Leki w grupie
„retinoidy do stosowania miejscowego”

Retinoidy do stosowania miejscowego to grupa leków dermatologicznych, pochodnych witaminy A, które regulują procesy rogowacenia i różnicowania keratynocytów oraz posiadają właściwości przeciwzapalne. Mechanizm ich działania polega na wiązaniu ze specyficznymi receptorami jądrowymi, co prowadzi do modyfikacji ekspresji genów odpowiedzialnych za proliferację i różnicowanie komórek skóry.

Do najważniejszych retinoidów stosowanych miejscowo należą: tretynoina, adapalen, tazaroten oraz izotretynoina. W Polsce dostępne są preparaty handlowe zawierające te substancje, takie jak: Differin (adapalen), Zorac (tazaroten), Retin A (tretynoina), Isotrex (izotretynoina), Acnatac (tretynoina w połączeniu z klindamycyną), oraz Epiduo i Epiduo Forte (adapalen z nadtlenkiem benzoilu).

Retinoidy miejscowe można podzielić na trzy generacje: pierwszą (tretynoina, izotretynoina), drugą (adapalen) i trzecią (tazaroten). Pierwsza generacja charakteryzuje się silniejszym działaniem drażniącym, natomiast nowsze generacje zapewniają lepszą tolerancję skórną przy zachowaniu skuteczności terapeutycznej.

Największą zaletą stosowania miejscowych retinoidów jest ich skuteczność w leczeniu trądziku poprzez zapobieganie powstawaniu zaskórników, zmniejszanie stanów zapalnych oraz sprzyjanie regeneracji skóry. Wykazują również działanie przeciwstarzeniowe, redukując drobne zmarszczki, przebarwienia i poprawiając strukturę skóry. Są skuteczne w terapii rogowacenia słonecznego oraz niektórych postaci łuszczycy.

Do najważniejszych niebezpieczeństw stosowania tej grupy leków należą: podrażnienie skóry (zaczerwienienie, złuszczanie, suchość), nadwrażliwość na promieniowanie UV (fotosensytyzacja), a także działanie teratogenne. Szczególnie istotne jest, że nawet miejscowo stosowane retinoidy są przeciwwskazane u kobiet w ciąży ze względu na ryzyko wad rozwojowych płodu. Mogą również nasilać podrażnienia skóry wrażliwej oraz wywołać tzw. efekt retinoidowy (tymczasowe zaostrzenie objawów na początku terapii).

Lista leków w tej grupie

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl