Właściwości farmakodynamiczne
Protevasc SR 35 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Protevasc SR

Protevasc SR to produkt leczniczy zawierający jako substancję czynną trimetazydynę dichlorowodorek w dawce 35 mg w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu. Trimetazydyna należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako inne leki stosowane w chorobach serca (kod ATC: C01EB15). ¹

Mechanizm działania

Trimetazydyna wykazuje działanie poprzez specyficzny mechanizm metaboliczny. Substancja ta hamuje β-oksydację kwasów tłuszczowych poprzez zablokowanie enzymu – tiolazy długołańcuchowego 3-ketoacylokoenzymu A, co w konsekwencji prowadzi do nasilenia procesu utleniania glukozy. Jest to istotne, ponieważ w komórce niedokrwionej energia uzyskiwana w procesie utleniania glukozy wymaga mniejszego zużycia tlenu niż energia uzyskiwana w procesie β-oksydacji. Nasilenie utlenienia glukozy przekłada się na optymalizację procesów energetycznych zachodzących w komórkach, co pozwala na utrzymanie ich prawidłowego metabolizmu w warunkach niedokrwienia. ²

Działanie farmakodynamiczne

U pacjentów z chorobą niedokrwienną serca trimetazydyna działa jak czynnik metaboliczny, który pomaga zachować w mięśniu sercowym odpowiednie wewnątrzkomórkowe stężenie wysokoenergetycznych fosforanów. Istotne jest, że działanie przeciwniedokrwienne leku jest osiągane bez jednoczesnego wpływu na parametry hemodynamiczne organizmu. ³

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność i bezpieczeństwo stosowania trimetazydyny w leczeniu pacjentów z przewlekłą dławicą piersiową. Lek wykazuje skuteczność zarówno jako jedyny stosowany preparat, jak również w przypadkach, gdy korzyść z innych produktów leczniczych przeciw niedokrwieniu jest niewystarczająca. ⁴

Badanie TRIMPOL-II

W randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu z podwójnie ślepą próbą, przeprowadzonym u 426 pacjentów (TRIMPOL-II), oceniano skuteczność trimetazydyny (60 mg/dobę) jako leku dodanego do metoprololu (100 mg na dobę, podawanego w dwóch dawkach po 50 mg). Po 12 tygodniach leczenia zaobserwowano znaczącą statystycznie poprawę w zakresie parametrów elektrokardiograficznej próby wysiłkowej oraz objawów klinicznych w porównaniu z placebo. Stwierdzono:

• Wydłużenie całkowitego czasu trwania wysiłku o 20,1 s (p=0,023) ⁵
• Zwiększenie całkowitej wartości wykonanej pracy o 0,54 METs (p=0,001) ⁶
• Wydłużenie czasu do obniżenia odcinka ST o 1 mm o 33,4 s (p=0,003) ⁷
• Wydłużenie czasu do wystąpienia bólu dławicowego o 33,9 s (p<0,001) <sup data-drug="Protevasc SR" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="wydłużenie czasu do wystąpienia bólu dławicowego o 33,9 s; p8
• Zmniejszenie częstości bólów dławicowych o 0,73/tydzień (p=0,014) ⁹
• Zmniejszenie liczby przyjmowanych tabletek krótko działających azotanów o 0,63/tydzień (p=0,032) ¹⁰

Co istotne, powyższe efekty terapeutyczne osiągnięto bez powodowania zmian parametrów hemodynamicznych. ¹¹

Badanie Sellier

W innym randomizowanym, kontrolowanym placebo badaniu z podwójnie ślepą próbą u 223 pacjentów (Sellier), trimetazydyna o zmodyfikowanym uwalnianiu w dawce 35 mg (podawana dwa razy na dobę) była stosowana jako dodatek do atenololu 50 mg (raz na dobę) przez okres 8 tygodni. Ocena efektów w 12 godzin po przyjęciu leku wykazała w podgrupie 173 pacjentów:

