Przedawkowanie alprazolamu (Afobam)

Przedawkowanie alprazolamu (produktu leczniczego Afobam) stanowi poważny stan kliniczny wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Chociaż przedawkowanie benzodiazepin rzadko bywa stanem bezpośredniego zagrożenia życia, należy zawsze brać pod uwagę możliwość jednoczesnego spożycia przez pacjenta alkoholu lub innych środków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), co znacząco zwiększa ryzyko powikłań.¹

W diagnostyce przypadku przedawkowania należy rozważyć możliwość przyjęcia przez pacjenta wielu różnych substancji oraz uwzględnić współistniejące choroby, które mogą modyfikować obraz kliniczny intoksykacji.²

Objawy przedawkowania

Objawy przedawkowania alprazolamu wynikają bezpośrednio z jego mechanizmu farmakologicznego działania i manifestują się różnym stopniem depresji ośrodkowego układu nerwowego. Nasilenie objawów klinicznych jest zwykle proporcjonalne do przyjętej dawki leku.³

Po przyjęciu bardzo dużych dawek alprazolamu efekty jego działania mogą utrzymywać się przez długi czas ze względu na kumulację i przedłużoną eliminację leku.⁴

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania alprazolamu opiera się przede wszystkim na zabezpieczeniu podstawowych funkcji życiowych, ze szczególnym uwzględnieniem podtrzymania czynności oddechowej i krążeniowej.⁵

Postępowanie w ostrej fazie przedawkowania

1. U pacjenta przytomnego (do 1 godziny od zażycia) – wywołanie wymiotów.⁶
2. U pacjenta nieprzytomnego – płukanie żołądka z równoczesną ochroną dróg oddechowych w celu zapobieżenia zachłyśnięciu.⁷
3. Jeśli opróżnienie żołądka nie przyniesie oczekiwanego efektu, należy podać węgiel aktywny w celu zmniejszenia absorpcji leku.⁸
4. Następnie zaleca się podanie osmotycznego środka przeczyszczającego w celu przyspieszenia eliminacji leku z przewodu pokarmowego.⁹

Postępowanie podtrzymujące

W przypadku śpiączki spowodowanej przedawkowaniem alprazolamu, leczenie jest zasadniczo objawowe i powinno uwzględniać zapobieganie takim powikłaniom jak:¹⁰

• Asfiksja – wynikająca z zapadnięcia się języka, która wymaga odpowiedniego ułożenia pacjenta lub zastosowania rurki ustno-gardłowej
• Zachłyśnięcie treścią żołądkową – może wymagać intubacji dotchawiczej w celu zabezpieczenia dróg oddechowych
• Odwodnienie – konieczne jest dożylne podawanie płynów w celu utrzymania prawidłowego nawodnienia organizmu¹¹

W przypadku jednoczesnego przyjęcia przez pacjenta innych leków o działaniu uspokajającym, kluczowe znaczenie ma kompleksowe podtrzymywanie funkcji życiowych.¹²

Stosowanie antidotum – flumazenil

W przedawkowaniu alprazolamu jako swoistą odtrutkę można zastosować flumazenil podawany drogą dożylną. Jest to kompetycyjny antagonista receptorów benzodiazepinowych, który odwraca efekty działania benzodiazepin na ośrodkowy układ nerwowy.¹³

Należy jednak pamiętać, że stosowanie flumazenilu jako odtrutki jest przeciwwskazane w następujących przypadkach:¹⁴

• Stosowanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych – ze względu na ryzyko wywoływania drgawek¹⁵
• Jednoczesne podawanie innych leków obniżających próg drgawkowy – zwiększa ryzyko wystąpienia napadów drgawkowych¹⁶
• Zaburzenia w zapisie EKG pod postacią wydłużenia odcinka QRS lub QT (wskazujące jednocześnie na stosowanie trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych) – ryzyko poważnych zaburzeń rytmu serca¹⁷

Metody nieefektywne w przedawkowaniu alprazolamu

Warto podkreślić, że w przypadku przedawkowania alprazolamu następujące metody nie mają zastosowania i są nieskuteczne:¹⁸

• Diureza wymuszona – ze względu na wysokie wiązanie alprazolamu z białkami osocza
• Hemodializa – z powodu dużej objętości dystrybucji i wysokiego stopnia wiązania z białkami