Wpływ ibuprofenu miejscowego na płodność, ciążę i laktację

Stosowanie produktów zawierających ibuprofen wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Lekarz powinien dokładnie ocenić potencjalne korzyści i ryzyko wynikające z zastosowania leku, uwzględniając specyfikę działania miejscowej postaci leku, jaką jest żel.¹

Mechanizm oddziaływania ibuprofenu na przebieg ciąży

Należy pamiętać, że ibuprofen, nawet w postaci miejscowej, może wpływać na syntezę prostaglandyn, co może oddziaływać na przebieg ciąży. Inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wywierać niekorzystny wpływ zarówno na samą ciążę, jak i na rozwój płodu.²

Wyniki badań epidemiologicznych wskazują, że stosowanie leków hamujących syntezę prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży może zwiększać ryzyko wystąpienia poważnych komplikacji, takich jak:

• Poronienia³
• Wady rozwojowe płodu – szczególnie deformacje serca⁴
• Rozszczepienie powłok brzusznych (wytrzewienie)⁵

Istotny jest fakt, że ryzyko wystąpienia niekorzystnych efektów zależy od długości trwania terapii – im dłuższy czas leczenia, tym większe potencjalne zagrożenie.⁶ Badania na zwierzętach wykazały, że podawanie inhibitorów prostaglandyn wiąże się ze zwiększonym ryzykiem utraty ciąży, śmierci płodu oraz wystąpienia różnorodnych uszkodzeń, szczególnie w obrębie układu sercowo-naczyniowego.⁷

Zalecenia dotyczące stosowania ibuprofenu miejscowego w poszczególnych trymestrach ciąży

Brak jest szczegółowych danych klinicznych dotyczących stosowania ibuprofenu w postaci żelu u kobiet w ciąży. Choć wchłanianie ogólnoustrojowe przy stosowaniu miejscowym jest mniejsze niż przy podaniu doustnym, nie można wykluczyć potencjalnego negatywnego wpływu na zarodek lub płód.⁸

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy stosować ibuprofenu w postaci żelu, chyba że jest to bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia. Jeżeli zastosowanie leku jest niezbędne, należy bezwzględnie przestrzegać zasady stosowania:

• jak najmniejszej dawki
• przez jak najkrótszy czas

⁹

Trzeci trymestr ciąży

Stosowanie ibuprofenu w trzecim trymestrze ciąży może wywołać poważne konsekwencje zdrowotne zarówno dla płodu, jak i dla matki. Ogólnoustrojowe stosowanie inhibitorów syntezy prostaglandyn w tym okresie może powodować:

• Toksyczne działanie na układ oddechowo-krążeniowy płodu¹⁰
• Toksyczne działanie na nerki płodu¹¹
• Wydłużenie czasu krwawienia zarówno u matki, jak i u dziecka¹²
• Opóźnienie porodu¹³

Z uwagi na powyższe zagrożenia, stosowanie ibuprofenu w żelu jest bezwzględnie przeciwwskazane w ostatnim trymestrze ciąży.¹⁴

Stosowanie ibuprofenu miejscowego podczas karmienia piersią

W przypadku kobiet karmiących piersią, badania wykazały, że ibuprofen przenika do mleka kobiecego, jednakże w bardzo małych stężeniach. Stwierdzone stężenia są na tyle niskie, że wydaje się mało prawdopodobne, aby mogły wywierać niekorzystny wpływ na zdrowie niemowlęcia karmionego piersią.¹⁵

Lekarz powinien każdorazowo ocenić potencjalne korzyści ze stosowania leku dla matki w stosunku do możliwego ryzyka dla dziecka, biorąc pod uwagę fakt, że miejscowa aplikacja ibuprofenu w postaci żelu wiąże się z niższym poziomem ogólnoustrojowej absorpcji substancji czynnej niż ma to miejsce przy stosowaniu form doustnych.