Właściwości farmakodynamiczne
Metcrean 1000 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Metcrean – wprowadzenie

Metformina, substancja aktywna leku Metcrean, należy do grupy farmakoterapeutycznej doustnych leków przeciwcukrzycowych z podgrupy biguanidów, sklasyfikowana kodem ATC: A 10 BA 02. Lek ten występuje w postaci tabletek powlekanych w trzech różnych dawkach: 500 mg, 850 mg oraz 1000 mg metforminy chlorowodorku, co odpowiada odpowiednio 390 mg, 662,9 mg i 780 mg czystej metforminy.¹

Mechanizm działania metforminy

Metformina jest lekiem przeciwcukrzycowym, który wykazuje zdolność obniżania stężenia glukozy w osoczu zarówno na czczo, jak i po posiłkach. Istotną cechą tego leku jest brak stymulacji wydzielania insuliny, co przekłada się na bardzo niskie ryzyko wystąpienia hipoglikemii podczas terapii.²

Trójpłaszczyznowy mechanizm działania przeciwcukrzycowego

Działanie przeciwcukrzycowe metforminy opiera się na trzech głównych mechanizmach fizjologicznych:³

• Redukcja wątrobowej produkcji glukozy – metformina hamuje procesy glukoneogenezy (tworzenie glukozy z substratów niecukrowych) oraz glikogenolizy (rozkład glikogenu do glukozy) w wątrobie, co prowadzi do zmniejszenia wytwarzania glukozy przez ten narząd⁴
• Zwiększenie insulinowrażliwości tkanek obwodowych – metformina poprawia wrażliwość tkanek mięśniowych na insulinę, co skutkuje nasileniem obwodowego wychwytu glukozy i jej efektywniejszym wykorzystaniem przez komórki⁵
• Spowolnienie absorpcji glukozy – metformina opóźnia wchłanianie glukozy w przewodzie pokarmowym, co zapobiega gwałtownym wzrostom glikemii poposiłkowej⁶

Dodatkowe efekty komórkowe metforminy

Na poziomie komórkowym metformina wykazuje zdolność do stymulacji wewnątrzkomórkowej syntezy glikogenu poprzez aktywację enzymu syntazy glikogenu. Ponadto, lek ten zwiększa zdolności transportowe wszystkich zidentyfikowanych dotychczas nośników glukozy (GLUTs – Glucose Transporters) przez błony komórkowe, co usprawnia transport glukozy do wnętrza komórek.⁷

Efekty metaboliczne poza kontrolą glikemii

Wpływ na masę ciała

Badania kliniczne wykazały, że stosowanie metforminy wiąże się ze stabilizacją lub umiarkowanym zmniejszeniem masy ciała pacjentów, co stanowi dodatkową korzyść terapeutyczną, szczególnie u pacjentów z cukrzycą typu 2 i współistniejącą nadwagą lub otyłością.⁸

Wpływ na profil lipidowy

Metformina wywiera korzystny wpływ na metabolizm lipidów, niezależnie od jej działania hipoglikemizującego. W kontrolowanych badaniach klinicznych o średnim i długim okresie obserwacji udokumentowano, że metformina stosowana w dawkach terapeutycznych prowadzi do zmniejszenia stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji LDL oraz trójglicerydów w surowicy krwi.⁹

Skuteczność kliniczna

Wyniki badania UKPDS

Prospektywne randomizowane badanie UKPDS (United Kingdom Prospective Diabetes Study) dostarczyło istotnych dowodów na długotrwałe korzyści wynikające z intensywnej kontroli glikemii u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2. Szczegółowa analiza wyników uzyskanych u pacjentów z nadwagą leczonych metforminą po nieskutecznym leczeniu wyłącznie dietą wykazała znaczące korzyści kliniczne.¹⁰

Dane z badania UKPDS wskazują na następujące korzyści z leczenia metforminą:¹¹

• Redukcja powikłań cukrzycowych – istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka powikłań cukrzycowych w grupie leczonej metforminą (29,8 zdarzeń na 1000 pacjentolat) w porównaniu z grupą leczoną wyłącznie dietą (43,3 zdarzeń na 1000 pacjentolat, p = 0,0023) oraz w porównaniu z łącznymi wynikami dla grup leczonych pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii (40,1 zdarzeń na 1000 pacjentolat, p = 0,0034)¹²
• Zmniejszenie śmiertelności związanej z cukrzycą – istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka śmiertelności związanej z cukrzycą w grupie leczonej metforminą (7,5 zdarzeń na 1000 pacjentolat) w porównaniu z grupą leczoną samą dietą (12,7 zdarzeń na 1000 pacjentolat, p = 0,017)¹³
• Zmniejszenie śmiertelności ogólnej – istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka śmiertelności ogólnej w grupie leczonej metforminą (13,5 zdarzeń na 1000 pacjentolat) w porównaniu z grupą leczoną samą dietą (20,6 zdarzeń na 1000 pacjentolat, p = 0,011) oraz w porównaniu z łącznymi wynikami grup leczonych pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii (18,9 zdarzeń na 1000 pacjentolat, p = 0,021)¹⁴
• Redukcja ryzyka zawału mięśnia sercowego – istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka zawału mięśnia sercowego w grupie leczonej metforminą (11 zdarzeń na 1000 pacjentolat) w porównaniu z grupą leczoną samą dietą (18 zdarzeń na 1000 pacjentolat, p = 0,01)¹⁵

Terapia skojarzona

Badania dotyczące stosowania metforminy jako leku drugiego rzutu w skojarzeniu z pochodnymi sulfonylomocznika nie dostarczyły przekonujących dowodów na korzyści dotyczące odległego rokowania.¹⁶

W cukrzycy typu 1, u wyselekcjonowanych pacjentów, stosowano metforminę w skojarzeniu z insuliną, jednak kliniczne korzyści z takiego połączenia nie zostały jednoznacznie udowodnione w oficjalnych badaniach.¹⁷

Stosowanie w populacji pediatrycznej

Kontrolowane badania kliniczne przeprowadzone w ograniczonej populacji dzieci i młodzieży w wieku od 10 do 16 lat, leczonych metforminą przez okres 1 roku, wykazały stopień kontroli glikemii porównywalny z efektami obserwowanymi u dorosłych pacjentów. Dane te potwierdzają skuteczność metforminy również w młodszych grupach wiekowych, przy zachowaniu odpowiednich wskazań do leczenia.¹⁸