Właściwości farmakodynamiczne
Alermed 10 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Alermed 10 mg

Cetyryzyna dichlorowodorek, substancja czynna leku Alermed, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwhistaminowych do stosowania ogólnego, a dokładniej do pochodnych piperazyny (kod ATC: R06AE07). Jest to lek o udokumentowanym, silnym działaniu antyhistaminowym, stosowany w leczeniu objawów alergii, który charakteryzuje się określonym profilem farmakodynamicznym i farmakokinetycznym.¹

Mechanizm działania

Cetyryzyna jest metabolitem hydroksyzyny u człowieka, który działa jako silny i selektywny antagonista obwodowych receptorów histaminowych H1. Badania wiązania z receptorem in vitro potwierdziły, że cetyryzyna nie wykazuje istotnego powinowactwa do innych receptorów niż receptory H1, co podkreśla jej wysoką selektywność działania.²

Działanie przeciwalergiczne

Oprócz bezpośredniego działania antagonistycznego wobec receptorów H1, cetyryzyna wykazuje także znaczące działanie przeciwalergiczne. U pacjentów z atopią (nadwrażliwością) poddawanych prowokacji alergenem, cetyryzyna w dawce 10 mg podawana raz lub dwa razy na dobę skutecznie hamuje napływ do skóry i spojówek komórek późnej fazy reakcji zapalnej, w szczególności eozynofili.³

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania farmakodynamiczne przeprowadzone u zdrowych ochotników wykazały, że cetyryzyna w dawkach 5 mg i 10 mg silnie hamuje reakcję prowadzącą do powstawania bąbli pokrzywkowych i zaczerwienienia, wywołaną śródskórnym podawaniem histaminy w bardzo dużych stężeniach. Należy jednak zaznaczyć, że nie ustalono bezpośredniego związku pomiędzy tym działaniem a skutecznością kliniczną leku.⁴

Szczególnie istotne są wyniki sześciotygodniowego, kontrolowanego placebo badania klinicznego, które objęło 186 pacjentów z alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa oraz współistniejącą łagodną lub umiarkowaną astmą. W badaniu tym cetyryzyna stosowana w dawce 10 mg raz na dobę skutecznie łagodziła objawy zapalenia błony śluzowej nosa, jednocześnie nie wpływając negatywnie na czynność płuc. Potwierdza to bezpieczeństwo stosowania cetyryzyny u pacjentów z alergią i współistniejącą łagodną lub umiarkowaną astmą.⁵

Ważnym aspektem profilu bezpieczeństwa cetyryzyny jest brak wpływu na odstęp QT w zapisie elektrokardiograficznym. W badaniu kontrolowanym placebo, cetyryzyna podawana w wysokiej dawce 60 mg na dobę przez 7 dni nie powodowała statystycznie znamiennego wydłużenia odstępu QT, co potwierdza jej bezpieczeństwo kardiologiczne.⁶

Istotnym efektem terapeutycznym leku jest poprawa jakości życia pacjentów z przewlekłym i sezonowym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa, co zostało potwierdzone w badaniach klinicznych przy stosowaniu cetyryzyny w zalecanych dawkach.⁷

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo i skuteczność cetyryzyny zostały potwierdzone również w populacji pediatrycznej. W 35-dniowym badaniu przeprowadzonym u dzieci w wieku od 5 do 12 lat nie stwierdzono zjawiska tolerancji na przeciwhistaminowe działanie cetyryzyny, co oznacza brak zmniejszenia skuteczności leku podczas przedłużonego stosowania. Lek zachowywał stabilną zdolność hamowania powstawania bąbli pokrzywkowych i zaczerwienienia. Dodatkową obserwacją było to, że po przerwaniu leczenia cetyryzyną podawaną wielokrotnie, skóra odzyskiwała normalną reaktywność na histaminę w ciągu 3 dni.⁸

Właściwości farmakokinetyczne

Wchłanianie

Cetyryzyna charakteryzuje się dobrą farmakokinetyką, z maksymalnym stężeniem w osoczu w stanie stacjonarnym wynoszącym około 300 ng/ml, które występuje szybko – w ciągu 1,0 ± 0,5 godziny po podaniu. Rozkład parametrów farmakokinetycznych, takich jak stężenie maksymalne (Cmax) i pole pod krzywą (AUC), jest jednoznacznie zdefiniowany, co świadczy o przewidywalności działania leku.⁹

