Właściwości farmakodynamiczne leku Siofor XR 1000 mg

Siofor XR 1000 mg zawiera metforminy chlorowodorek w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Metformina należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki obniżające stężenie glukozy we krwi z wyłączeniem insulin, biguanidy (kod ATC: A10BA02). Każda tabletka o przedłużonym uwalnianiu zawiera 1000 mg metforminy chlorowodorku, co odpowiada 780 mg czystej metforminy¹.

Metformina jest lekiem przeciwcukrzycowym należącym do grupy biguanidów, charakteryzującym się zdolnością obniżania zarówno podstawowego, jak i poposiłkowego stężenia glukozy w osoczu. Istotną cechą działania metforminy jest to, że nie stymuluje ona wydzielania insuliny, dzięki czemu nie wywołuje hipoglikemii².

Mechanizm działania

Działanie przeciwcukrzycowe metforminy opiera się na trzech głównych mechanizmach³:

• Zmniejszenie produkcji glukozy w wątrobie – metformina hamuje procesy glukoneogenezy i glikogenolizy, co prowadzi do ograniczenia wytwarzania glukozy przez wątrobę⁴
• Zwiększenie wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę – lek poprawia insulinowrażliwość w mięśniach, usprawniając proces wychwytu i wykorzystania glukozy przez komórki obwodowe⁵
• Opóźnienie wchłaniania glukozy w przewodzie pokarmowym – metformina spowalnia absorpcję glukozy w jelitach, co przyczynia się do zmniejszenia poposiłkowych wahań glikemii⁶

Na poziomie komórkowym metformina wykazuje dodatkowe działania – stymuluje wewnątrzkomórkową syntezę glikogenu poprzez wpływ na enzym syntazę glikogenu. Ponadto lek zwiększa zdolność transportu glukozy przez wszystkie zidentyfikowane dotychczas błonowe transportery glukozy (GLUT)⁷.

Działanie pozaglikemiczne

Oprócz podstawowego działania hipoglikemizującego, metformina wykazuje szereg innych korzystnych efektów terapeutycznych. W badaniach klinicznych zaobserwowano, że lek ten przyczynia się do stabilizacji masy ciała, a w niektórych przypadkach prowadzi do jej umiarkowanego zmniejszenia⁸.

Metformina w postaci o natychmiastowym uwalnianiu wywiera korzystny wpływ na metabolizm lipidów, co zostało potwierdzone w kontrolowanych badaniach klinicznych o średnim i długim czasie trwania. Wykazano, że preparat ten przyczynia się do obniżenia stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL oraz triglicerydów⁹.

Należy zaznaczyć, że dla metforminy w postaci o przedłużonym uwalnianiu (Siofor XR) nie udokumentowano podobnego wpływu na profil lipidowy. Może to wynikać z wieczornego schematu dawkowania leku oraz potencjalnie związanego z tym podwyższonego stężenia triglicerydów¹⁰.

Skuteczność kliniczna

Długoterminowe korzyści z intensywnej kontroli glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2 i nadwagą zostały udokumentowane w prospektywnym badaniu UKPDS (United Kingdom Prospective Diabetes Study). W tym randomizowanym badaniu analizowano skuteczność metforminy chlorowodorku o natychmiastowym uwalnianiu jako leku pierwszego rzutu, po nieskutecznym leczeniu dietetycznym¹¹.

Analiza wyników uzyskanych u pacjentów z nadwagą leczonych metforminą po niepowodzeniu stosowania samej diety wykazała następujące istotne klinicznie korzyści¹²:

• Redukcja powikłań cukrzycowych – istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka wystąpienia jakichkolwiek powikłań związanych z cukrzycą w grupie metforminy chlorowodorku (29,8 zdarzeń / 1000 pacjento-lat) w porównaniu z samą dietą (43,3 zdarzeń / 1000 pacjento-lat), p=0,0023 oraz w porównaniu z łącznymi wynikami w grupach leczonych pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii (40,1 zdarzeń/1000 pacjento-lat), p=0,0034¹³
• Obniżenie umieralności związanej z cukrzycą – istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka: metforminy chlorowodorek 7,5 zdarzeń / 1000 pacjento-lat, sama dieta 12,7 zdarzeń / 1000 pacjento-lat, p=0,017¹⁴
• Zmniejszenie umieralności całkowitej – istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka: metforminy chlorowodorek 13,5 zdarzeń / 1000 pacjento-lat w porównaniu z samą dietą 20,6 zdarzeń / 1000 pacjento-lat (p=0,011) oraz w porównaniu z łącznymi wynikami grup leczonych pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii 18,9 zdarzeń/1000 pacjento-lat (p=0,021)¹⁵
• Redukcja ryzyka zawału serca – istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka: metforminy chlorowodorek 11 zdarzeń / 1000 pacjento-lat, sama dieta 18 zdarzeń / 1000 pacjento-lat (p=0,01)¹⁶

Metformina w terapii skojarzonej

Należy podkreślić, że w przypadku stosowania metforminy chlorowodorku jako leczenia drugiego rzutu, w skojarzeniu z pochodną sulfonylomocznika, nie wykazano korzyści w zakresie klinicznych punktów końcowych¹⁷.

W odniesieniu do pacjentów z cukrzycą typu 1, metforminę stosowano w skojarzeniu z insuliną u wybranych pacjentów, jednakże nie udało się ostatecznie ustalić i potwierdzić korzyści klinicznych wynikających z takiego schematu leczenia skojarzonego¹⁸.