Leki w grupie
„leki wspomagające leczenie ADHD”

Leki wspomagające leczenie ADHD (zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) to grupa preparatów farmakologicznych stosowanych jako element kompleksowej terapii tego zaburzenia. Działają one głównie na układy neuroprzekaźników w mózgu, zwłaszcza dopaminergiczny i noradrenergiczny, poprawiając koncentrację, redukując impulsywność i nadaktywność.

Główne grupy leków stosowanych w ADHD to: psychostymulanty, leki niepobudzające selektywnie hamujące wychwyt zwrotny noradrenaliny oraz leki działające na receptory α2-adrenergiczne. Psychostymulanty, takie jak metylofenidat (Concerta, Medikinet, Ritalin) są lekami pierwszego wyboru, zwiększającymi stężenie dopaminy i noradrenaliny w synapsach poprzez blokowanie ich wychwytu zwrotnego. W Polsce dostępne są preparaty o różnym czasie działania, od krótko- do długodziałających.

Z grupy leków niepobudzających najczęściej stosuje się atomoksetynę (Strattera), która selektywnie hamuje wychwyt zwrotny noradrenaliny. W przeciwieństwie do psychostymulantów, nie ma potencjału uzależniającego i działa przez całą dobę. Z kolei leki z grupy agonistów receptorów α2-adrenergicznych, jak guanfacyna (Intuniv) czy klonidyna, zmniejszają pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego i są szczególnie przydatne przy współwystępowaniu tików lub zaburzeń snu.

Do najważniejszych leków wspomagających leczenie ADHD należą: metylofenidat, atomoksetyna, guanfacyna, lisdeksamfetamina (niedostępna w Polsce) oraz bupropion (stosowany poza wskazaniami rejestracyjnymi). W terapii wspomagającej stosuje się również leki przeciwdepresyjne (SSRI, wenlafaksyna) czy przeciwpadaczkowe (zwłaszcza przy współwystępujących zaburzeniach).

Największą zaletą farmakoterapii ADHD jest szybka i znacząca poprawa objawów podstawowych (nawet o 70-80% u pacjentów odpowiadających na leczenie), co przekłada się na lepsze funkcjonowanie w szkole, pracy i relacjach społecznych. Leczenie farmakologiczne pozwala też na skuteczniejszą psychoterapię i inne oddziaływania niefarmakologiczne.

Wśród zagrożeń należy wymienić działania niepożądane, takie jak: zaburzenia apetytu i snu, wzrost ciśnienia tętniczego i tętna, bóle głowy czy dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Psychostymulanty mają potencjał uzależniający, dlatego wymagają ostrożnego stosowania u osób z wywiadem uzależnień. Istotne jest też ryzyko nadużywania leków psychostymulujących w celach pozamedycznych, szczególnie wśród młodzieży i młodych dorosłych.

Terapia ADHD powinna być kompleksowa i obejmować, oprócz farmakoterapii, także psychoedukację, terapię behawioralną, trening umiejętności społecznych i wsparcie psychologiczne. Dobór leku powinien być zindywidualizowany, z uwzględnieniem wieku pacjenta, nasilenia objawów, chorób współistniejących oraz preferencji pacjenta i jego rodziny.