płynu między naczyniówką a twardówką, odwarstwienie naczyniówki (częstość nieznana)
• Zaburzenia neuropsychiatryczne: porażenia wiotkie, drgawki
• Zaburzenia ucha: zaburzenia słuchu i szum w uszach
• Zaburzenia układu moczowego: krwiomocz, cukromocz
• Zaburzenia układu pokarmowego: krew w kale
• Reakcje ogólnoustrojowe: gorączka

^13
14
15

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Acetazolamid może wywoływać szereg działań niepożądanych, które w niektórych przypadkach mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Szczególnie niebezpieczne są powikłania hematologiczne, wątrobowe i skórne związane z charakterystyką sulfonamidową tego związku.¹⁶

Zagrożenia związane z reakcjami hematologicznymi

Agranulocytoza i inne zaburzenia hematologiczne (jak niedokrwistość aplastyczna czy pancytopenia) stanowią poważne zagrożenie dla pacjenta ze względu na możliwość rozwoju ciężkich, zagrażających życiu infekcji lub powikłań krwotocznych. Spadek liczby granulocytów obojętnochłonnych zmniejsza zdolność organizmu do zwalczania infekcji bakteryjnych, a zaburzenia dotyczące płytek krwi mogą prowadzić do zaburzeń krzepnięcia i krwawień.¹⁷

Zagrożenia związane z reakcjami skórnymi

Szczególnie niebezpieczne są ciężkie reakcje skórne jak zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, które charakteryzują się rozległym złuszczaniem naskórka, tworzeniem pęcherzy i mogą prowadzić do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, infekcji, wstrząsu septycznego, a nawet zgonu. Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) również należy do poważnych, choć zazwyczaj samoograniczających się reakcji skórnych.^18
19

Zagrożenia związane z reakcjami wątrobowymi

Piorunująca martwica wątroby jest rzadkim, ale potencjalnie śmiertelnym powikłaniem, które charakteryzuje się gwałtownym pogorszeniem funkcji wątroby i może prowadzić do encefalopatii wątrobowej oraz niewydolności wielonarządowej. Zapalenie wątroby i żółtaczka cholestatyczna również stanowią poważne powikłania, które mogą wymagać przerwania leczenia.^20
21

Zagrożenia związane z reakcjami nerkowymi

Krystaluria i kamica nerkowa mogą prowadzić do kolki nerkowej – ostrego, silnego bólu wymagającego interwencji medycznej. Długotrwałe lub poważne zaburzenia funkcji nerek mogą prowadzić do niewydolności tego narządu, co wiąże się z koniecznością leczenia nerkozastępczego.^22
23

Zagrożenia związane z zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej

Kwasica metaboliczna wywoływana przez acetazolamid może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak zaburzenia rytmu serca, obniżony próg drgawkowy, czy depresja ośrodkowego układu nerwowego. W przypadku jej wystąpienia konieczne jest podanie wodorowęglanu w celu wyrównania zaburzeń.²⁴

Zagrożenia związane z reakcjami alergicznymi

Anafilaksja jest najcięższą postacią reakcji alergicznej i stanowi bezpośrednie zagrożenie życia poprzez możliwość wystąpienia wstrząsu anafilaktycznego z obrzękiem krtani, hipotensją, zaburzeniami świadomości, a w konsekwencji niewydolnością oddechową i krążeniową.²⁵

Tabela działań niepożądanych