Właściwości farmakodynamiczne
Ovamex 0,25 mg/0,5 ml

Właściwości farmakodynamiczne ganireliksu

Ganireliks należy do grupy farmakoterapeutycznej obejmującej hormony podwzgórza i przysadki oraz ich analogi, a dokładniej antagonistów hormonu uwalniającego gonadotropiny (kod ATC: H01CC01). Jest to syntetyczny dekapeptyd o masie cząsteczkowej 1570,3, charakteryzujący się silnym antagonistycznym działaniem wobec naturalnie występującego hormonu uwalniającego gonadotropinę (GnRH). Jego struktura molekularna została zmodyfikowana poprzez podstawienie aminokwasów w pozycjach 1, 2, 3, 6, 8 i 10 naturalnego dekapaptydu GnRH, co doprowadziło do powstania cząsteczki N-Ac-D-Nal(2)1, D-pClPhe2, D-Pal(3)3, D-hArg(Et2)6, L-hArg(Et2)8, D-Ala10]-GnRH.¹

Mechanizm działania

Ganireliks działa jako antagonista GnRH, modulując oś podwzgórze-przysadka-gonady poprzez kompetycyjne wiązanie z receptorami GnRH zlokalizowanymi w przysadce mózgowej. W przeciwieństwie do agonistów GnRH, które wstępnie stymulują wydzielanie gonadotropin, ganireliks wywołuje szybką, głęboką i odwracalną supresję endogennych gonadotropin bez etapu początkowej stymulacji. Badania przeprowadzone na ochotniczkach wykazały, że po wielokrotnym podawaniu dawek 0,25 mg ganireliksu następowało znaczące zmniejszenie stężenia kluczowych hormonów w surowicy krwi:²

• LH (hormon luteinizujący) – redukcja o 74% po 4 godzinach od wstrzyknięcia
• FSH (hormon folikulotropowy) – redukcja o 32% po 16 godzinach od wstrzyknięcia
• E2 (estradiol) – redukcja o 25% po 16 godzinach od wstrzyknięcia

Ważną cechą działania ganireliksu jest odwracalność jego efektów. W ciągu dwóch dni po ostatnim wstrzyknięciu stężenia hormonów w surowicy powracają do wartości obserwowanych przed rozpoczęciem leczenia.³

Efekty farmakodynamiczne

W praktyce klinicznej u pacjentek poddawanych kontrolowanej stymulacji jajników średni czas leczenia ganireliksem wynosi około 5 dni. Podczas terapii obserwuje się niską częstość występowania przedwczesnego wzrostu stężenia LH (>10 j.m./l) przy jednoczesnym wzroście stężenia progesteronu (>1 ng/ml), wynoszącą 0,3-1,2%. Dla porównania, w przypadku leczenia agonistą GnRH odsetek ten wynosi 0,8%.^{10 j.m./l) przy jednoczesnym wzroście stężenia progesteronu (>1 ng/ml) wynosiła 0,3–1,2% w porównaniu z 0,8% podczas leczenia agonistą GnRH.”>4}

Zaobserwowano tendencję do zwiększenia częstości występowania wzrostu stężenia LH i progesteronu u kobiet o większej masie ciała (>80 kg), jednak nie wykazano jednoznacznego wpływu tego zjawiska na wynik kliniczny. Ze względu na ograniczoną liczbę pacjentek w tej grupie wagowej objętych dotychczasowymi badaniami, nie można całkowicie wykluczyć potencjalnego wpływu masy ciała na skuteczność leczenia.^{80 kg), ale nie zaobserwowano wpływu na wynik kliniczny. Jednakże, biorąc pod uwagę niewielką liczbę leczonych dotychczas pacjentek, nie można wykluczyć jego wpływu.”>5}

W przypadku pacjentek wykazujących silną odpowiedź jajników, czy to w wyniku dużej ekspozycji na gonadotropiny we wczesnej fazie folikularnej, czy też z powodu indywidualnej wrażliwości, przedwczesne wzrosty stężenia LH mogą wystąpić przed 6. dniem stymulacji. Istotną obserwacją kliniczną jest fakt, że rozpoczęcie leczenia ganireliksem już w 5. dniu stymulacji może skutecznie zapobiegać przedwczesnemu wzrostowi stężenia LH, nie wywierając przy tym niekorzystnego wpływu na wynik kliniczny całej procedury.⁶

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Kontrolowane badania kliniczne porównujące protokół z użyciem ganireliksu w połączeniu z FSH (hormonem folikulotropowym) z długim protokołem agonisty GnRH wykazały istotne różnice w przebiegu stymulacji jajników. Leczenie z zastosowaniem ganireliksu charakteryzuje się szybszym wzrostem pęcherzyków w początkowych dniach stymulacji. Jednak w dalszym etapie terapii obserwuje się nieco mniejszą ostateczną kohortę rosnących pęcherzyków oraz niższe średnie stężenie estradiolu w porównaniu do protokołu z agonistą GnRH.⁷

Odmienna charakterystyka przebiegu wzrastania pęcherzyków w protokole z ganireliksem implikuje konieczność indywidualnego dostosowania dawki FSH. W przeciwieństwie do protokołów z agonistami GnRH, gdzie dawkowanie opiera się głównie na stężeniu estradiolu, w przypadku terapii ganireliksem modyfikacja dawki FSH powinna uwzględniać przede wszystkim liczbę i wielkość wzrastających pęcherzyków.⁸

Należy zaznaczyć, że do tej pory nie przeprowadzono podobnych badań porównawczych oceniających stosowanie koryfolitropiny alfa (długo działającego FSH) w protokole z antagonistą GnRH w zestawieniu z długim protokołem agonisty GnRH.⁹