Działania niepożądane
Roztwory do testów punktowych
Podczas wykonywania testów punktowych z użyciem roztworów alergennych mogą wystąpić działania niepożądane o charakterze miejscowym oraz ogólnoustrojowym. Nasilone reakcje miejscowe, takie jak obrzęk, zaczerwienienie i świąd, pojawiają się u pacjentów o dużej wrażliwości i wymagają miejscowego leczenia steroidem lub podania doustnych leków przeciwhistaminowych. Reakcje uogólnione, choć rzadkie, mogą manifestować się pokrzywką, obrzękiem, nieżytem nosa czy łzawieniem i również wymagają podania leków przeciwhistaminowych oraz obserwacji. Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy zwiastunowe anafilaksji, takie jak pieczenie, swędzenie i uczucie gorąca w obrębie języka, gardła, dłoni lub podeszw stóp, które mogą pojawić się już kilka sekund lub minut po ekspozycji na alergen i poprzedzać pełnoobjawowy wstrząs anafilaktyczny.
Działania niepożądane – ogólna charakterystyka
Podczas stosowania roztworów do testów punktowych mogą wystąpić różnorodne działania niepożądane, które można podzielić na reakcje miejscowe oraz ogólnoustrojowe. Lekarz wykonujący testy powinien być przygotowany na możliwość wystąpienia działań niepożądanych i posiadać odpowiednią wiedzę oraz środki do natychmiastowej interwencji.1
Reakcje miejscowe
U pacjentów z dużą wrażliwością na badane alergeny mogą wystąpić nasilone reakcje miejscowe w miejscu wykonania testu punktowego. W przypadku wystąpienia takich reakcji można zastosować miejscowe leczenie objawowe w postaci kremu zawierającego steroid lub podać doustny lek przeciwhistaminowy w celu złagodzenia objawów.2
Reakcje uogólnione
W pojedynczych przypadkach mogą wystąpić reakcje uogólnione, które w skrajnych sytuacjach mogą mieć ciężki przebieg, prowadząc nawet do wstrząsu anafilaktycznego. Należy zaznaczyć, że reakcje systemowe, w tym wstrząs anafilaktyczny, mogą pojawić się bardzo szybko – już kilka sekund lub minut po ekspozycji na alergen, często wyprzedzając wystąpienie reakcji miejscowej.3
Objawy zwiastunowe reakcji anafilaktycznej
Lekarze przeprowadzający testy powinni zwracać szczególną uwagę na objawy zwiastunowe reakcji anafilaktycznej, takie jak:
- Pieczenie
- Swędzenie
- Uczucie gorąca na lub pod językiem
- Uczucie gorąca w gardle
- Uczucie gorąca na dłoniach lub podeszwach stóp
Wystąpienie powyższych objawów może poprzedzać pełnoobjawową reakcję anafilaktyczną.4
Postępowanie w przypadku wystąpienia działań niepożądanych
Ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych reakcji niepożądanych, w tym wstrząsu anafilaktycznego, podczas wykonywania testów punktowych należy zawsze posiadać przygotowany zestaw przeciwwstrząsowy. Szczególnie istotne jest przygotowanie strzykawki z adrenaliną, gotowej do natychmiastowego użycia (strzykawka z adrenaliną jest lekiem dopuszczonym do obrotu).5
Pacjenci, u których wystąpi wstrząs anafilaktyczny, muszą pozostawać pod obserwacją lekarską przez co najmniej 24 godziny ze względu na możliwość nawrotu objawów anafilaksji.6
Reakcje późne
Należy mieć na uwadze, że w wyjątkowo rzadkich przypadkach reakcje niepożądane mogą wystąpić nawet kilka godzin po ekspozycji na alergen. Z tego powodu konieczne jest poinformowanie pacjenta o takiej możliwości oraz zalecenie natychmiastowego kontaktu z lekarzem w przypadku wystąpienia jakichkolwiek reakcji uogólnionych po opuszczeniu placówki medycznej.7
Tabela działań niepożądanych
| Rodzaj działania niepożądanego | Objawy | Częstotliwość występowania | Postępowanie |
|---|---|---|---|
| Nasilone reakcje miejscowe | Nadmierny obrzęk, zaczerwienienie, świąd w miejscu testu | Występują u silnie wrażliwych pacjentów | Miejscowo krem ze steroidem lub doustny lek przeciwhistaminowy |
| Reakcje uogólnione łagodne | Świąd skóry poza miejscem testu, pokrzywka, obrzęk, nieżyt nosa, łzawienie | Pojedyncze przypadki | Doustne leki przeciwhistaminowe, obserwacja pacjenta |
| Objawy zwiastunowe anafilaksji | Pieczenie, swędzenie i uczucie gorąca na/pod językiem, w gardle, na dłoniach lub podeszwach stóp | Rzadko, mogą pojawić się przed reakcją miejscową | Natychmiastowe przygotowanie do interwencji przeciwwstrząsowej |
| Wstrząs anafilaktyczny | Spadek ciśnienia, przyspieszone tętno, zaburzenia oddychania, utrata przytomności | Bardzo rzadko, może wystąpić kilka sekund lub minut po ekspozycji na alergen | Natychmiastowe podanie adrenaliny, leczenie przeciwwstrząsowe, obserwacja przez 24 godziny |
| Reakcje późne | Różnorodne objawy anafilaksji występujące kilka godzin po wykonaniu testu | Wyjątkowo rzadko | Natychmiastowy kontakt z lekarzem, leczenie adekwatne do objawów |
Monitorowanie bezpieczeństwa stosowania produktu
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Taki system umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny ma obowiązek zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, e-mail: [email protected].8
Wskazówki dotyczące leczenia reakcji anafilaktycznych
Szczegółowe wskazówki odnośnie leczenia reakcji anafilaktycznych są podane w charakterystyce produktu leczniczego w sekcji „Natychmiastowe leczenie stanów anafilaktycznych”. Należy pamiętać, że lekarz może modyfikować te wytyczne w zależności od stanu klinicznego pacjenta oraz dostępnych środków terapeutycznych.9
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania – Roztwory do testów punktowych
- Działania niepożądane – Roztwory do testów punktowych
- Interakcje leku – Roztwory do testów punktowych
- Profil bezpieczeństwa leku – Roztwory do testów punktowych
- Przeciwwskazania – Roztwory do testów punktowych
- Przedawkowanie – Roztwory do testów punktowych
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Roztwory do testów punktowych
- Skład i postać leku – Roztwory do testów punktowych
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne – Roztwory do testów punktowych
- Właściwości farmakokinetyczne – Roztwory do testów punktowych
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Roztwory do testów punktowych
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Roztwory do testów punktowych
- Wskazania do stosowania – Roztwory do testów punktowych