Leki w grupie
„leki na przewód pokarmowy”

Leki na przewód pokarmowy to szeroka grupa preparatów stosowanych w schorzeniach i dolegliwościach układu trawiennego. Działają one na różne części przewodu pokarmowego (przełyk, żołądek, jelita) i mogą zarówno łagodzić objawy, jak i leczyć przyczyny chorób. Mechanizmy działania są zróżnicowane – od neutralizacji kwasu żołądkowego, przez regulację motoryki przewodu pokarmowego, po działanie przeciwzapalne i przeciwbakteryjne.

Grupa leków na przewód pokarmowy dzieli się na kilka istotnych podgrup: inhibitory pompy protonowej (IPP), leki zobojętniające kwas żołądkowy (antacida), leki prokinetyczne, leki przeciwwymiotne, preparaty przeciwbiegunkowe, leki przeczyszczające, probiotyki oraz leki stosowane w chorobach zapalnych jelit.

Inhibitory pompy protonowej (IPP) to jedne z najczęściej stosowanych leków tej grupy. Hamują one wydzielanie kwasu solnego w żołądku poprzez blokowanie enzymu pompy protonowej. Do najważniejszych substancji czynnych należą: omeprazol (Helicid, Losec), pantoprazol (Controloc, Nolpaza), esomeprazol (Nexium), lansoprazol (Lanzul) i rabeprazol (Pariet). Stosowane są w chorobie wrzodowej, refluksie żołądkowo-przełykowym oraz jako ochrona przy stosowaniu NLPZ.

Leki zobojętniające kwas żołądkowy (antacida) neutralizują kwas solny w żołądku. Główne substancje to związki glinu, magnezu i wapnia. Popularne preparaty to Maalox, Alugastrin, Rennie. Działają szybko, ale krótkotrwale, łagodząc zgagę i niestrawność.

Leki prokinetyczne zwiększają perystaltykę przewodu pokarmowego i przyspieszają opróżnianie żołądka. Najważniejsze substancje to: metoklopramid (Metoclopramidum), itopryd (Zirid) i domperidon (Motilium). Stosowane są w zaburzeniach motoryki przewodu pokarmowego, chorobie refluksowej i dyspepsji.

Leki przeciwwymiotne (antyemetyki) działają na ośrodek wymiotny w mózgu lub na receptory w przewodzie pokarmowym. Główne substancje to: ondansetron (Zofran, Ondansetron), granisetron (Granisol), aprepitant (Emend) oraz tietylperazyna (Torecan). Stosowane są w nudnościach i wymiotach różnego pochodzenia.

Największymi zaletami stosowania leków na przewód pokarmowy są: skuteczne łagodzenie dolegliwości bólowych, redukcja kwasowości żołądka zapobiegająca powikłaniom, możliwość szybkiej poprawy jakości życia pacjentów oraz w wielu przypadkach – możliwość całkowitego wyleczenia schorzenia (np. eradykacja Helicobacter pylori w chorobie wrzodowej).

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują: ryzyko interakcji z innymi lekami (zwłaszcza IPP), możliwość wystąpienia efektu z odbicia po odstawieniu (nasilenie objawów), ryzyko zaburzeń wchłaniania niektórych mikroelementów przy długotrwałym stosowaniu IPP (witamina B12, magnez, wapń) oraz w przypadku niektórych leków – ryzyko działań niepożądanych ze strony układu nerwowego (metoklopramid) czy sercowo-naczyniowego (niektóre antyemetyki).

W leczeniu biegunek stosuje się loperamid (Imodium, Stoperan), diosmektyt (Smecta) czy nifuroksazyd (Nifuroksazyd), natomiast w zaparciach pomocne są leki przeczyszczające jak laktuloza (Duphalac), bisakodyl (Dulcobis) czy makrogole (Forlax). W chorobach zapalnych jelit stosuje się mesalazynę (Pentasa, Salofalk), sulfasalazynę (Sulfasalazin) oraz leki immunosupresyjne.