Właściwości farmakodynamiczne
Glucophage XR 500 mg

Właściwości farmakodynamiczne metforminy

Metformina chlorowodorek, substancja czynna leku Glucophage XR, należy do grupy farmakoterapeutycznej doustnych leków hipoglikemizujących, pochodnych biguanidu (kod ATC: A10BA02). Jest to lek przeciwcukrzycowy, który efektywnie zmniejsza stężenie glukozy w osoczu zarówno na czczo, jak i po posiłkach, przy czym nie pobudza wydzielania insuliny, dzięki czemu nie powoduje hipoglikemii¹.

Mechanizm działania

Metformina wykazuje działanie przeciwcukrzycowe poprzez trzy główne mechanizmy działania²:

• Zmniejszenie wytwarzania glukozy w wątrobie poprzez hamowanie procesów glukoneogenezy i glikogenolizy³
• Zwiększenie wrażliwości na insulinę w mięśniach, co prowadzi do poprawy obwodowego wychwytu glukozy i jej efektywniejszego wykorzystania⁴
• Opóźnienie absorpcji glukozy w jelicie⁵

Na poziomie molekularnym, metformina pobudza wewnątrzkomórkową syntezę glikogenu, wpływając na enzym syntazę glikogenu. Dodatkowo, zwiększa zdolności transportowe wszystkich poznanych dotychczas rodzajów nośników glukozy przez błony komórkowe (GLUTs – glucose transporters)⁶.

Działanie farmakodynamiczne

Badania kliniczne wykazały, że stosowanie metforminy jest związane z utrzymaniem masy ciała lub jej umiarkowanym zmniejszeniem⁷. Poza wpływem na gospodarkę węglowodanową, metformina w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu wywiera korzystny wpływ na metabolizm lipidów u ludzi. W kontrolowanych średnio- i długoterminowych badaniach klinicznych wykazano, że metformina w dawkach terapeutycznych zmniejsza stężenie:

• Cholesterolu całkowitego
• Cholesterolu frakcji LDL
• Trójglicerydów⁸

Skuteczność kliniczna

Badanie UKPDS

Prospektywne, randomizowane badanie United Kingdom Prospective Diabetes Study (UKPDS) dostarczyło dowodów na długotrwałe korzyści z intensywnej kontroli glikemii u dorosłych pacjentów z cukrzycą typu 2 i nadwagą, leczonych metforminą w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu jako leczeniem pierwszego rzutu po nieskuteczności diety⁹.

Analiza wyników uzyskanych u pacjentów z nadwagą leczonych metforminą po nieskutecznym leczeniu samą dietą wykazała¹⁰:

Powyższe wyniki wskazują na istotne zmniejszenie bezwzględnego ryzyka w grupie leczonej metforminą w porównaniu z samą dietą oraz w porównaniu z łącznymi wynikami w grupach leczonych pochodnymi sulfonylomocznika i insuliną w monoterapii w zakresie¹¹:

• Powikłań cukrzycowych
• Śmiertelności związanej z cukrzycą
• Śmiertelności ogólnej
• Zawału mięśnia sercowego

Terapia skojarzona i zastosowanie w innych wskazaniach

W przypadku stosowania metforminy jako leku drugiego rzutu w skojarzeniu z pochodną sulfonylomocznika, nie wykazano korzyści dotyczących odległego rokowania¹².

U wybranych pacjentów z cukrzycą typu 1, zastosowano metforminę w skojarzeniu z insuliną, jednak nie potwierdzono oficjalnie korzyści klinicznych takiego skojarzonego leczenia¹³.

Zespół policystycznych jajników (PCOS)

Wyniki przeprowadzonych badań klinicznych potwierdzają skuteczność metforminy stosowanej u pacjentek z zespołem policystycznych jajników (PCOS) w następujących aspektach¹⁴:

• Zmniejszenie nasilenia zmian skórnych występujących w przebiegu PCOS, takich jak trądzik i hirsutyzm (nadmierne owłosienie typu męskiego)¹⁵
• Normalizacja występowania i regularności cyklów miesięcznych¹⁶
• Indukcja owulacji oraz zwiększenie częstości owulacji, co może potencjalnie zwiększać szanse na zajście w ciążę¹⁷