Leki w grupie
„leki adsorpcyjne”

Leki adsorpcyjne to grupa preparatów, które dzięki swoim właściwościom fizyczno-chemicznym potrafią wiązać na swojej powierzchni różne substancje znajdujące się w przewodzie pokarmowym. Działają one na zasadzie adsorpcji, czyli przyciągania i wiązania na swojej powierzchni toksyn, gazów, bakterii czy leków, zmniejszając ich wchłanianie lub neutralizując ich szkodliwe działanie.

Do głównych substancji o działaniu adsorpcyjnym należą: węgiel aktywowany (carbo activatus), diosmektyt (diosmectite), attapulgit (attapulgite), kaolin oraz krzemian glinu. Spośród polskich preparatów handlowych można wymienić: Carbo Medicinalis (węgiel aktywowany), Smecta i Diosmectite Aflofarm (diosmektyt), Gastropectina (attapulgit), czy Stoperan (loperamid z dodatkiem dimetikonu).

Najważniejsze leki z tej grupy to węgiel aktywowany, który charakteryzuje się największą zdolnością adsorpcyjną i jest stosowany w przypadkach zatruć, oraz diosmektyt, który oprócz adsorpcji toksyn ma działanie powlekające śluzówkę jelita, co dodatkowo chroni ją przed podrażnieniami.

Największą zaletą leków adsorpcyjnych jest ich nieinwazyjny mechanizm działania – działają lokalnie w świetle przewodu pokarmowego, praktycznie nie wchłaniają się do krwiobiegu, co minimalizuje ryzyko wystąpienia ogólnoustrojowych działań niepożądanych. Są szczególnie cenne w leczeniu biegunek (zwłaszcza toksycznych), zatruć pokarmowych oraz w neutralizacji gazów jelitowych.

Należy jednak pamiętać o potencjalnych niebezpieczeństwach stosowania tych preparatów. Leki adsorpcyjne mogą wiązać nie tylko toksyny, ale również inne przyjmowane leki, zmniejszając ich biodostępność. Z tego powodu należy zachować odstęp 2-3 godzin pomiędzy przyjmowaniem leków adsorpcyjnych a innych preparatów. Mogą również powodować zaparcia, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu, a węgiel aktywowany zabarwia stolec na czarno, co może utrudniać diagnostykę.

Leki adsorpcyjne można podzielić na dwie główne podgrupy: adsorbenty węglowe (węgiel aktywowany i jego pochodne) o największej powierzchni adsorpcyjnej, szczególnie skuteczne w zatruciach oraz adsorbenty glinokrzemianowe (diosmektyt, attapulgit, kaolin), które oprócz właściwości adsorpcyjnych wykazują działanie powlekające śluzówkę przewodu pokarmowego, co jest szczególnie korzystne w leczeniu stanów zapalnych i biegunek.