Właściwości farmakodynamiczne

Desloratadyna, substancja czynna preparatu Dynid (0,5 mg/ml, roztwór doustny), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwhistaminowych – antagonistów receptora H1, kod ATC: R06A X27. Jest to długo działający antagonista histaminy pozbawiony działania uspokajającego, wykazujący selektywną antagonistyczną aktywność wobec obwodowych receptorów H1.¹

Mechanizm działania

Po podaniu doustnym desloratadyna selektywnie hamuje obwodowe receptory histaminowe H1, nie przenikając do ośrodkowego układu nerwowego.² Badania in vitro wykazały przeciwalergiczne właściwości desloratadyny, obejmujące:

• hamowanie uwalniania cytokin indukujących reakcję zapalną (IL-4, IL-6, IL-8 i IL-13) z ludzkich komórek tucznych i granulocytów zasadochłonnych
• hamowanie ekspresji białka adhezyjnego selektyny P na powierzchni komórek śródbłonka³

Należy podkreślić, że kliniczne znaczenie powyższych obserwacji nie zostało jeszcze w pełni potwierdzone.⁴

Działania farmakodynamiczne

Jedną z istotnych cech desloratadyny jest to, że nie przenika ona łatwo do ośrodkowego układu nerwowego.⁵ W kontrolowanych badaniach klinicznych u dorosłych i młodzieży, po podaniu zalecanej dawki 5 mg na dobę, senność występowała nie częściej niż w grupie placebo.⁶

Szczegółowe badania wykazały, że desloratadyna nie wpływa negatywnie na aktywność psychoruchową. W badaniach klinicznych u dorosłych i młodzieży, desloratadyna w postaci tabletek, podawana w dawce 7,5 mg raz na dobę nie wpływała na aktywność psychoruchową.⁷ Co więcej, badanie z zastosowaniem pojedynczej dawki przeprowadzone u dorosłych wskazuje, że desloratadyna w dawce 5 mg nie wpływa na podstawowe umiejętności pilotowania, w tym na nasilenie subiektywnie odczuwanej senności ani na wykonywanie zadań związanych z pilotowaniem.⁸

Istotne klinicznie informacje dotyczą również interakcji desloratadyny z alkoholem. W farmakologicznych badaniach klinicznych z udziałem dorosłych pacjentów jednoczesne podawanie desloratadyny z alkoholem nie nasilało szkodliwego działania alkoholu ani nie zwiększało senności.⁹ Nie odnotowano również istotnych różnic w wynikach testów aktywności psychoruchowej pomiędzy grupami otrzymującymi desloratadynę i placebo, niezależnie od tego, czy podawane były z alkoholem, czy bez alkoholu.¹⁰

W badaniach interakcji po wielokrotnym podaniu ketokonazolu i erytromycyny nie obserwowano klinicznie istotnych zmian stężenia desloratadyny w osoczu.¹¹

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Stosowanie u dorosłych i młodzieży

W badaniach klinicznych z zastosowaniem zwiększanej dawki desloratadyny nie zaobserwowano klinicznie istotnego wpływu na układ krążenia. W badaniu u dorosłych i młodzieży, w którym podawano do 20 mg desloratadyny na dobę przez 14 dni, nie zaobserwowano statystycznie czy klinicznie istotnego wpływu na układ krążenia.¹²

Bezpieczeństwo kardiologiczne potwierdzono również w farmakologicznym badaniu klinicznym, w którym desloratadynę podawano dorosłym pacjentom w dawce 45 mg na dobę (9-krotnie przekraczającej dawkę leczniczą) przez 10 dni – nie zaobserwowano wydłużenia odstępu QTc.¹³

W leczeniu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa u pacjentów dorosłych i młodzieży, desloratadyna w postaci tabletek skutecznie łagodziła takie objawy jak:

• kichanie
• wydzielina z nosa
• świąd nosa
• świąd oczu
• łzawienie oczu
• zaczerwienienie oczu
• świąd podniebienia¹⁴

Lek wykazywał skuteczność przez pełne 24 godziny.¹⁵ Należy jednak zauważyć, że skuteczność desloratadyny w postaci tabletek nie została jednoznacznie wykazana w badaniach klinicznych z udziałem młodzieży w wieku od 12 do 17 lat.¹⁶

