Właściwości farmakodynamiczne leku Belakne Combi

Belakne Combi to produkt leczniczy należący do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwtrądzikowe do stosowania miejscowego, retynoidy do stosowania miejscowego w leczeniu trądziku (kod ATC: D10AD53). Preparat zawiera 1 mg adapalenu i 25 mg benzoilu nadtlenku w 1 gramie żelu, tworząc skojarzenie dwóch substancji czynnych o różnych, lecz komplementarnych mechanizmach działania.¹

Mechanizm działania składników aktywnych

Adapalen – modulator keratynizacji i komponent przeciwzapalny

Adapalen jest stabilną chemicznie pochodną kwasu naftalenokarboksylowego wykazującą aktywność podobną do retynoidów. Badania biochemiczne i farmakologiczne wykazały, że substancja ta odgrywa kluczową rolę w patofizjologii trądziku pospolitego poprzez modulowanie procesów różnicowania i keratynizacji komórek oraz działanie przeciwzapalne.²

Mechanizm działania adapalenu opiera się na wiązaniu ze swoistymi receptorami jądrowymi kwasu retynowego. Aktualne dane wskazują, że miejscowe stosowanie adapalenu prowadzi do normalizacji różnicowania komórek nabłonka mieszków włosowych, co skutkuje zmniejszeniem ilości mikrozaskórników.³

W aspekcie działania przeciwzapalnego, adapalen hamuje chemotaktyczną (kierunkową) i chemokinetyczną (przypadkową) odpowiedź ludzkich leukocytów wielojądrzastych w modelach in vitro. Dodatkowo hamuje przemianę kwasu arachidonowego do mediatorów stanu zapalnego. Badania in vitro wykazały również zahamowanie czynników AP-1 oraz ekspresji receptorów Toll-podobnych 2, co sugeruje, że adapalen osłabia komórkową komponentę zapalną w trądziku.⁴

Benzoilu nadtlenek – działanie przeciwbakteryjne i keratolityczne

Benzoilu nadtlenek wykazuje udokumentowane działanie przeciwdrobnoustrojowe, szczególnie ukierunkowane na bakterie Propionibacterium acnes (P. acnes), które odgrywają kluczową rolę w patogenezie zmian trądzikowych, kolonizując mieszki łojowo-włosowe.⁵

Poza działaniem przeciwbakteryjnym, benzoilu nadtlenek wywiera działanie złuszczające i keratolityczne. Dodatkowo hamuje wytwarzanie łoju, przeciwdziałając jego nadmiernej produkcji, która jest jednym z kluczowych czynników patogenetycznych w trądziku.⁶

Skuteczność kliniczna

Skuteczność u pacjentów w wieku 12 lat i starszych

Skuteczność i bezpieczeństwo złożonego produktu leczniczego zawierającego adapalen i benzoilu nadtlenek oceniono w dwóch 12-tygodniowych, wieloośrodkowych, kontrolowanych badaniach klinicznych. Badania te porównywały działanie złożonego preparatu z działaniem poszczególnych substancji czynnych (adapalenu i benzoilu nadtlenku) oraz z działaniem podłoża żelu u pacjentów z trądzikiem pospolitym.⁷

W badaniach uczestniczyło łącznie 2185 pacjentów (49% mężczyzn, 51% kobiet) w wieku od 12 do 50 lat (średnia wieku: 18,3 roku). Kryteria włączenia obejmowały pacjentów z 20-50 wykwitami zapalnymi oraz 30-100 wykwitami niezapalnymi na początku badania. Pacjenci aplikowali produkt leczniczy na skórę twarzy i inne obszary dotknięte trądzikiem raz na dobę, wieczorem.⁸

Skuteczność oceniano na podstawie następujących kryteriów:⁹

• Odsetek powodzeń – procentowy udział pacjentów zakwalifikowanych jako „wolny od trądziku” lub „prawie wolny od trądziku” w 12. tygodniu leczenia, ocenianych za pomocą wskaźnika IGA (Investigator’s Global Assessment)
• Zmiana i zmiana procentowa po 12 tygodniach leczenia w stosunku do stanu wyjściowego:
  • liczby wykwitów zapalnych
  • liczby wykwitów niezapalnych
  • łącznej liczby wykwitów

W obu przeprowadzonych badaniach złożony produkt leczniczy zawierający adapalen i benzoilu nadtlenek wykazał większą skuteczność niż każda z substancji czynnych stosowana pojedynczo oraz niż samo podłoże żelu. Korzystne działanie netto (wynik działania substancji czynnych minus wynik działania podłoża) uzyskane po zastosowaniu złożonego produktu leczniczego było większe niż suma korzystnych działań netto uzyskanych po zastosowaniu pojedynczych substancji czynnych, co potwierdza synergistyczne działanie terapeutyczne obu składników.¹⁰

Co istotne, wczesny efekt terapeutyczny złożonego produktu leczniczego obserwowano już po tygodniu leczenia w odniesieniu do wykwitów zapalnych. Z kolei wykwity niezapalne (otwarte i zamknięte zaskórniki) reagowały na leczenie między pierwszym a czwartym tygodniem terapii. Należy zaznaczyć, że nie ustalono korzyści w odniesieniu do wykwitów guzkowych w trądziku.¹¹

Szczegółowe wyniki badań klinicznych

Powyższa tabela przedstawia wyniki dwóch badań klinicznych, wyraźnie wskazując na przewagę terapeutyczną preparatu złożonego wobec monoterapii i podłoża.¹²

Skojarzenie danych z obu badań potwierdza konsekwentną przewagę terapeutyczną preparatu złożonego nad monoterapią każdą z substancji czynnych oraz samym podłożem.¹³

Skuteczność kliniczna u dzieci w wieku od 9 do 11 lat

Przeprowadzono także badanie kliniczne z udziałem 285 dzieci w wieku od 9 do 11 lat z trądzikiem pospolitym o nasileniu umiarkowanym (poziom 3 w skali IGA). Rozkład wieku w badanej populacji przedstawiał się następująco: 53% pacjentów w wieku 11 lat, 33% w wieku 10 lat oraz 14% w wieku 9 lat. Kryteria włączenia obejmowały dzieci z co najmniej 20, ale nie więcej niż 100 zmianami (zapalnymi i/lub niezapalnymi) na twarzy, w tym na nosie. Pacjenci stosowali preparat złożony zawierający adapalen i benzoilu nadtlenek w żelu raz na dobę przez 12 tygodni.¹⁴

Wyniki badania wykazały, że profil skuteczności i bezpieczeństwa preparatu złożonego w leczeniu trądziku twarzy w tej młodszej grupie wiekowej jest zgodny z wynikami kluczowych badań klinicznych przeprowadzonych u pacjentów w wieku od 12 lat i starszych. Obserwowano znaczącą skuteczność przy dopuszczalnym poziomie tolerancji. Pierwsze efekty terapeutyczne odnotowano już po 1 tygodniu leczenia w porównaniu z podłożem żelu dla wszystkich rodzajów zmian (zapalnych, niezapalnych, całkowitej liczby zmian), a efekty utrzymywały się przez cały 12-tygodniowy okres badania.¹⁵

Tabela 3 przedstawia wyniki skuteczności klinicznej preparatu złożonego w porównaniu z podłożem żelu u dzieci w wieku 9-11 lat, potwierdzając znaczącą przewagę terapeutyczną preparatu złożonego.¹⁶