Właściwości farmakodynamiczne

Rywaroksaban, substancja czynna leku Razarxo, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwzakrzepowych, będąc bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa (kod ATC: B01AF01). Charakteryzuje się wysoką selektywnością działania i biodostępnością po podaniu doustnym.¹

Mechanizm działania

Podstawowym mechanizmem działania rywaroksabanu jest hamowanie aktywności czynnika Xa, co prowadzi do przerwania zarówno wewnątrz- jak i zewnątrzpochodnej drogi kaskady krzepnięcia krwi. Działanie to skutkuje zahamowaniem dwóch kluczowych procesów:²

• wytwarzania trombiny
• powstawania zakrzepu

Istotną cechą farmakodynamiczną rywaroksabanu jest to, że nie hamuje bezpośrednio trombiny (aktywowanego czynnika II), a także nie wykazano jego wpływu na płytki krwi.³

Efekty farmakodynamiczne

Badania przeprowadzone na ludziach wykazały, że hamowanie aktywności czynnika Xa przez rywaroksaban ma charakter zależny od dawki. Wpływ rywaroksabanu na czas protrombinowy (PT) również wykazuje ścisłą zależność od wielkości dawki.⁴

Przy oznaczaniu czasu protrombinowego z wykorzystaniem odczynnika Neoplastin zaobserwowano silną korelację ze stężeniem substancji czynnej w osoczu krwi, gdzie współczynnik korelacji r wynosi 0,98. Należy jednak zaznaczyć, że zastosowanie innych odczynników może prowadzić do uzyskania odmiennych wyników.⁵

Przy interpretacji wyników pomiaru czasu protrombinowego istotne jest, aby wartość podawać w sekundach, a nie w postaci Międzynarodowego Współczynnika Znormalizowanego (INR), ponieważ INR został skalibrowany i zwalidowany wyłącznie dla kumaryn i nie ma zastosowania w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, w tym rywaroksabanu.⁶

Odwracanie efektu farmakodynamicznego

W ramach badań klinicznych przeprowadzono analizę możliwości odwracania działania farmakodynamicznego rywaroksabanu. Badanie objęło grupę zdrowych osób dorosłych (n=22), u których oceniano działanie jednokrotnych dawek (50 j.m./kg) dwóch różnych rodzajów koncentratów czynników zespołu protrombiny (PCC):⁷

• 3-czynnikowego PCC (zawierającego czynniki II, IX i X)
• 4-czynnikowego PCC (zawierającego czynniki II, VII, IX i X)

Wyniki badania wskazują, że:

• 3-czynnikowy PCC skracał średnie wartości PT (przy użyciu odczynnika Neoplastin) o około 1,0 sekundę w ciągu 30 minut⁸
• 4-czynnikowy PCC wykazywał silniejszy efekt, skracając PT o około 3,5 sekundy⁹
• Jednakże to 3-czynnikowy PCC charakteryzował się silniejszym i szybszym działaniem w zakresie odwracania zmian w endogennym wytwarzaniu trombiny w porównaniu z 4-czynnikowym PCC¹⁰

Monitorowanie parametrów krzepnięcia

Wpływ rywaroksabanu na czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) oraz HepTest również wykazuje zależność od dawki. Pomimo tego nie zaleca się rutynowego stosowania tych badań w celu oceny działania farmakodynamicznego leku.¹¹

W codziennej praktyce klinicznej nie ma konieczności monitorowania parametrów układu krzepnięcia w trakcie leczenia rywaroksabanem. Jednakże w przypadku wystąpienia wskazania klinicznego, stężenie rywaroksabanu może zostać zmierzone przy użyciu skalibrowanego ilościowego testu anty-Xa.¹²

Grupa farmakoterapeutyczna

Rywaroksaban, substancja czynna leku Razarxo w dawce 2,5 mg w postaci tabletek powlekanych, jest klasyfikowany jako lek przeciwzakrzepowy należący do podgrupy bezpośrednich inhibitorów czynnika Xa, z kodem ATC: B01AF01.¹³