Klasyfikacja alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa

W praktyce klinicznej, oprócz ustalonego podziału na sezonowe i całoroczne, alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa można sklasyfikować także w zależności od czasu trwania objawów:

• Okresowe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawy występują krócej niż 4 dni w tygodniu lub krócej niż przez 4 tygodnie.
• Przewlekłe alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa – objawy występują przez 4 lub więcej dni w tygodniu i przez dłużej niż 4 tygodnie.¹⁷

Wykazano, że desloratadyna w postaci tabletek była skuteczna w łagodzeniu objawów sezonowego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa, co potwierdzono za pomocą kwestionariusza oceniającego jakość życia w przypadku zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek. Największą poprawę obserwowano w zakresie realnych problemów i codziennej aktywności ograniczanych przez objawy.¹⁸

Leczenie przewlekłej pokrzywki idiopatycznej

Przewlekła pokrzywka idiopatyczna stanowi w badaniach klinicznych model chorób o charakterze pokrzywki, ze względu na podobną patofizjologię leżącą u podłoża tych stanów, niezależnie od ich etiologii. Jest ona również wybierana w badaniach ze względu na możliwość łatwiejszej kwalifikacji prospektywnej przewlekle chorych pacjentów.¹⁹

Ponieważ uwalnianie histaminy jest czynnikiem, który powoduje wystąpienie wszystkich chorób pokrzywkowych, można oczekiwać, że desloratadyna będzie skuteczna w łagodzeniu objawów innych rodzajów pokrzywek, nie tylko przewlekłej pokrzywki idiopatycznej, zgodnie z klinicznymi zaleceniami.²⁰

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów z przewlekłą pokrzywką idiopatyczną, desloratadyna wykazała znaczącą skuteczność. W dwóch kontrolowanych placebo, trwających sześć tygodni badaniach, desloratadyna skutecznie łagodziła świąd oraz zmniejszała rozmiar i liczbę zmian pokrzywkowych już przed podaniem drugiej dawki.²¹ W każdym badaniu działanie utrzymywało się dłużej niż 24-godzinny odstęp między dawkami.²²

Należy zaznaczyć, że jak w przypadku innych badań leków przeciwhistaminowych u pacjentów z przewlekłą pokrzywką idiopatyczną, wykluczono niewielką grupę pacjentów, którzy nie reagują na leczenie przeciwhistaminowe.²³ Ponad 50% poprawę w odniesieniu do występującego świądu, obserwowano u 55% pacjentów leczonych desloratadyną w porównaniu do 19% pacjentów, którym podawano placebo.²⁴

Leczenie desloratadyną znacznie zmniejszyło wpływ choroby na sen i funkcjonowanie w ciągu dnia, mierzone w czteropunktowej skali stosowanej dla oceny tych zmiennych.²⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania u dzieci

Skuteczność desloratadyny w postaci roztworu doustnego nie była badana w oddzielnych badaniach klinicznych z udziałem dzieci.²⁶ Jednak bezpieczeństwo stosowania desloratadyny w postaci syropu, który zawierał takie samo stężenie desloratadyny jak produkt Dynid, roztwór doustny, zostało potwierdzone w trzech badaniach z udziałem dzieci.²⁷

W tych badaniach dzieci w wieku od 1 roku do 11 lat, zakwalifikowane do leczenia przeciwhistaminowego, otrzymywały desloratadynę w dobowej dawce:

• 1,25 mg dla dzieci w wieku od 1 roku życia do 5 lat
• 2,5 mg dla dzieci w wieku od 6 do 11 lat²⁸

Lek był dobrze tolerowany, co potwierdziły wyniki badań laboratoryjnych, pomiary parametrów życiowych oraz zapisy EKG, w tym ocena QTc.²⁹ W przypadku stosowania leku w zalecanych dawkach, stężenia desloratadyny w osoczu były podobne w grupie dzieci i dorosłych.³⁰

Ponieważ przebieg alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i przewlekłej pokrzywki idiopatycznej, jak i profil działania desloratadyny jest podobny u dorosłych i u dzieci, dane dotyczące skuteczności stosowania desloratadyny u dorosłych mogą być ekstrapolowane na populację dzieci.³¹

Należy podkreślić, że nie prowadzono badań dotyczących skuteczności desloratadyny w postaci syropu u dzieci w wieku poniżej 12 lat.³²