Interesującym aspektem farmakokinetyki cetyryzyny jest fakt, że pokarm nie zmniejsza stopnia wchłaniania leku, choć może zmniejszać szybkość tego procesu. Warto podkreślić, że biodostępność cetyryzyny jest podobna niezależnie od postaci farmaceutycznej – roztworu, kapsułek czy tabletek.¹⁰

Dystrybucja

Pozorna objętość dystrybucji cetyryzyny wynosi 0,50 l/kg, co wskazuje na umiarkowaną dystrybucję tkankową. Cetyryzyna charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym 93 ± 0,3%. Istotną informacją kliniczną jest brak wpływu cetyryzyny na stopień wiązania warfaryny z białkami, co minimalizuje ryzyko interakcji z tym lekiem przeciwzakrzepowym.¹¹

Metabolizm

Cetyryzyna nie podlega w znaczącym stopniu metabolizmowi podczas pierwszego przejścia, co oznacza, że lek w większości dociera do krążenia ogólnego w postaci niezmienionej, zachowując pełną aktywność farmakologiczną.¹²

Eliminacja

Końcowy okres półtrwania cetyryzyny wynosi około 10 godzin, co pozwala na wygodne dawkowanie raz na dobę. Przy stosowaniu dawek dobowych 10 mg przez 10 dni nie zaobserwowano zjawiska kumulacji leku w organizmie. Eliminacja cetyryzyny zachodzi głównie przez nerki, z około dwie trzecie dawki wydalanej w postaci niezmienionej z moczem.¹³

Liniowość lub nieliniowość farmakokinetyki

Cetyryzyna wykazuje liniową kinetykę w szerokim zakresie dawek od 5 do 60 mg, co oznacza, że stężenie leku w osoczu zmienia się proporcjonalnie do zastosowanej dawki w tym przedziale.¹⁴

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Zaburzenia czynności nerek

Farmakokinetyka cetyryzyny u pacjentów z łagodnymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny powyżej 40 ml/min) jest podobna jak u zdrowych ochotników. Natomiast u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek zachodzą istotne zmiany parametrów farmakokinetycznych – okres półtrwania cetyryzyny wydłuża się trzykrotnie, a klirens zmniejsza się o 70% w porównaniu do osób zdrowych.¹⁵

Szczególnym przypadkiem są pacjenci poddawani hemodializie (klirens kreatyniny mniejszy niż 7 ml/min). Po podaniu doustnym pojedynczej dawki 10 mg cetyryzyny, okres półtrwania leku był u nich trzykrotnie dłuższy, a klirens o 70% mniejszy niż u osób zdrowych. Co istotne, podczas hemodializy cetyryzyna jest usuwana z osocza jedynie w niewielkim stopniu. Z przedstawionych danych wynika konieczność dostosowania dawkowania u pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek.¹⁶

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby (marskość żółciowa, choroby dotyczące miąższu wątroby, choroby związane z zastojem żółci), którym podano cetyryzynę w pojedynczej dawce 10 lub 20 mg, obserwowano wydłużenie okresu półtrwania o 50% oraz zmniejszenie klirensu o 40% w porównaniu do osób zdrowych. Warto podkreślić, że dostosowanie dawkowania jest konieczne tylko u tych pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, u których jednocześnie występują zaburzenia czynności nerek.¹⁷

Osoby w podeszłym wieku

Badania farmakokinetyczne przeprowadzone u 16 ochotników w podeszłym wieku po podaniu doustnie pojedynczej dawki 10 mg cetyryzyny wykazały wydłużenie okresu półtrwania o około 50% oraz zmniejszenie klirensu o 40% w porównaniu z młodszymi pacjentami. Zmniejszenie klirensu cetyryzyny u ochotników w podeszłym wieku najprawdopodobniej związane jest z osłabieniem czynności nerek występującym w tej grupie wiekowej.¹⁸

Dzieci i młodzież

Farmakokinetyka cetyryzyny u dzieci wykazuje zależność od wieku. Okres półtrwania wynosi:¹⁹

• około 6 godzin u dzieci w wieku od 6 do 12 lat
• około 5 godzin u dzieci w wieku od 2 do 6 lat
• 3,1 godziny u niemowląt i dzieci w wieku od 6 do 24 miesięcy

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Dane niekliniczne, uzyskane na podstawie konwencjonalnych badań farmakologicznych dotyczących bezpieczeństwa, badań toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, rakotwórczości oraz toksycznego wpływu na rozród, nie ujawniają szczególnego zagrożenia dla człowieka. Potwierdza to wysoki profil bezpieczeństwa cetyryzyny w badaniach przedklinicznych, co stanowi istotne uzupełnienie danych uzyskanych w badaniach klinicznych.²⁰