Leki w grupie
„leki inkretynowe”

Leki inkretynowe to grupa leków stosowanych w leczeniu cukrzycy typu 2, które działają poprzez naśladowanie lub wzmacnianie działania inkretyn – hormonów jelitowych wydzielanych w odpowiedzi na posiłek. Głównym mechanizmem działania jest zwiększanie wydzielania insuliny w sposób zależny od glukozy, hamowanie wydzielania glukagonu, spowolnienie opróżniania żołądka oraz zwiększenie uczucia sytości, co prowadzi do skutecznej kontroli glikemii.

Leki inkretynowe dzielą się na dwie główne podgrupy: agoniści receptora GLP-1 (glukagonopodobnego peptydu-1) oraz inhibitory dipeptydylopeptydazy-4 (DPP-4). Agoniści receptora GLP-1 bezpośrednio aktywują receptor GLP-1, podczas gdy inhibitory DPP-4 hamują enzym rozkładający endogenne inkretyny, co prowadzi do zwiększenia ich stężenia we krwi.

Do agonistów receptora GLP-1 należą: eksenatyd (Byetta, Bydureon), liraglutyd (Victoza, Saxenda), dulaglutyd (Trulicity), semaglutyd (Ozempic, Rybelsus, Wegovy), liksysenatyd (Lyxumia) oraz albiglutyd (Eperzan). Te leki są podawane w formie iniekcji (z wyjątkiem doustnego semaglutydu) i różnią się między sobą czasem działania – od preparatów krótkodziałających (eksenatyd, liksysenatyd) po długodziałające (dulaglutyd, semaglutyd).

Inhibitory DPP-4, zwane też gliptynami, obejmują: sitagliptynę (Januvia, Ristaben), wildagliptynę (Galvus), saksagliptynę (Onglyza), linagliptynę (Trajenta) oraz alogliptynę (Vipidia). Te leki są stosowane doustnie, zazwyczaj raz lub dwa razy dziennie.

Największymi zaletami leków inkretynowych są: niskie ryzyko hipoglikemii (szczególnie w monoterapii), korzystny wpływ na masę ciała (szczególnie agoniści GLP-1, które sprzyjają redukcji masy ciała), działanie kardioprotekcyjne niektórych przedstawicieli (np. liraglutyd, semaglutyd, dulaglutyd) oraz możliwość stosowania przy różnym stopniu niewydolności nerek. Dodatkowo, w przeciwieństwie do wielu innych leków przeciwcukrzycowych, ich skuteczność nie zmniejsza się znacząco wraz z czasem trwania terapii.

Potencjalne zagrożenia związane ze stosowaniem leków inkretynowych obejmują głównie działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, biegunka), które są bardziej nasilone w przypadku agonistów GLP-1. Istnieją również obawy dotyczące ryzyka ostrego zapalenia trzustki, choć aktualne dane nie potwierdzają jednoznacznie zwiększonego ryzyka. W przypadku agonistów GLP-1 zgłaszano również przypadki nowotworu rdzeniastego tarczycy, choć ryzyko to dotyczy głównie pacjentów z rodzinnym wywiadem tego rzadkiego nowotworu. Inhibitory DPP-4 są ogólnie dobrze tolerowane, choć zgłaszano przypadki bólu stawów i reakcji alergicznych.