Leki w grupie
„leki stosowane w profilaktyce osteoporozy”

Leki stosowane w profilaktyce osteoporozy to grupa preparatów farmakologicznych, których głównym celem jest zapobieganie utracie masy kostnej oraz wzmacnianie struktury kości, co zmniejsza ryzyko złamań osteoporotycznych. Działają one poprzez różne mechanizmy: jedne hamują resorpcję kości (działanie antyresorpcyjne), inne stymulują tworzenie nowej tkanki kostnej (działanie anaboliczne), a niektóre łączą oba te mechanizmy.

Do głównych grup leków stosowanych w profilaktyce osteoporozy należą: bisfosfoniany, leki modulujące receptory estrogenowe (SERM), preparaty hormonalne, denosumab, ranelinian strontu oraz leki o działaniu anabolicznym. Najczęściej stosowanymi lekami pierwszego rzutu są bisfosfoniany (alendronian, risedronian, ibandronian, zoledronian), które hamują aktywność osteoklastów odpowiedzialnych za resorpcję kości.

Bisfosfoniany dostępne są pod nazwami handlowymi takimi jak: Fosamax, Ostenil, Ostolek (alendronian), Actonel, Risendros (risedronian), Bonviva, Ibandronat (ibandronian) oraz Aclasta, Zometa (zoledronian). Z kolei SERM, czyli selektywne modulatory receptora estrogenowego, reprezentowane są głównie przez raloksyfen (Evista) i bazedoksyfen (Conbriza).

Denosumab (Prolia, Xgeva) to przeciwciało monoklonalne, które blokuje dojrzewanie osteoklastów. Ranelinian strontu (Protelos) działa dwukierunkowo – zarówno antyresorpcyjnie, jak i stymulująco na tworzenie kości. Leki o działaniu anabolicznym to teryparatyd (Forsteo) oraz abaloparatyd (Tymlos) – analogi parathormonu stymulujące osteoblasty.

Największą zaletą stosowania leków w profilaktyce osteoporozy jest znaczące zmniejszenie ryzyka złamań osteoporotycznych, zwłaszcza kręgosłupa, szyjki kości udowej i nadgarstka. Bisfosfoniany mogą zmniejszać ryzyko złamań nawet o 40-70% w zależności od lokalizacji. Leki te poprawiają jakość życia pacjentów i zmniejszają śmiertelność związaną z powikłaniami złamań osteoporotycznych.

Wśród najważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem tych leków wymienia się działania niepożądane specyficzne dla poszczególnych grup. Bisfosfoniany mogą powodować podrażnienia przełyku, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, a przy długotrwałym stosowaniu – martwicę żuchwy czy atypowe złamania kości udowej. Denosumab wiąże się z ryzykiem hipokalcemii i zwiększonej podatności na zakażenia. Terapia hormonalna (estrogeny, testosteron) zwiększa ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych i nowotworów hormonozależnych.

W profilaktyce osteoporozy istotne miejsce zajmują również suplementy wapnia (preparaty węglanu wapnia, cytrynianu wapnia) i witaminy D (cholekalcyferol), które stanowią podstawę zarówno profilaktyki, jak i leczenia wspomagającego. Ich stosowanie jest zalecane u większości pacjentów, niezależnie od zastosowanej farmakoterapii zasadniczej.