Działania niepożądane leku Sojourn (sewofluran)

Sewofluran, jako silnie działający wziewny środek do znieczulenia ogólnego, może wywoływać szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Podobnie jak inne środki tej grupy, powoduje on proporcjonalne do dawki zaburzenia oddychania oraz zmniejszenie siły skurczu mięśnia sercowego. Większość obserwowanych działań niepożądanych ma charakter łagodny lub umiarkowany i są one przejściowe.¹

Profil bezpieczeństwa sewofluranu

Dane dotyczące bezpieczeństwa sewofluranu pochodzą z kontrolowanych badań klinicznych przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych i Europie, obejmujących ponad 3200 pacjentów. Typ, nasilenie i częstość występowania działań niepożądanych u pacjentów otrzymujących sewofluran były porównywalne do tych obserwowanych przy zastosowaniu innych wziewnych środków znieczulenia ogólnego.²

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi są:

• u dorosłych pacjentów: niedociśnienie tętnicze, nudności i wymioty
• u pacjentów w podeszłym wieku: rzadkoskurcz, niedociśnienie tętnicze i nudności
• u dzieci i młodzieży: pobudzenie psychoruchowe, kaszel, wymioty i nudności³

Ogólnie do najczęstszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem sewofluranu należą nudności (24%) i wymioty (17%). U dzieci często występuje pobudzenie psychoruchowe (23%).⁴

Warto zauważyć, że nudności i wymioty obserwowane w okresie pooperacyjnym są często spotykanymi następstwami zabiegu chirurgicznego i znieczulenia ogólnego. Mogą być one wywołane przez wziewny środek do znieczulenia ogólnego, inne środki podawane w trakcie lub po operacji, jak również mogą stanowić reakcję pacjenta na zabieg chirurgiczny.⁵

Istotne działania niepożądane

Podczas stosowania sewofluranu należy zwrócić szczególną uwagę na kilka istotnych działań niepożądanych:

Zwiększenie stężenia fluorków w surowicy – podczas lub po zakończeniu znieczulenia sewofluranem może nastąpić przemijające zwiększenie stężenia nieorganicznych fluorków w surowicy. Stężenia te zazwyczaj osiągają maksymalny poziom w ciągu ostatnich 2 godzin znieczulenia i powracają do wartości wyjściowych w ciągu 48 godzin. W badaniach klinicznych zwiększone stężenia fluorków nie były związane z zaburzeniem czynności nerek.⁶

Pooperacyjne zapalenie wątroby – istnieją rzadkie doniesienia dotyczące pooperacyjnego zapalenia wątroby. Po wprowadzeniu do obrotu odnotowano rzadkie zgłoszenia dotyczące zaburzenia czynności wątroby i martwicy wątroby związane ze stosowaniem silnych wziewnych środków znieczulających, w tym sewofluranu. Jednakże nie można ustalić z całkowitą pewnością rzeczywistego wskaźnika występowania i powiązania sewofluranu z tymi zdarzeniami.⁷

Reakcje nadwrażliwości – odnotowano rzadkie przypadki nadwrażliwości, w tym kontaktowe zapalenie skóry, wysypkę, duszność, świszczący oddech, uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej, obrzęk twarzy, obrzęk powiek, rumień, pokrzywkę, świąd, skurcz oskrzeli, reakcje anafilaktyczne lub anafilaktoidalne. Takie reakcje występują zwłaszcza w związku z długotrwałą ekspozycją na wziewne środki znieczulające, w tym sewofluran.⁸

Hipertermia złośliwa – u osób wrażliwych silnie działające wziewne środki znieczulające, w tym sewofluran, mogą wywołać stan zwiększonego metabolizmu mięśni szkieletowych, prowadzący do zwiększenia zapotrzebowania na tlen i wystąpienia zespołu klinicznego znanego jako hipertermia złośliwa.⁹

Działania niepożądane u dzieci i młodzieży

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość wystąpienia drgawek związanych ze stosowaniem sewofluranu u dzieci. Stwierdzono związek między podawaniem sewofluranu a drgawkami u dzieci i młodych dorosłych, począwszy od 2. miesiąca życia, u których w większości nie stwierdzono żadnych predysponujących czynników ryzyka. W kilku przypadkach opisywano brak przyjmowania jakichkolwiek innych leków, a co najmniej jeden przypadek został potwierdzony badaniem elektroencefalograficznym (EEG).¹⁰

Chociaż w wielu przypadkach miał miejsce pojedynczy napad drgawkowy, który ustąpił samoistnie lub po zastosowaniu odpowiedniego leczenia, opisywano też przypadki licznych napadów. Napady drgawkowe występowały w trakcie lub bezpośrednio po indukcji sewofluranem, w trakcie wybudzania oraz w okresie pooperacyjnym w ciągu 24 godzin po znieczuleniu.¹¹

Tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe zestawienie działań niepożądanych związanych ze stosowaniem sewofluranu, pogrupowanych według klasyfikacji układów i narządów, wraz z częstością ich występowania.¹²

Częstość występowania działań niepożądanych definiuje się następująco:¹³

• Bardzo często: występuje u więcej niż 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często: występuje u 1 do 10 na 100 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często: występuje u 1 do 10 na 1000 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko: występuje u 1 do 10 na 10 000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko: występuje u mniej niż 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Warto zauważyć, że działania niepożądane obserwowane po wprowadzeniu do obrotu zgłaszane są dobrowolnie i dotyczą populacji o nieznanym współczynniku ekspozycji. Z tego powodu nie jest możliwe dokładne oszacowanie rzeczywistej częstości występowania tych zdarzeń.¹⁴

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel. 22 49 21 301, faks: 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁵