Przedawkowanie lewotyroksyny – charakterystyka kliniczna

Przedawkowanie lewotyroksyny sodowej (substancji czynnej preparatu Eferox) może prowadzić do wystąpienia objawów nadczynności tarczycy. Może to być spowodowane zarówno niezrównoważonym leczeniem, jak i celowym lub przypadkowym przedawkowaniem leku. Należy podkreślić, że zwiększone stężenie T3 stanowi wiarygodniejszy wskaźnik przedawkowania niż wzrost stężenia T4 lub fT4.¹

Objawy kliniczne przedawkowania

Objawy przedawkowania lewotyroksyny są manifestacją nasilonej stymulacji receptorów tarczycowych i mogą obejmować szerokie spektrum zaburzeń dotyczących wielu układów. Najczęściej obserwuje się: pobudzenie psychoruchowe, dezorientację, drażliwość, gorączkę, ból w klatce piersiowej o charakterze dławicy, zaburzenia rytmu serca (tachykardia, arytmie), tachypnoe, skurcze mięśniowe, bóle głowy oraz objawy pobudzenia układu współczulnego.²

U pacjentów predysponowanych (szczególnie z niskim progiem drgawkowym) mogą wystąpić napady padaczkowe przy przekroczeniu indywidualnego progu tolerancji na lewotyroksynę.³

Warto zaznaczyć, że manifestacja kliniczna nadczynności tarczycy indukowanej przedawkowaniem lewotyroksyny może być opóźniona do 6 dni od momentu przyjęcia leku, co wynika z powolnej konwersji lewotyroksyny (T4) do aktywniejszej biologicznie liotyroniny (T3).⁴

Dawki toksyczne i powikłania

W przypadkach zatrucia (w tym próbach samobójczych) odnotowano tolerancję dawek lewotyroksyny sięgających nawet 10 mg bez istotnych powikłań. Poważne zagrożenia dla podstawowych funkcji życiowych są stosunkowo rzadkie, jednak ryzyko znacząco wzrasta u osób z chorobą wieńcową serca.⁵

W przebiegu ciężkiego lub przewlekłego zatrucia lewotyroksyną może rozwinąć się przełom tarczycowy – stan zagrażający życiu, manifestujący się drgawkami, zaburzeniami rytmu serca, niewydolnością krążenia oraz śpiączką. Opisywano również pojedyncze przypadki nagłej śmierci sercowej u pacjentów przyjmujących lewotyroksynę w nadmiarze przez wiele lat.⁶

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania lewotyroksyny ma charakter przede wszystkim objawowy i podtrzymujący. Głównym celem terapeutycznym jest przywrócenie prawidłowej funkcji tarczycy zarówno w aspekcie klinicznym, jak i biochemicznym. Strategia postępowania obejmuje:⁷

• Przerwanie lub redukcję dawki lewotyroksyny
• W przypadku ostrego przedawkowania – ograniczenie wchłaniania z przewodu pokarmowego poprzez podanie węgla leczniczego⁸
• Przy nasilonych objawach beta-sympatykomimetycznych (tachykardia, niepokój, pobudzenie, ruchy mimowolne) – zastosowanie leków blokujących receptory beta-adrenergiczne (np. propranolol), diazepamu i/lub chloropromazyny⁹
• W przypadkach ekstremalnie wysokich dawek (np. próby samobójcze) – rozważenie wykonania plazmaferezy¹⁰

Istotne jest, że stosowanie leków przeciwtarczycowych nie jest wskazane w leczeniu przedawkowania lewotyroksyny, ponieważ w tym przypadku czynność gruczołu tarczowego jest już całkowicie zahamowana.¹¹

Ze względu na opóźnione pojawienie się objawów klinicznych (do 6 dni), niezbędne jest przedłużone monitorowanie pacjenta po przedawkowaniu lewotyroksyny.¹²

Szczegółowa charakterystyka objawów przedawkowania lewotyroksyny

Przebieg i rokowanie

Nasilenie objawów przedawkowania lewotyroksyny zależy od wielu czynników, w tym od przyjętej dawki, indywidualnej wrażliwości, chorób współistniejących (szczególnie chorób układu sercowo-naczyniowego) oraz czasu, jaki upłynął od przedawkowania. Szczególnie zagrożeni ciężkim przebiegiem są pacjenci z chorobą wieńcową, u których przedawkowanie może spowodować zaostrzenie dławicy piersiowej lub nawet zawał mięśnia sercowego.¹³

Najpoważniejszym powikłaniem przedawkowania lewotyroksyny jest przełom tarczycowy, stanowiący bezpośrednie zagrożenie życia i wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Stan ten charakteryzuje się skrajnym nasileniem objawów tyreotoksykozy z zaburzeniami świadomości, hipertermią, tachykardią, niewydolnością krążenia, a w niejednokrotnie również niewydolnością wielonarządową.¹⁴

U większości pacjentów bez istotnych chorób współistniejących rokowanie w przypadku przedawkowania lewotyroksyny jest dobre, pod warunkiem wdrożenia odpowiedniego leczenia objawowego i monitorowania. Pełne ustąpienie objawów nadczynności tarczycy może trwać od kilku dni do kilku tygodni, w zależności od dawki i indywidualnego metabolizmu hormonu.¹⁵