Wpływ rysperydonu na płodność, ciążę i laktację

Risperidone Grindeks, jako lek przeciwpsychotyczny zawierający rysperydon, wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Znajomość wpływu rysperydonu na płodność, ciążę i laktację jest kluczowa dla podejmowania właściwych decyzji terapeutycznych oraz przekazywania pacjentkom kompletnych informacji dotyczących bezpieczeństwa terapii.¹

Stosowanie rysperydonu w okresie ciąży

Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania rysperydonu w okresie ciąży są ograniczone. Należy poinformować pacjentkę o braku wystarczających danych oceniających bezpieczeństwo stosowania leku u kobiet ciężarnych.²

Badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych nie wykazały działania teratogennego rysperydonu, jednakże zaobserwowano innego rodzaju toksyczny wpływ na reprodukcję. Należy zaznaczyć pacjentce, że potencjalne zagrożenie dla człowieka nie jest w pełni poznane.³

Ryzyko dla noworodków eksponowanych na rysperydon w trzecim trymestrze ciąży

Szczególnie istotna jest informacja, którą należy przekazać pacjentce, dotycząca ryzyka dla noworodków eksponowanych na rysperydon w ostatnim trymestrze ciąży. Noworodki narażone na działanie leków przeciwpsychotycznych (w tym rysperydonu) podczas trzeciego trymestru ciąży znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych, w tym:⁴

• Zaburzeń pozapiramidowych o różnym nasileniu i czasie trwania po porodzie
• Objawów odstawiennych o różnym nasileniu i czasie trwania po porodzie

W literaturze medycznej zgłaszano następujące objawy u noworodków matek przyjmujących rysperydon w trzecim trymestrze:⁵

• Pobudzenie – nadmierna reakcja na bodźce, niepokój ruchowy
• Wzmożone napięcie mięśniowe – zwiększone napięcie mięśni, sztywność
• Obniżone napięcie mięśniowe – zmniejszone napięcie mięśni, wiotkość
• Drżenie – mimowolne, rytmiczne ruchy drobnych części ciała
• Senność – nadmierna potrzeba snu, trudności w wybudzaniu
• Zespół zaburzeń oddechowych – problemy z oddychaniem o różnym nasileniu
• Zaburzenia związane z karmieniem – trudności z ssaniem, pobieraniem pokarmu

Z uwagi na powyższe ryzyko, lekarz powinien poinformować pacjentkę o konieczności ścisłego monitorowania stanu noworodka po porodzie.⁶

Zalecenia dotyczące stosowania rysperydonu w ciąży

Produktu leczniczego Risperidone Grindeks nie należy stosować w okresie ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia. Lekarz powinien wyjaśnić pacjentce konieczność indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka w każdym przypadku.⁷

Jeżeli konieczne jest przerwanie leczenia rysperydonem w okresie ciąży, należy poinformować pacjentkę, że nie powinno się tego robić nagle. Nagłe odstawienie leku może prowadzić do zaostrzenia objawów choroby podstawowej lub objawów odstawiennych, co może stanowić zagrożenie zarówno dla matki, jak i dla rozwijającego się płodu.⁸

Stosowanie rysperydonu podczas karmienia piersią

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że rysperydon i jego aktywny metabolit 9-hydroksyrysperydon przenikają do mleka. Pacjentka powinna zostać poinformowana, że zarówno rysperydon, jak i 9-hydroksyrysperydon przenikają również w małych ilościach do mleka kobiet karmiących piersią.⁹

Aktualnie brak jest wystarczających danych na temat częstości i nasilenia działań niepożądanych występujących u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące rysperydon. Lekarz powinien wyjaśnić to pacjentce i zalecić jej rozważenie stosunku potencjalnych korzyści wynikających z karmienia piersią do możliwego ryzyka dla niemowlęcia.¹⁰

Wpływ rysperydonu na płodność

Pacjentki i pacjenci powinni być poinformowani o potencjalnym wpływie rysperydonu na płodność. Podobnie jak inne leki z grupy antagonistów receptorów dopaminowych D2, Risperidone Grindeks może zwiększać stężenie prolaktyny w surowicy krwi. Hiperprolaktynemia (podwyższone stężenie prolaktyny) może prowadzić do zaburzeń płodności poprzez złożony mechanizm hormonalny.¹¹

Mechanizm wpływu hiperprolaktynemii na płodność obejmuje:¹²

• Hamowanie wydzielania gonadoliberyny (GnRH) w podwzgórzu
• Zmniejszenie wydzielania gonadotropin w przysadce mózgowej
• Zaburzenia steroidogenezy w gonadach
• Hamowanie funkcji rozrodczych zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn

Należy jednak podkreślić, że w badaniach nieklinicznych nie stwierdzono takich działań, co może sugerować, że wpływ na płodność może być odwracalny po zakończeniu leczenia lub dostosowaniu dawki.¹³