Działania niepożądane
Hydroxyurea medac 500 mg

Wprowadzenie do działań niepożądanych hydroksykarbamidu

Hydroksykarbamid, składnik aktywny leku Hydroxyurea medac 500 mg, może powodować szereg działań niepożądanych, których znajomość jest kluczowa dla prawidłowego prowadzenia terapii. Głównym działaniem toksycznym ograniczającym dawkowanie jest zahamowanie czynności szpiku kostnego. Działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego występują często, jednakże rzadko wymagają zmniejszenia dawki czy przerwania leczenia¹.

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Zgodnie z przyjętą klasyfikacją, częstość działań niepożądanych została opisana według następującego schematu²:

• Bardzo często: występują u co najmniej 1 na 10 pacjentów (≥1/10)
• Często: występują u co najmniej 1 na 100, ale mniej niż u 1 na 10 pacjentów (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często: występują u co najmniej 1 na 1000, ale mniej niż u 1 na 100 pacjentów (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko: występują u co najmniej 1 na 10 000, ale mniej niż u 1 na 1000 pacjentów (≥1/10 000 do <1/1000)
• Bardzo rzadko: występują rzadziej niż u 1 na 10 000 pacjentów (<1/10 000)
• Częstość nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowy opis działań niepożądanych według układów i częstości

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Bardzo często obserwuje się zahamowanie czynności szpiku kostnego, zmniejszenie liczby limfocytów CD4, leukopenię, niedokrwistość oraz małopłytkowość³. Często występuje megaloblastoza, która nie reaguje na leczenie kwasem foliowym czy witaminą B⁴. Z nieznaną częstością raportowano niedokrwistość hemolityczną⁵.

Nowotwory łagodne i złośliwe

Często obserwuje się raka skóry, w tym raka płaskonabłonkowego i raka podstawnokomórkowego⁶. U pacjentów przyjmujących przewlekle hydroksykarbamid w chorobach rozrostowych szpiku, takich jak czerwienica prawdziwa i samoistna nadpłytkowość, może się rozwinąć wtórna białaczka. Związek z leczeniem lub chorobą podstawową pozostaje aktualnie nieznany⁷.

Zaburzenia żołądka i jelit

Bardzo często występują: zapalenie trzustki, nudności, wymioty, biegunka, zaparcia, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie błony śluzowej, uczucie dyskomfortu w żołądku, niestrawność, ból brzucha oraz melena⁸. Zgłaszano przypadki zapalenia trzustki (zakończonego oraz nie zakończonego zgonem) u pacjentów zarażonych HIV, którzy otrzymywali hydroksykarbamid w skojarzeniu z lekami przeciwretrowirusowymi, zwłaszcza z dydanozyną w połączeniu ze stawudyną⁹.

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Często obserwuje się hepatotoksyczność, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, cholestazę oraz zapalenie wątroby¹⁰. Niezbyt często dochodzi do zwiększenia stężenia bilirubiny¹¹. Hepatotoksyczność zgłaszano również u pacjentów zakażonych HIV otrzymujących hydroksykarbamid w skojarzeniu z lekami przeciwretrowirusowymi¹².

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Bardzo często występują owrzodzenia skóry (zwłaszcza owrzodzenia nóg), zapalenie naczyń krwionośnych skóry, świąd, fioletowe grudki, zmiany skórne podobne do zapalenia skórno-mięśniowego, łysienie, wysypka grudkowo-plamkowa, łuszczenie się skóry, zanik skóry, rumień (np. rumień twarzy, rumień akralny), przebarwienia skórne, zaburzenia paznokci (np. pigmentacja paznokci, zanik paznokci)¹³. Niezbyt często obserwuje się rogowacenie słoneczne¹⁴. Bardzo rzadko notuje się toczeń rumieniowaty układowy i skórny¹⁵. Z nieznaną częstością raportowana jest suchość skóry¹⁶.

Zaburzenia układu nerwowego

Często występują neuropatia obwodowa, senność, zaburzenia neurologiczne, w tym bóle głowy, zawroty głowy i drgawki¹⁷. Zgłaszano przypadki ciężkiej neuropatii obwodowej u pacjentów zarażonych HIV, którzy otrzymywali hydroksykarbamid w skojarzeniu z lekami przeciwretrowirusowymi¹⁸.

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Często obserwuje się zwłóknienie płuc, obrzęk płuc, ostre reakcje płucne w postaci rozlanych nacieków płucnych, gorączkę i duszność¹⁹. Z nieznaną częstością raportowane są choroby śródmiąższowe płuc, zapalenie płuc, zapalenie pęcherzyków płucnych, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, kaszel²⁰.

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Bardzo często występują bolesne oddawanie moczu, przejściowe zaburzenie czynności kanalików nerkowych z towarzyszącym zwiększeniem stężenia kwasu moczowego, mocznika i kreatyniny w surowicy²¹. Bardzo rzadko notuje się zaburzenia czynności nerek²².

Pozostałe zaburzenia

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze: rzadko – zgorzel²³.

Zaburzenia układu immunologicznego: rzadko – reakcje nadwrażliwości²⁴.

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: bardzo często – brak łaknienia²⁵; rzadko – zespół rozpadu guza²⁶; częstość nieznana – hiperkaliemia²⁷.

Zaburzenia psychiczne: często – omamy, dezorientacja²⁸.

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi: bardzo często – azoospermia, oligospermia²⁹.

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania: bardzo często – gorączka polekowa, astenia, dreszcze, złe samopoczucie³⁰.

Tabela działań niepożądanych hydroksykarbamidu według częstości występowania

Specjalne uwagi kliniczne

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów zarażonych HIV, u których zgłaszano przypadki zapalenia trzustki (zakończonego oraz nie zakończonego zgonem), hepatotoksyczności oraz ciężkiej neuropatii obwodowej, gdy otrzymywali hydroksykarbamid w skojarzeniu z lekami przeciwretrowirusowymi, zwłaszcza z dydanozyną w połączeniu ze stawudyną³¹.

U pacjentów przyjmujących przewlekle hydroksykarbamid w chorobach rozrostowych szpiku, takich jak czerwienica prawdziwa i samoistna nadpłytkowość, może się rozwinąć wtórna białaczka. Na chwilę obecną nie można jednoznacznie określić, czy jest to związane z leczeniem hydroksykarbamidem czy wynika z przebiegu choroby podstawowej³².