Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania flutykazonu propionianu

Flutykazonu propionian jest kortykosteroidem wziewnym przeznaczonym do długotrwałego leczenia kontrolującego astmę oskrzelową, a nie do przerywania ostrych napadów. Podczas stosowania leku Flurhinal należy przestrzegać określonych zasad bezpieczeństwa, które minimalizują ryzyko wystąpienia działań niepożądanych i zapewniają skuteczność terapii.¹

Monitoring leczenia astmy oskrzelowej

Leczenie astmy oskrzelowej powinno być prowadzone według stopniowanego schematu terapeutycznego, a odpowiedź pacjenta na leczenie należy regularnie monitorować poprzez badania kliniczne i czynnościowe płuc. Coraz częstsze korzystanie z krótko działających β2-mimetyków wziewnych w celu łagodzenia objawów wskazuje na pogorszenie kontroli choroby i wymaga weryfikacji planu leczenia.²

Nagłe i postępujące nasilenie objawów astmy może zagrażać życiu pacjenta i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej, włącznie z rozważeniem zwiększenia dawki kortykosteroidów. U pacjentów z grup ryzyka zaleca się codzienne wykonywanie pomiarów szczytowego przepływu wydechowego (PEF).³

Paradoksalny skurcz oskrzeli

Podobnie jak w przypadku innych leków podawanych wziewnie, bezpośrednio po zastosowaniu flutykazonu propionianu może wystąpić paradoksalny skurcz oskrzeli, objawiający się natychmiastowym nasileniem świszczącego oddechu. W takiej sytuacji należy natychmiast zastosować szybko działający lek rozszerzający oskrzela, przerwać stosowanie flutykazonu propionianu, ocenić stan pacjenta i w razie konieczności wdrożyć alternatywne leczenie.⁴

Postępowanie w zaostrzeniach

W przypadku braku odpowiedzi na stosowane leczenie lub wystąpienia ciężkiego zaostrzenia astmy należy zwiększyć dawkę wziewnego flutykazonu propionianu. Jeśli to konieczne, należy włączyć kortykosteroidy podawane ogólnoustrojowo i/lub antybiotyki, gdy przyczyną zaostrzenia jest infekcja.⁵

Zapalenie płuc u pacjentów z POChP

U pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) leczonych wziewnymi kortykosteroidami zaobserwowano zwiększoną częstość występowania zapalenia płuc, w tym przypadków wymagających hospitalizacji. Istnieją dowody na wzrost ryzyka zapalenia płuc wraz ze zwiększeniem dawki kortykosteroidów, choć nie zostało to jednoznacznie potwierdzone we wszystkich badaniach.⁶

Nie ma jednoznacznych dowodów klinicznych wskazujących na różnice między poszczególnymi produktami zawierającymi wziewne kortykosteroidy pod względem stopnia ryzyka rozwoju zapalenia płuc.⁷

Lekarze powinni szczególnie wnikliwie monitorować pacjentów z POChP pod kątem rozwoju zapalenia płuc, ponieważ kliniczne objawy infekcji płucnych często nakładają się na objawy zaostrzenia POChP.⁸

Czynniki ryzyka zapalenia płuc u pacjentów z POChP

• aktualne palenie tytoniu
• starszy wiek
• niski wskaźnik masy ciała (BMI)
• ciężka postać POChP⁹

Właściwa technika inhalacji

Kluczowe znaczenie ma sprawdzenie prawidłowej techniki inhalacyjnej stosowanej przez pacjenta. Należy upewnić się, że pacjent odpowiednio synchronizuje uwolnienie dawki inhalacyjnej z wdechem, co zapewnia optymalne dostarczanie leku do płuc.¹⁰

Przejście ze steroidów doustnych na wziewne

Pacjenci przechodzący z terapii steroidami doustnymi na wziewne stosowanie flutykazonu propionianu wymagają szczególnej uwagi ze względu na możliwość zaburzeń czynności nadnerczy. U tych chorych należy regularnie monitorować czynność kory nadnerczy.¹¹

Odstawianie steroidów stosowanych ogólnie po włączeniu wziewnego flutykazonu propionianu powinno odbywać się stopniowo. Pacjentów należy poinformować o konieczności posiadania dokumentu (karty steroidowej) informującego o potrzebie dodatkowego podania steroidów ogólnoustrojowych w sytuacjach stresowych.¹²

Działania ogólnoustrojowe kortykosteroidów wziewnych

Podczas stosowania każdego kortykosteroidu wziewnego mogą wystąpić działania ogólnoustrojowe, szczególnie przy zastosowaniu wysokich dawek przez dłuższy czas. Prawdopodobieństwo wystąpienia tych działań jest jednak znacznie mniejsze niż w przypadku kortykosteroidów doustnych.¹³

Możliwe działania ogólnoustrojowe obejmują:

