Właściwości farmakodynamiczne
Cefuroxim-MIP 750 mg 750 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Cefuroxim-MIP

Cefuroksym, dostępny jako Cefuroxim-MIP 750 mg i 1500 mg w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań i infuzji, należy do grupy farmakoterapeutycznej antybiotyków cefalosporynowych drugiej generacji (kod ATC: J01DC02). Lek ten charakteryzuje się szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego i jest stosowany w leczeniu różnorodnych zakażeń bakteryjnych.¹

Mechanizm działania

Cefuroksym wykazuje działanie bakteriobójcze poprzez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii. Mechanizm ten polega na tworzeniu połączeń z białkami wiążącymi penicyliny (PBP – penicillin binding proteins), co skutkuje przerwaniem biosyntezy peptydoglikanu – głównego składnika ściany komórkowej bakterii. Konsekwencją tego działania jest liza komórki bakteryjnej prowadząca do jej śmierci.²

Mechanizmy oporności bakteryjnej

Oporność bakterii na cefuroksym może wynikać z kilku mechanizmów działających pojedynczo lub równocześnie. Do głównych należą:³

• Hydroliza enzymatyczna – poprzez działanie beta-laktamaz, w tym tych o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL), a także enzymy Amp-C, które mogą ulegać indukcji lub trwałej derepresji u niektórych tlenowych bakterii Gram-ujemnych⁴
• Zmniejszone powinowactwo białek wiążących penicyliny do cząsteczek cefuroksymu, co osłabia jego zdolność do hamowania syntezy ściany komórkowej⁵
• Bariery przepuszczalności – nieprzepuszczalna błona zewnętrzna bakterii Gram-ujemnych ograniczająca dostęp cefuroksymu do miejsc docelowego działania (PBP)⁶
• Aktywne usuwanie leku z komórki bakteryjnej poprzez specjalne pompy błonowe⁷

Istotne klinicznie jest, że bakterie które wykazują oporność na inne cefalosporyny do wstrzykiwań, prawdopodobnie będą również oporne na cefuroksym. Ponadto, w zależności od mechanizmu oporności, drobnoustroje oporne na penicyliny mogą wykazywać zmniejszoną wrażliwość lub całkowitą oporność na cefuroksym.⁸

Stężenia graniczne cefuroksymu sodowego

Europejska Komisja Testowania Wrażliwości Drobnoustrojów (EUCAST) określiła wartości graniczne minimalnych stężeń hamujących (MIC) dla cefuroksymu sodowego. Te wartości odgrywają kluczową rolę w określaniu wrażliwości drobnoustrojów na leczenie tym antybiotykiem.⁹

Uwagi dotyczące stężeń granicznych:

1. Stężenia graniczne cefalosporyn dla Enterobacteriacae uwzględniają wszystkie klinicznie istotne mechanizmy oporności, w tym te zależne od ESBL i plazmidowej AmpC. Stosując podane kryteria, niektóre szczepy produkujące beta-laktamazy mogą być klasyfikowane jako wrażliwe lub średnio wrażliwe na cefalosporyny 3. i 4. generacji, i tak powinno się je opisywać w raportach z badań, niezależnie od obecności ESBL. W wielu regionach wykrywanie i identyfikacja ESBL jest zalecana lub obowiązkowa dla skutecznego prowadzenia terapii.¹⁰
2. Stężenie graniczne 8 mg/l odnosi się do dawki 1,5 g trzy razy na dobę i wyłącznie do E. coli, P. mirabilis i Klebsiella spp.¹¹
3. Wrażliwość gronkowców na cefalosporyny określa się na podstawie ich wrażliwości na metycylinę, z wyjątkiem ceftazydymu, cefiksymu i ceftibutenu, dla których nie ustalono wartości granicznych i których nie należy stosować w zakażeniach gronkowcowych.¹²
4. Wrażliwość paciorkowców beta-hemolizujących z grup A, B, C i G na antybiotyki beta-laktamowe określa się na podstawie ich wrażliwości na penicylinę.¹³
5. Niezwiązane z gatunkiem stężenia graniczne mają zastosowanie dla dawek dożylnych 750 mg trzy razy na dobę oraz dla dużych dawek wynoszących co najmniej 1,5 g trzy razy na dobę.¹⁴

Wrażliwość mikrobiologiczna

Należy zwrócić uwagę, że częstość występowania oporności może różnić się geograficznie i zmieniać w czasie dla poszczególnych gatunków bakterii. Zaleca się, aby przed rozpoczęciem terapii empirycznej uzyskać lokalne dane dotyczące oporności, szczególnie przy leczeniu ciężkich zakażeń. W przypadkach wątpliwych, gdy lokalna częstość występowania oporności sugeruje ograniczoną skuteczność cefuroksymu w określonych zakażeniach, wskazana jest konsultacja ze specjalistą.¹⁵

Cefuroksym wykazuje aktywność przeciwbakteryjną in vitro wobec licznych drobnoustrojów. Klasyfikacja patogenów ze względu na wrażliwość na cefuroksym przedstawia się następująco:¹⁶

Gatunki zwykle wrażliwe

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

• Staphylococcus aureus (wrażliwy na metycylinę)
• Streptococcus pyogenes
• Streptococcus agalactiae
• Streptococcus mitis (grupa viridans)

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

• Haemophilus influenzae
• Haemophilus parainfluenzae
• Moraxella catarrhalis

Drobnoustroje z potencjalną opornością nabytą

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

• Streptococcus pneumoniae

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

• Citrobacter spp. (z wyjątkiem C. freundii)
• Enterobacter spp. (z wyjątkiem E. aerogenes i E. cloacae)
• Enterobacter aerogenes
• Escherichia coli
• Klebsiella pneumoniae
• Proteus mirabilis
• Proteus spp. (z wyjątkiem P. penneri i P. vulgaris)
• Providencia spp.
• Salmonella spp.

Bakterie beztlenowe Gram-dodatnie:

• Peptostreptococcus spp.
• Propionibacterium spp.

Bakterie beztlenowe Gram-ujemne:

• Fusobacterium spp.
• Bacteroides spp.

Drobnoustroje o oporności naturalnej

Bakterie tlenowe Gram-dodatnie:

• Enterococcus faecalis
• Enterococcus faecium

Bakterie tlenowe Gram-ujemne:

• Acinetobacter spp.
• Burkholderia cepacia
• Campylobacter spp.
• Citrobacter freundii
• Enterobacter aerogenes
• Enterobacter cloacae
• Morganella morganii
• Proteus penneri
• Proteus vulgaris
• Pseudomonas aeruginosa
• Serratia marcescens
• Stenotrophomonas maltophilia

Bakterie beztlenowe Gram-dodatnie:

• Clostridioides difficile

Bakterie beztlenowe Gram-ujemne:

• Bacteroides fragilis

Inne mikroorganizmy:

• Chlamydia spp.
• Mycoplasma spp.
• Legionella spp.

Warto zaznaczyć, że wszystkie szczepy S. aureus oporne na metycylinę (MRSA) wykazują również oporność na cefuroksym.¹⁷

Działanie synergistyczne z innymi antybiotykami

W badaniach in vitro wykazano, że cefuroksym sodowy stosowany w skojarzeniu z antybiotykami aminoglikozydowymi (np. gentamycyną, amikacyną) wykazuje co najmniej działanie sumaryczne (addytywne), a w niektórych przypadkach udokumentowano działanie synergistyczne. Taka interakcja może być wykorzystywana w leczeniu ciężkich zakażeń wielobakteryjnych, gdzie wymagane jest rozszerzone spektrum działania przeciwbakteryjnego.¹⁸