Leki w grupie
„środek dezynfekujący”

Środki dezynfekujące to preparaty o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, wykorzystywane do redukcji lub eliminacji mikroorganizmów (bakterii, wirusów, grzybów) z powierzchni nieożywionych, skóry, błon śluzowych czy ran. Mechanizm działania tych środków opiera się na niszczeniu struktury komórkowej drobnoustrojów, denaturacji białek, hamowaniu enzymów lub zakłócaniu metabolizmu komórkowego patogenów.

Wśród najważniejszych grup środków dezynfekujących wyróżniamy: alkohole (etanol, izopropanol), związki chloru (podchloryn sodu), jodofory (powidon jodowany), związki nadtlenowe (nadtlenek wodoru), czwartorzędowe związki amoniowe, fenole, aldehydy (formaldehyd, glutaraldehyd) oraz kwasy (kwas nadoctowy).

Do popularnych preparatów dezynfekujących dostępnych w Polsce należą: Octenisept (octenidyna), Skinsept (propanol), Dettol (chloroksylenol), Manorapid (etanol, propanol), Sterisol (etanol), Kodan (propanol), Skinman Soft (etanol), Aniosept (kwas nadoctowy), Lysoformin (aldehyd glutarowy), Aerodesin (propanol, etanol), Mikrozid (propanol), Betadine (powidon jodowany), Braunol (powidon jodowany) oraz Chlohexidina (chlorheksydyna).

Największymi zaletami stosowania środków dezynfekujących są: szybkie działanie bójcze wobec szerokiego spektrum drobnoustrojów, prosta aplikacja, skuteczność w zapobieganiu zakażeniom szpitalnym i krzyżowym, możliwość stosowania w różnych warunkach (medycznych i pozamedycznych) oraz względnie niskie koszty w porównaniu do konsekwencji zakażeń.

Wśród niebezpieczeństw związanych z używaniem środków dezynfekujących należy wymienić: możliwość działania drażniącego na skórę i błony śluzowe, ryzyko reakcji alergicznych, potencjalną toksyczność (szczególnie w przypadku aldehydów i fenoli), możliwość indukcji oporności drobnoustrojów przy nieprawidłowym stosowaniu oraz negatywny wpływ na środowisko (szczególnie związki chloru).

Środki dezynfekujące można podzielić na podgrupy ze względu na obszar zastosowania: do dezynfekcji skóry i błon śluzowych (np. chlorheksydyna, octenidyna), do dezynfekcji powierzchni (czwartorzędowe związki amoniowe, alkohole), do dezynfekcji narzędzi medycznych (aldehydy, kwas nadoctowy), do dezynfekcji ran (powidon jodowany, octenidyna) oraz do higienicznej i chirurgicznej dezynfekcji rąk (preparaty alkoholowe).