Specjalne ostrzeżenia
Olanzapine APC

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Olanzapine APC

Podczas stosowania olanzapiny w postaci tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej, poprawa stanu klinicznego pacjenta może być obserwowana dopiero po kilku dniach lub tygodniach terapii. W tym okresie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu klinicznego pacjentów w celu oceny efektywności leczenia oraz ewentualnego wystąpienia działań niepożądanych.¹

Przeciwwskazania i ostrzeżenia w populacji geriatrycznej

Olanzapina nie jest zalecana w terapii pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem ze względu na udokumentowane zwiększenie ryzyka śmiertelności oraz incydentów naczyniowo-mózgowych w tej grupie chorych. Badania kliniczne kontrolowane placebo, przeprowadzone wśród pacjentów geriatrycznych (średnia wieku 78 lat) z psychozą lub zaburzeniami zachowania w przebiegu otępienia, wykazały dwukrotnie wyższą śmiertelność u osób przyjmujących olanzapinę (3,5%) w porównaniu z grupą placebo (1,5%).²

Zidentyfikowano następujące czynniki ryzyka zwiększonej śmiertelności w tej populacji:

• wiek powyżej 65 lat
• utrudnione połykanie
• sedacja
• niedożywienie i odwodnienie
• choroby płuc (w tym zapalenie płuc z aspiracją lub bez)
• jednoczesne stosowanie benzodiazepin³

Należy podkreślić, że śmiertelność była wyższa w grupie przyjmującej olanzapinę nawet przy braku czynników ryzyka. W tych samych badaniach odnotowano trzykrotnie wyższą częstość występowania niepożądanych zdarzeń naczyniowo-mózgowych (takich jak udar czy przemijający napad niedokrwienny) u pacjentów leczonych olanzapiną (1,3%) w porównaniu z grupą placebo (0,4%).⁴

Czynnikami zwiększającymi ryzyko powikłań naczyniowo-mózgowych były:

• wiek powyżej 75 lat
• otępienie naczyniowe
• otępienie mieszane⁵

Ostrzeżenia dotyczące stosowania w chorobie Parkinsona

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy u pacjentów z chorobą Parkinsona, szczególnie w przypadkach związanych z przyjmowaniem agonistów dopaminy. W badaniach klinicznych zaobserwowano częste nasilenie objawów parkinsonizmu oraz występowanie omamów u chorych otrzymujących olanzapinę – występowały one częściej niż w grupie placebo. Jednocześnie olanzapina nie wykazała większej skuteczności w kontrolowaniu objawów psychotycznych niż placebo.⁶

W protokole badań klinicznych wymagano, aby stan pacjentów był stabilny podczas przyjmowania najmniejszej skutecznej dawki leków przeciwparkinsonowych (agonistów dopaminy), oraz aby przez cały czas badania stosowano te same preparaty w stałych dawkach. Olanzapinę początkowo podawano w dawce 2,5 mg/dobę, którą następnie zwiększano według oceny klinicznej badacza do maksymalnie 15 mg/dobę.⁷

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny jest stanem zagrażającym życiu, związanym ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Rzadkie przypadki ZZN były również zgłaszane podczas terapii olanzapiną. Objawy kliniczne tego zespołu obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia, tachykardia, nadmierne pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Dodatkowo mogą występować: podwyższona aktywność fosfokinazy kreatyninowej, mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek.⁸

W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych i podmiotowych sugerujących ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie bez innych objawów ZZN, należy natychmiast przerwać stosowanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny.⁹

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często zgłaszano przypadki hiperglikemii i/lub rozwoju albo nasilenia objawów cukrzycy, sporadycznie przebiegające z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym przypadki zakończone zgonem. U niektórych pacjentów odnotowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.¹⁰

Zaleca się odpowiednie monitorowanie kliniczne zgodnie z przyjętymi wytycznymi leczenia przeciwpsychotycznego, w szczególności:

• pomiar stężenia glukozy przed rozpoczęciem leczenia
• kontrola po 12 tygodniach od rozpoczęcia terapii
• następnie badanie raz w roku¹¹

Pacjentów przyjmujących Olanzapine APC należy obserwować pod kątem objawów hiperglikemii (takich jak nadmierne pragnienie, wielomocz, nadmierne łaknienie i osłabienie). Szczególnej uwagi wymagają chorzy z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia, u których należy regularnie kontrolować glikemię.¹²

Dodatkowo zaleca się regularne monitorowanie masy ciała:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 4, 8 i 12 tygodni po rozpoczęciu terapii
• następnie raz na kwartał¹³

Zaburzenia lipidowe

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w profilu lipidowym.¹⁴ W przypadku stwierdzenia zaburzeń lipidowych należy wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne, szczególnie u osób z już istniejącymi zaburzeniami gospodarki lipidowej lub czynnikami ryzyka ich wystąpienia.

Zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego, u pacjentów przyjmujących Olanzapine APC należy regularnie kontrolować stężenie lipidów:

• przed rozpoczęciem leczenia
• po 12 tygodniach od rozpoczęcia terapii
• następnie co 5 lat¹⁵

Aktywność przeciwcholinergiczna

Mimo wykazanej w badaniach in vitro aktywności przeciwcholinergicznej olanzapiny, doświadczenia kliniczne wykazały niską częstość występowania objawów z tym związanych. Niemniej jednak, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne z olanzapiną u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność podczas stosowania Olanzapine APC u osób z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• podobnymi schorzeniami¹⁶

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów leczonych olanzapiną często obserwowano przemijające i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), szczególnie w początkowym okresie terapii.¹⁷

Szczególną ostrożność należy zachować i wdrożyć odpowiednie monitorowanie u pacjentów:

• ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• przyjmujących leki potencjalnie hepatotoksyczne¹⁸

U pacjentów, u których rozpoznano zapalenie wątroby (w tym wątrobowokomórkowe i cholestatyczne uszkodzenie wątroby oraz mieszaną postać uszkodzenia wątroby), konieczne jest przerwanie leczenia olanzapiną.¹⁹

Neutropenia

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania olanzapiny u pacjentów:

• z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych (niezależnie od przyczyny)
• przyjmujących leki mogące powodować neutropenię
• z wywiadem polekowego zahamowania czynności i/lub toksycznego uszkodzenia szpiku kostnego
• z zahamowaniem czynności szpiku kostnego spowodowanym współistniejącą chorobą, radioterapią lub chemioterapią
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną²⁰

Należy podkreślić, że neutropenia była często zgłaszana u pacjentów, którzy jednocześnie stosowali olanzapinę i walproinian.²¹

Przerwanie leczenia

W przypadku nagłego odstawienia olanzapiny rzadko (częstość ≥1/10 000 do <1/1 000) zgłaszano występowanie ostrych objawów, takich jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności
• wymioty²²

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w dowolnym momencie po rozpoczęciu badania, u pacjentów z wyjściowym QTcF<500 ms) występowało niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) u pacjentów leczonych olanzapiną i nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych w porównaniu z placebo.²³

Należy zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków wydłużających odstęp QTc, zwłaszcza u pacjentów:

• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• z hipokaliemią lub hipomagnezemią²⁴

Powikłania zakrzepowo-zatorowe

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) zgłaszano przypadki zakrzepu z zatorami w układzie żylnym. Związek przyczynowy między tymi zdarzeniami a terapią olanzapiną nie został jednoznacznie ustalony.²⁵

Niemniej jednak, ze względu na częste występowanie czynników ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej u pacjentów ze schizofrenią, należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka (np. unieruchomienie) i wdrożyć odpowiednie działania profilaktyczne.²⁶

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na główne działanie olanzapiny na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania leku z innymi preparatami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem.²⁷

Ze względu na wykazany in vitro antagonizm olanzapiny wobec dopaminy, istnieje możliwość antagonistycznego działania wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.²⁸

Napady drgawek

Olanzapinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych działaniu czynników mogących obniżać próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano występowanie napadów drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną, przy czym w większości tych przypadków odnotowano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki ryzyka ich wystąpienia.²⁹

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej, późne dyskinezy występowały statystycznie istotnie rzadziej u pacjentów leczonych olanzapiną. Ryzyko ich wystąpienia zwiększa się jednak wraz z czasem trwania terapii, dlatego w przypadku pojawienia się objawów podmiotowych lub przedmiotowych późnych dyskinez u pacjenta przyjmującego olanzapinę, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku.³⁰

Należy pamiętać, że objawy te mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić po przerwaniu leczenia olanzapiną.³¹

Niedociśnienie ortostatyczne

W badaniach klinicznych olanzapiny prowadzonych u osób w podeszłym wieku obserwowano niezbyt często przypadki niedociśnienia ortostatycznego. Zaleca się regularne pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów powyżej 65. roku życia.³²

Nagły zgon sercowy

W doniesieniach po wprowadzeniu olanzapiny do obrotu zgłaszano przypadki nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących ten lek. W retrospektywnym, obserwacyjnym badaniu kohortowym wykazano, że ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie większe niż u osób niestosujących leków przeciwpsychotycznych.³³

W tym samym badaniu stwierdzono, że ryzyko nagłego zgonu sercowego związane ze stosowaniem olanzapiny było porównywalne z ryzykiem dla innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej.³⁴

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. Badania z udziałem pacjentów w wieku 13-17 lat wykazały różne działania niepożądane, w tym:

• zwiększenie masy ciała
• zmiany parametrów metabolicznych
• zwiększenie stężenia prolaktyny³⁵

Nie przeprowadzono badań długoterminowych oceniających wpływ leku w tej grupie wiekowej, dlatego długofalowe konsekwencje stosowania olanzapiny u młodych pacjentów nie są znane.³⁶

Informacje dotyczące substancji pomocniczych

Olanzapine APC zawiera aspartam, który jest źródłem fenyloalaniny. Może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią.³⁷

Produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę ulegającą rozpadowi w jamie ustnej, co oznacza, że uznaje się go za „wolny od sodu”.³⁸