Leki w grupie
„leki do redukcji tkanki tłuszczowej”

Leki do redukcji tkanki tłuszczowej stanowią grupę preparatów farmakologicznych stosowanych w leczeniu nadwagi i otyłości. Ich mechanizm działania opiera się głównie na hamowaniu wchłaniania tłuszczów z przewodu pokarmowego, zmniejszaniu łaknienia, przyspieszaniu metabolizmu lub zwiększaniu termogenezy. Preparaty te stosowane są jako uzupełnienie diety i zwiększonej aktywności fizycznej u pacjentów z BMI ≥ 30 kg/m² lub BMI ≥ 27 kg/m² z towarzyszącymi chorobami związanymi z otyłością.

W grupie leków do redukcji tkanki tłuszczowej wyróżniamy kilka głównych podgrup. Inhibitory lipaz trzustkowych (orlistat – Xenical, Alli) hamują działanie enzymów trawiennych i zmniejszają wchłanianie tłuszczów o około 30%. Leki wpływające na układ serotoninergiczny i adrenergiczny (fentermina, sibutramina – wycofana w wielu krajach) zmniejszają łaknienie poprzez działanie na ośrodkowy układ nerwowy. Nowszą grupą są agoniści receptora GLP-1 (liraglutyd – Saxenda, semaglutyd – Wegovy), które spowalniają opróżnianie żołądka i zwiększają uczucie sytości.

Najnowszą i najbardziej skuteczną grupą są leki inkretynowe, szczególnie analogi GLP-1. Semaglutyd (Wegovy, Ozempic) może prowadzić do redukcji masy ciała nawet o 15-20% w ciągu roku stosowania. Liraglutyd (Saxenda) pozwala na redukcję wagi o około 5-10%. Te leki naśladują działanie naturalnych hormonów jelitowych, które regulują uczucie głodu i sytości, spowalniają opróżnianie żołądka oraz wpływają na metabolizm glukozy.

Zaletami stosowania leków do redukcji tkanki tłuszczowej są: wspomaganie długoterminowej utraty wagi, zmniejszenie ryzyka chorób współistniejących (cukrzycy typu 2, nadciśnienia, dyslipidemii), poprawa jakości życia oraz zmniejszenie obciążenia układu ruchu. U wielu pacjentów farmakoterapia umożliwia przełamanie plateau wagowego i kontynuację redukcji masy ciała w przypadku gdy sama dieta i ćwiczenia przestają przynosić efekty.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tej grupy leków obejmują działania niepożądane specyficzne dla poszczególnych preparatów. Dla orlistatu są to biegunki tłuszczowe, nietrzymanie stolca i niedobory witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Leki wpływające na ośrodkowy układ nerwowy mogą powodować bezsenność, nadciśnienie, tachykardię i uzależnienie. Analogi GLP-1 często wywołują nudności, wymioty, biegunki oraz rzadziej zapalenie trzustki. Istnieje również ryzyko szybkiego powrotu do pierwotnej masy ciała po zaprzestaniu terapii.

Ważną podgrupą są leki termogeniczne, które przyspieszają metabolizm poprzez zwiększenie wydatku energetycznego organizmu. Należą do nich pochodne efedryny i kofeiny, metyloksantyny oraz wyciągi z zielonej herbaty zawierające EGCG. Ich stosowanie wiąże się jednak z ryzykiem wystąpienia powikłań sercowo-naczyniowych, dlatego wiele z tych substancji jest dostępnych jedynie jako suplementy diety, a nie leki sensu stricto.