Właściwości farmakodynamiczne leku Proursan

Kwas ursodeoksycholowy, substancja czynna leku Proursan, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w chorobach dróg żółciowych i wątroby, a dokładniej do leków zawierających kwasy żółciowe (kod ATC: A05AA02). Kwas ursodeoksycholowy występuje naturalnie w żółci ludzkiej, choć w niewielkiej ilości. ¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania kwasu ursodeoksycholowego jest wielokierunkowy i obejmuje kilka kluczowych aspektów:

• Po doustnym podaniu kwasu ursodeoksycholowego dochodzi do zmniejszenia wysycenia żółci cholesterolem. Efekt ten wynika z dwóch procesów: zahamowania wchłaniania cholesterolu w jelicie oraz zmniejszenia wydzielania cholesterolu do żółci. ²
• Działanie rozpuszczające złogi cholesterolowe – kwas ursodeoksycholowy przyczynia się do stopniowego rozpuszczania złogów cholesterolowych, prawdopodobnie poprzez mechanizm rozpraszania cholesterolu i tworzenia ciekłych kryształów. ³
• Zastępowanie toksycznych kwasów żółciowych – zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, kwas ursodeoksycholowy zastępuje lipofilne, detergentopodobne, toksyczne kwasy żółciowe hydrofilnym i nietoksycznym kwasem ursodeoksycholowym o właściwościach cytoprotekcyjnych (ochronnych dla komórek). ⁴
• Poprawa funkcji wydzielniczej hepatocytów (komórek wątrobowych). ⁵
• Regulacja procesów immunologicznych – kwas ursodeoksycholowy wpływa na modulację odpowiedzi immunologicznej, co ma znaczenie w leczeniu chorób o podłożu autoimmunologicznym. ⁶

Zastosowanie u dzieci i młodzieży

Szczególne znaczenie ma zastosowanie kwasu ursodeoksycholowego u dzieci i młodzieży z mukowiscydozą (zwłóknieniem torbielowatym). Dostępne dane kliniczne pochodzą z długoletniego doświadczenia, obejmującego okres do 10 lat i dłużej, stosowania kwasu ursodeoksycholowego u pacjentów pediatrycznych z zaburzeniami czynności wątroby i dróg żółciowych w przebiegu mukowiscydozy (CFAHD, Cystic Fibrosis Associated Hepatobiliary Disorders). ⁷

Dowody kliniczne wskazują na kilka istotnych efektów terapeutycznych kwasu ursodeoksycholowego w CFAHD:

1. Zmniejszenie proliferacji przewodu żółciowego – kwas ursodeoksycholowy ogranicza nadmierne namnażanie się komórek przewodów żółciowych, co jest istotnym elementem patologii w mukowiscydozie. ⁸
2. Zatrzymanie progresji histologicznego uszkodzenia wątroby – terapia kwasem ursodeoksycholowym może powstrzymać dalsze pogarszanie się stanu tkanki wątrobowej, co ma kluczowe znaczenie dla długoterminowego rokowania pacjentów. ⁹
3. Potencjalne odwrócenie zmian w obrębie wątroby i dróg żółciowych – szczególnie istotne jest to, że wczesne włączenie leczenia może nie tylko zatrzymać postęp choroby, ale nawet odwrócić istniejące już zmiany patologiczne w wątrobie i drogach żółciowych. ¹⁰

Dla uzyskania optymalnych efektów terapeutycznych, leczenie kwasem ursodeoksycholowym powinno być rozpoczęte jak najwcześniej po postawieniu diagnozy CFAHD. Wczesna interwencja terapeutyczna znacząco zwiększa szanse na zatrzymanie postępu choroby i potencjalne odwrócenie już istniejących zmian patologicznych. ¹¹