• Znaczące statystycznie wydłużenie czasu do obniżenia odcinka ST o 1 mm podczas próby wysiłkowej o 34,4 s (p=0,03) ¹²
• Znaczącą różnicę w zakresie czasu do wystąpienia bólu dławicowego (p=0,049) ¹³

W badaniu tym nie zaobserwowano znaczących różnic między grupami odnośnie innych wtórnych punktów końcowych, takich jak całkowity czas trwania wysiłku, całkowita wartość wykonanej pracy oraz kliniczne punkty końcowe. ¹⁴

Badanie Vasco

W randomizowanym, trwającym trzy miesiące badaniu z podwójnie ślepą próbą, obejmującym 1962 pacjentów (badanie Vasco), porównywano dwie dawki trimetazydyny (70 mg/dobę i 140 mg/dobę) z placebo u pacjentów przyjmujących 50 mg/dobę atenololu. W całej badanej populacji, składającej się zarówno z pacjentów bez objawów, jak i z pacjentów z objawami, trimetazydyna nie wykazała korzyści w zakresie punktów końcowych ergometrycznych (całkowity czas trwania wysiłku, czas do obniżenia odcinka ST o 1 mm oraz czas do wystąpienia bólu dławicowego) ani klinicznych. ¹⁵

Jednakże w przeprowadzonej post-hoc analizie podgrupy pacjentów z objawami (n=1574) wykazano, że trimetazydyna (w postaci dichlorowodorku 140 mg) znacząco wydłużała:

• Całkowity czas trwania wysiłku (+23,8 s wobec +13,1 s po placebo; p=0,001) ¹⁶
• Czas do wystąpienia bólu dławicowego (+46,3 s wobec +32,5 s po placebo; p=0,005) ¹⁷

Badania eksperymentalne

Badania na zwierzętach

Badania eksperymentalne na modelach zwierzęcych wykazały, że trimetazydyna wykazuje następujące właściwości:

• Ułatwia utrzymanie prawidłowego metabolizmu w tkankach mięśnia sercowego i tkankach neurosensorycznych podczas niedotlenienia i niedokrwienia ¹⁸
• Zmniejsza kwasicę wewnątrzkomórkową i zaburzenia transportu jonowego, wywołane przez niedokrwienie ¹⁹
• Zmniejsza migrację i naciekanie przez neutrofile (granulocyty obojętnochłonne) tkanki mięśnia sercowego po jej niedokrwieniu i reperfuzji ²⁰
• Zmniejsza obszar zawału, wywołanego w modelach doświadczalnych ²¹
• Działa bez bezpośredniego wpływu na hemodynamikę ²²

Badania eksperymentalne u ludzi

W badaniach z grupą kontrolną, u pacjentów z dławicą piersiową, wykazano, że trimetazydyna:

• Opóźnia wystąpienie ataków dławicowych wywołanych wysiłkiem od 15. dnia leczenia ²³
• Zmniejsza częstość ataków dławicowych ²⁴
• Zmniejsza znacząco zapotrzebowanie na azotany ²⁵
• Usprawnia czynność lewej komory mięśnia sercowego podczas niedokrwienia ²⁶
• Działa bez bezpośredniego wpływu na hemodynamikę ²⁷

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Protevasc SR (trimetazydyna) jest lekiem o unikalnym mechanizmie działania, polegającym na optymalizacji metabolizmu energetycznego kardiomiocytów poprzez hamowanie β-oksydacji kwasów tłuszczowych i zwiększenie utleniania glukozy. Taki mechanizm działania zapewnia kardioprotekcję w warunkach niedotlenienia bez wpływu na parametry hemodynamiczne. Wyniki licznych badań klinicznych potwierdzają skuteczność leku u pacjentów z przewlekłą dławicą piersiową, zarówno w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym. Efekty działania obejmują wydłużenie czasu do wystąpienia objawów niedokrwienia mięśnia sercowego podczas wysiłku, zmniejszenie częstości napadów dławicowych oraz mniejsze zapotrzebowanie na doraźnie stosowane azotany. ²⁸