• zespół Cushinga i cechy cushingoidalne
• zahamowanie czynności kory nadnerczy
• spowolnienie wzrostu u dzieci i młodzieży
• zmniejszenie gęstości mineralnej kości
• zaćmę i jaskrę
• objawy psychopatologiczne lub zmiany zachowania, w tym nadaktywność psychoruchową, zaburzenia snu, lęk, depresję lub agresję (szczególnie u dzieci)¹⁴

Kluczowe znaczenie ma stosowanie najniższej dawki kortykosteroidu wziewnego zapewniającej skuteczną kontrolę objawów astmy oskrzelowej.¹⁵

Monitoring wzrostu u dzieci

U dzieci długotrwale leczonych kortykosteroidami wziewnymi zaleca się regularne kontrolowanie wzrostu, z uwagi na możliwe działania niepożądane w postaci zahamowania tempa wzrastania.¹⁶

Indywidualna wrażliwość na kortykosteroidy

Niektóre osoby mogą wykazywać większą wrażliwość na działanie wziewnego kortykosteroidu niż większość pacjentów, co należy uwzględnić w prowadzonej terapii.¹⁷

Ujawnienie chorób alergicznych

Zastąpienie steroidów podawanych ogólnoustrojowo steroidami wziewnymi może spowodować ujawnienie chorób alergicznych, które wcześniej były kontrolowane przez steroidy stosowane ogólnie. Mogą to być schorzenia takie jak alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa lub wyprysk. Choroby te należy leczyć objawowo lekami przeciwhistaminowymi i/lub miejscowymi steroidami.¹⁸

Przerwanie leczenia flutykazonem

Należy podkreślić, że leczenia flutykazonu propionianem nie wolno przerywać nagle, lecz stopniowo redukować dawkę pod nadzorem lekarza.¹⁹

Gruźlica

Podobnie jak w przypadku innych kortykosteroidów wziewnych, należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów z aktywną lub utajoną gruźlicą płuc.²⁰

Zahamowanie czynności kory nadnerczy

Długotrwałe leczenie wysokimi dawkami kortykosteroidów wziewnych może prowadzić do zahamowania czynności kory nadnerczy i ostrego przełomu nadnerczowego. Czynniki mogące wywołać ostry przełom nadnerczowy obejmują:

• uraz
• zabieg chirurgiczny
• zakażenie
• szybkie zmniejszenie dawki leku²¹

Objawy przełomu nadnerczowego są często nieswoiste i mogą obejmować:

• jadłowstręt
• ból brzucha
• zmniejszenie masy ciała
• zmęczenie
• ból głowy
• nudności
• wymioty
• zaburzenia świadomości
• hipoglikemię
• drgawki²²

Możliwość wystąpienia zaburzenia czynności kory nadnerczy należy uwzględnić w sytuacjach nagłych (internistycznych i chirurgicznych) oraz w codziennych sytuacjach powodujących stres. W takich przypadkach należy rozważyć dodatkowe leczenie kortykosteroidami.²³

Należy podkreślić, że podczas leczenia flutykazonu propionianem w zalecanych dawkach czynność nadnerczy i rezerwa nadnerczowa zwykle pozostają w granicach normy. Stosowanie flutykazonu propionianem wziewnie minimalizuje zapotrzebowanie na steroidy doustne.²⁴

Potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych związanych z wcześniejszym stosowaniem (stałym lub przerywanym) steroidów doustnych może się utrzymywać przez pewien czas po ich odstawieniu. W przypadku planowanych zabiegów chirurgicznych może być konieczna konsultacja specjalistyczna w celu oceny stopnia niewydolności kory nadnerczy.²⁵

Interakcje z rytonawirem

W okresie po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano klinicznie istotne interakcje u pacjentów otrzymujących jednocześnie flutykazonu propionian i rytonawir. Prowadziły one do wystąpienia ogólnoustrojowych działań kortykosteroidów, w tym zespołu Cushinga i zahamowania czynności kory nadnerczy. Z tego powodu należy unikać jednoczesnego podawania flutykazonu propionianu z rytonawirem, chyba że potencjalne korzyści dla pacjenta przewyższają ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów.²⁶

Wpływ na stężenie glukozy we krwi

Podczas stosowania flutykazonu propionianu bardzo rzadko zgłaszano przypadki wzrostu stężenia glukozy we krwi. Fakt ten należy brać pod uwagę, przepisując Flurhinal pacjentom z cukrzycą w wywiadzie.²⁷

Zaburzenia widzenia

Ogólnoustrojowe i miejscowe stosowanie kortykosteroidów może prowadzić do zaburzeń widzenia. Jeżeli u pacjenta pojawią się takie objawy jak nieostre widzenie lub inne zaburzenia widzenia, należy rozważyć skierowanie go do okulisty w celu ustalenia możliwych przyczyn, do których może należeć:

• zaćma
• jaskra
• rzadkie choroby, takie jak centralna chorioretinopatia surowicza (CSCR)²⁸